Η ΕΕ συμφώνησε τους όρους αποδέσμευσης 6,6 δισ. ευρώ για την Ουκρανία μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης
Τα κράτη μέλη της ΕΕ κατέληξαν σε συμφωνία για τους όρους χρήσης 6,6 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης για τη στήριξη της Ουκρανίας, έπειτα από αποκλεισμό που είχε επιβάλει η Ουγγαρία. Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας ανακοίνωσε την απόφαση στις 25 Σεπτεμβρίου μέσω του X. Η τελική έγκριση αναμένεται από τους υπουργούς Άμυνας της ΕΕ τη Δευτέρα.
Βασικά σημεία
- Συμφωνία για αποδέσμευση 6,6 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης (EPF) για την Ουκρανία.
- 900 εκατ. ευρώ θα διατεθούν στην Αποστολή Στρατιωτικής Συνδρομής της ΕΕ για την Ουκρανία (EUMAM Ukraine).
- 1 δισ. ευρώ προορίζεται για νέες κοινές προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού.
- 4,7 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν ως αποζημίωση στα κράτη μέλη για στρατιωτική βοήθεια που έχουν ήδη παράσχει στην Ουκρανία.
- Τα κονδύλια ήταν μπλοκαρισμένα από την άνοιξη του 2023 λόγω βέτο της Ουγγαρίας υπό τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν· η νέα κυβέρνηση του Πέτερ Мадьяρ ήρε του βέτο ως προεκλογική δέσμευνση.
- Η ανακοίνωση έγινε από την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας στις 25 Σεπτεμβρίου μέσω του λογαριασμού της στο X.
- Η τελική απόφαση πρέπει να εγκριθεί επισήμως από τους υπουργούς Άμυνας της ΕΕ στο Συμβούλιο τη Δευτέρα.
Γιατί έχει σημασία
Η αποδέσμευση των 6,6 δισ. ευρώ αίρει ένα σημαντικό εμπόδιο στη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας, το οποίο παρέμενε επί περισσότερο από δύο χρόνια. Παράλληλα, απομακρύνει μια μείζονα πηγή εσωτερικής διάστασης στην ΕΕ που συνδεόταν με την αλλαγή ηγεσίας στην Ουγγαρία. Η συμφωνία συνδέεται με τις άμεσες αμυντικές ανάγκες της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένου του αναφερόμενου ελλείμματος 27 δισ. δολαρίων στον προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας. Η Κάλας παρουσίασε την απόφαση ως ένδειξη ότι η ΕΕ εξακολουθεί να κλιμακώνει τη στήριξή της παρά τις ρωσικές υβριδικές πιέσεις.
Τι συνέβη
Στις 25 Σεπτεμβρίου, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για Θέρεσεις Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Κάγια Κάλας, ανακοίνωσε μέσω του λογαριασμού της στο X ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν στους όρους αποδέσμευσης 6,6 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης (EPF) για την Ουκρανία. Τα κονδύλια είχαν μπλοκαριστεί από την άνοιξη του 2023 εξαιτίας βέτο που είχε επιβάλει η Ουγγαρία υπό τον τότε πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν. Η νέα ουγγρική κυβέρνηση, με επικεφαλής τον Πέτερ Мадьяρ, ήρε το βέτο στο πλαίσιο προεκλογικής δέσμευσης. Σύμφωνα με τη συμφωνία, 900 εκατ. ευρώ θα διατεθούν στην Αποστολή Στρατιωτικής Συνδρομής της ΕΕ για την Ουκρανία (EUMAM Ukraine), 1 δισ. ευρώ θα χρηματοδοτήσει νέες κοινές προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού, ενώ 4,7 δισ. ευρώ θα αποζημιώσουν τα κράτη μέλη για στρατιωτική βοήθεια που έχουν ήδη παράσχει στο Κίεβο από τα δικά τους αποθέματα. Η συμφωνία παραμένει πολιτική συμφωνία· τα αναγκαία νομοθετικά κείμενα πρέπει ακόμη να εγκριθούν επισήμως από τους υπουργούς Άμυνας της ΕΕ σε συνεδρίαση του Συμβουλίου τη Δευτέρα.