Ο Σιμπίχα καλεί την Ευρώπη να χρησιμοποιήσει τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την Ουκρανία

Γιατί έχει σημασία

Ο Σιμπίχα πιέζει δημόσια την Ευρώπη να προχωρήσει από το πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην ενεργή χρήση τους για την Ουκρανία. Παρουσιάζει τον ρεκόρ στρατιωτικό προϋπολογισμό της Ρωσίας για το 2027 ως ένδειξη πρόθεσης για συνέχιση του πολέμου και προτείνει μια συγκεκριμένη νομική αρχιτεκτονική — συλλογικό ευρωπαϊκό έλεγχο αντί για βελγική μόνο δράση — ώστε να αρθούν οι ανησυχίες για δυσανάλογο ρίσκο. Συνδέει δε το ζήτημα με τις επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές, θέτοντάς το ως τεστ πολιτικής βούλησης. Τέσσερις χώρες-μέλη της ΕΕ έχουν ήδη ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επαναλάβει τη συζήτηση, δείχνοντας πολιτική δυναμική.

Τι συνέβη

Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα απηύθυνε έκκληση προς την Ευρώπη να διαθέσει αμέσως τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία για την άμυνα και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Ανέφερε ότι ο ρωσικός στρατιωτικός προϋπολογισμός για το 2027 θα φτάσει τα 180 δισ. ευρώ — ρεκόρ και αύξηση άνω του 40% σε σχέση με το 2026 — ερμηνεύοντάς τον ως απόδειξη ότι η Μόσχα θέλει συνέχιση του πολέμου. Ο Σιμπίχα τόνισε ότι «πρέπει να πληρώσει η ίδια η Ρωσία» και όχι οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι.

Πρότεινε η απόφαση να ληφθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι μόνο από το Βέλγιο, όπου βρίσκεται ο αποθεματικός φορέας Euroclear στον οποίο φυλάσσονται τα περισσότερα παγωμένα κεφάλαια. Το ουκρανικό υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη μεταφορά του ελέγχου σε συλλογικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, ώστε η ευθύνη να είναι κοινή. Η πρόταση προβλέπει η νομική κυριότητα να παραμείνει σε ευρωπαϊκό φορέα, η Ουκρανία να λάβει χρηματοδότηση και όχι ιδιοκτησία, και η ρύθμιση να αρθεί μόλις η Ρωσία καταβάλει αποζημίωση.

Στο τέλος Αυγούστου, Σουηδία, Κάτω Χώρες, Ισπανία και Πολωνία είχαν ήδη ζητήσει από την Κομισιόν την επανέναρξη της συζήτησης για την πλήρη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Ωστόσο, το Βέλγιο —όπου βρίσκεται η πλειονότητα των κεφαλαίων— δεν είχε ακόμη υποστηρίξει τη μεταφορά τους σε ευρωπαϊκό έλεγχο, με βελγικό αξιωματούχο να ζητά πλήρη προστασία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων της Euroclear και του βελγικού κράτους έναντι ρωσικών νομικών αξιώσεων.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Η κύρια διαφωνία αφορά τον κίνδυνο ρωσικής αντιποίνων. Ο Σιμπίχα απορρίπτει τους φόβους ότι η δέσμευση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων θα οδηγήσει τη Μόσχα σε κατάσχεση δυτικών περιουσιακών στοιχείων, επισημαίνοντας ότι η Ρωσία το κάνει ήδη από το 2022 χωρίς αυτό να σταματήσει το πάγωμα. Αντίθετα, βελγικός αξιωματούχος δήλωσε ότι οποιαδήποτε απόφαση πρέπει να προστατεύει πλήρως τόσο τα ίδια τα περιουσιακά στοιχεία όσο και τις υποχρεώσεις της Euroclear και του βελγικού κράτους έναντι ρωσικών νομικών αξιώσεων — αντανακλώντας την επιφυλακτικότητα του Βελγίου να αναλάβει αυτό το ρίσκο μόνο.

Ιστορικό

Το 2022 οι χώρες της G7 πάγωσαν περίπου 300 δισ. ευρώ ρωσικών κεντρικών αποθεματικών, εκ των οποίων περίπου 210 δισ. ευρώ βρίσκονται στην ΕΕ. Το 2024 η G7 χορήγησε στην Ουκρανία δάνειο 50 δισ. δολαρίων με εγγύηση τα μελλοντικά έκτακτα κέρδη από αυτά τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία. Τον Δεκέμβριο του 2025 η ΕΕ κατέστησε επ' αόριστον το πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Τα περισσότερα παγωμένα κεφάλαια φυλάσσονται στον βελγικό αποθεματικό φορέα Euroclear, και το Βέλγιο δεν έχει ακόμη υποστηρίξει τη μεταφορά τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Σιμπίχα επικαλείται ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ του Νοεμβρίου 2022 που αναγνωρίζει την υποχρέωση της Ρωσίας να αποζημιώσει για τις ζημιές ως νομική βάση για αντίμετρα. Η ουκρανική πρόταση έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι αναστρέψιμη: η νομική κυριότητα παραμένει σε ευρωπαϊκό φορέα, η Ουκρανία λαμβάνει χρηματοδότηση και όχι ιδιοκτησία, και η ρύθμιση αίρεται μόλις η Ρωσία καταβάλει αποζημίωση.