Σύνοδος ΕΕ: Παράταση της EUMAM κατά δύο έτη, 10 εκατ. ευρώ από την Ολλανδία, αδιέξοδο για τους αναχαιτιστές
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες στις 28 Σεπτεμβρίου υπό την προεδρία της Ύπατης Εκπροσώπου Κάγια Κάλλας. Η ΕΕ ενέκρινε την παράταση της εκπαιδευτικής αποστολής EUMAM για την Ουκρανία κατά δύο χρόνια ως πρώτο βήμα στρατηγικής αναθεώρησης, ενώ η Ολλανδία δεσμεύτηκε για 10 εκατ. ευρώ. Ολλανδία, Γερμανία, Ιρλανδία, Δανία και Λουξεμβούργο θα χρηματοδοτήσουν τον εκσυγχρονισμό δύο εκπαιδευτικών κέντρων στην Ουκρανία. Οι υπουργοί δεν κατέληξαν σε συμφωνία για νέες παραδόσεις αναχαιτιστικών πυραύλων αεράμυνας. Η Κάλλας πρότεινε «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης» για κοινή απάντηση σε υβριδικές επιθέσεις κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης.
Βασικά σημεία
- 28 Σεπτεμβρίου: Συνεδρίαση του Συμβουλίου ΕΕ υπουργών Άμυνας στις Βρυξέλλες υπό την Κάγια Κάλλας.
- Τα κράτη-μέλη ενέκριναν παράταση της εντολής της EUMAM κατά δύο έτη ως πρώτο βήμα στρατηγικής αναθεώρησης.
- Ολλανδία, Γερμανία, Ιρλανδία, Δανία και Λουξεμβούργο θα χρηματοδοτήσουν δύο κέντρα εκπαίδευσης στην Ουκρανία· η Ολλανδία συνεισφέρει 10 εκατ. ευρώ.
- Οι υπουργοί δεν συμφώνησαν σε νέες παραδόσεις αναχαιτιστικών πυραύλων αεράμυνας προς την Ουκρανία.
- Η Κάλλας πρότεινε «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης» για κοινή αντίδραση σε υβριδικές επιθέσεις κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης.
Γιατί έχει σημασία
Η παράταση της EUMAM διατηρεί την κεντρική εκπαιδευτική πλατφόρμα της ΕΕ για τους ουκρανούς στρατιώτες έως το 2028 και ανοίγει τον δρόμο για ευρύτερη στρατηγική αναθεώρηση. Η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού για τα δύο κέντρα στην Ουκρανία μεταφέρει την εκπαίδευση εν μέρει εντός της χώρας. Παράλληλα, το αδιέξοδο στις παραδόσεις αναχαιτιστικών αναδεικνύει τα όρια της ευρωπαϊκής συναίνεσης για άμεση στρατιωτική στήριξη, τη στιγμή που έχουν ήδη εγκριθεί σχέδια προμηθειών 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο δανείου 90 δισ. ευρώ. Το προτεινόμενο «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης», σε αναλογία με το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, θα δώσει στην ΕΕ δικό της μηχανισμό για συντονισμό απέναντι σε δολιοφθορές, κυβερνοεπιθέσεις και άλλες υβριδικές ενέργειες.
Τι συνέβη
Στις 28 Σεπτεμβρίου, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες σε διαμόρφωση Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, υπό την προεδρία της Ύπατης Εκπροσώπου Κάγια Κάλλας. Η ουκρανική πλευρά εκπροσωπήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης από τον υπουργό Άμυνας Εβένιι Χμάρα, ο οποίος παρουσίασε τις προτεραιότητες της Ουκρανίας και ζήτησε την πρόωρη αποδέσμευση μέρους του δανειακού προγράμματος των 90 δισ. ευρώ που έχει προγραμματιστεί για το 2027, καθώς και τη μεταφορά μέρους των αποθεμάτων Patriot σε αντάλλαγμα για μελλοντικές παραδόσεις. Τα κράτη-μέλη ενέκριναν την παράταση της εντολής της εκπαιδευτικής αποστολής EUMAM Ukraine κατά δύο χρόνια ως πρώτο βήμα της στρατηγικής της αναθεώρησης. Η Κάλλας ανακοίνωσε ότι η Ολλανδία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Δανία και το Λουξεμβούργο θα χρηματοδοτήσουν τον εκσυγχρονισμό δύο εκπαιδευτικών κέντρων στην Ουκρανία, με την ολλανδική συνεισφορά να ανέρχεται σε 10 εκατ. ευρώ. Η ίδια ευχαρίστησε τη Χάγη, σημειώνοντας ότι η συνεισφορά αυτή «κλείνει ουσιαστικά το χρηματοδοτικό κενό». Η συνεδρίαση δεν κατέληξε σε συμφωνία για νέες παραδόσεις αναχαιτιστικών πυραύλων αεράμυνας προς την Ουκρανία, παρά τις εκκλήσεις της Κάλλας προς τα κράτη-μέλη να διαθέσουν αποθέματα. Η Κάλλας ανακοίνωσε ότι η ΕΕ θα προτείνει «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης» για κοινή αντίδραση σε υβριδικές επιθέσεις κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης, ιδέα που είχε παρουσιάσει στις 16 Σεπτεμβρίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ΕΕ έχει ήδη εγκρίνει σχέδια προμηθειών 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο δανείου 90 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνουν αγορά αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot από μελλοντικές αμερικανικές παραγωγικές ποσότητες, ενώ από τα 6,6 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης που αποδεσμεύτηκαν, 900 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην EUMAM.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Η πλειονότητα των πηγών τοποθετεί τη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Άμυνας και την ανακοίνωση της παράτασης της EUMAM στις 28 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, μία πηγή χρονολογεί τη συνεδρίαση στις 18 Σεπτεμβρίου, δημιουργώντας σύγχυση ως προς την ημερομηνία της απόφασης.
Ιστορικό
Η EUMAM δημιουργήθηκε τον Νοέμβριο του 2022 και η εντολή της είχε παραταθεί τον Νοέμβριο του 2024 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026. Από την έναρξή της έχουν εκπαιδευτεί περίπου 97.000 ουκρανοί στρατιωτικοί, με τη συμμετοχή 24 κρατών-μελών. Η ιδέα του «πρωτοκόλλου έκτακτης ανάγκης» παρουσιάστηκε αρχικά στις 16 Σεπτεμβρίου από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως ανάλογο του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ. Στις 25 Σεπτεμβρίου τα κράτη-μέλη συμφώνησαν στους όρους διάθεσης 6,6 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης προς την Ουκρανία. Στρατηγική αναθεώρηση σημείωνε ότι τρία εκπαιδευτικά κέντρα υπάρχουν ήδη στη δυτική Ουκρανία αλλά δεν λειτουργούν σε πλήρη δυναμικότητα, και ότι η μεταφορά μέρους της εκπαίδευσης εντός Ουκρανίας προϋποθέτει κατάπαυση του πυρός ή κάποια μορφή ανακωχής.