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα παρουσιάζουν ομοιόμορφα τη συμφωνία ως σημαντική ανακάφορά στην ευρωπαϊκή στρατιωτική στήριξη, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως «αποδεσμεύτηκαν» και «συμφωνήθηκαν για την άμυνα». Τα ουκρανικά δημοσιεύματα υιοθετούν το αφήγημα της Κάγια Κάλας — «κακά νέα για τη Ρωσία», «καλά νέα για την Ουκρανία» — και αναδεικνύουν τον ρόλο της αλλαγής κυβέρνησης στην Ουγγαρία ως καταλύτη. Η ουκρανική κάλυψη εστιάζει στις επιπτώσεις για τη χρηματοδότηση της άμυνας, συνδέοντας την αποδέσμευση του EPF με το έλλειμμα του υπουργείου Άμυνας και τις ανάγκες προμήθειας drones.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η μόνη μη ουκρανική πηγή (αγγλόφωνο μέσο από το Χονγκ Κονγύκ) αναφέρει την ίδια ουσιαστική απόφαση, αλλά παρουσιάζει το ποστή σε δολάρια ΗΠΑ («7,5 δισ. δολάρια») αντί για το ποστό σε ευρώ (6,6 δισ. ευρώ) που χρησιμοποιούν όλες οι υπόλοιπες πηγές.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Μία πηγή (South China Morning Post) αναφέρει το ποστό ως «7,5 δισ. δολάρια ΗΠΑ» στον τίτλο της, ενώ όλες οι υπόλοιπες πηγές αναφέρουν 6,6 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, η Γερμανία πρότεινε τα 6,6 δισ. ευρώ να μεταφερθούν εξ ολοκλήρου στην Ουκρανία, αλλά η Πολωνία αντιτάχθηκε, ζητώντας πλήρη αποζημίωση 450 εκατ. ευρώ για τη στρατιωτική βοήθεια που είχε ήδη παράσχει. Η τελική συμφωνία αντανακλά έναν συμβιβασμό: το μεγαλύτερο μέρος (4,7 δισ. ευρώ) πηγαίνετε σε αποζημιώσεις στα κράτη μέλη, ενώ μόνο 1,9 δισ. ευρώ προοστέπονται για νέα στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Ιστορικό
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης (EPF) είναι ένα εξωπροϋπολογιστικό μέσο της ΕΕ ύψους 17 δισ. ευρώ, που δημιουργήθηκε τον Μάρτιο του 2021 για τη χρηματοδότηση στρατιωτικής και αμυντικής βοήθειας προς τρίτες χώρες. Μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, το EPF χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για τη χρηματοδότηση παραδόσεων θανατηφόρου στρατιωτικού υλικού σε τρίτη χώρα που δείχνεται. Οι πληρωμές από το EPF απαιτούν ομόφωνη έγκριση όλων των κρατών μελών. Τα κονδύλια του EPF για την Ουκρανία παρέμειναν μπλοκαρισμένα από την άνοιξη του 2023 εξαιτίας βέτο της Ουγγαρίας υπό τον Βίκτορ Όρμπαν. Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτεр Мадьяρ, ο οποίος κέρδισε τις εκλογές, ήρε το βέτο ως προεκλογική δέσμευνση. Ξεχωριστά, στις 18 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέθεσε 3,3 δισ. ευρώ στην Ουκρανία για την αγορά drones και πυραύλων. Η Ουκρανία αντιμετωπίζει αναφερόμενο έλλειμμα 27 δισ. δολαρίων στον προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας που θα μπορούσε να απειλήσει τις προμήθειες drones· η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΔΝΤ διαπραγματεύονται με την ουκρανική κυβέρνηση πιθανή λύση.