Η Ουκρανία ζητά από την ΕΕ χρηματοδότηση για πυραύλους PAC-3 του Patriot από το δάνειο των 90 δισ. ευρώ
Η Ουκρανία υπέβαλε επίσημο αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ από το δάνειο στήριξης των 90 δισ. ευρώ για την αγορά πυραύλων αναχαίτισης PAC-3 για τα συστήματα αεράμυνας Patriot. Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσε στις 2 Σεπτεμβρίου ότι έλαβε το αίτημα, ενώ τα κράτη-μέλη της ΕΕ το εξετάζουν. Λόγω του ότι οι PAC-3 παράγονται στις ΗΠΑ, η αγορά τους απαιτεί ειδική εξαίρεση από τον κανόνα «αγοράζουμε ευρωπαϊκά».
Βασικά σημεία
- Η Ουκρανία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ από το δάνειο των 90 δισ. ευρώ για πυραύλους PAC-3 για Patriot.
- Είναι το πρώτο επίσημο αίτημα της Ουκρανίας προς την ΕΕ ειδικά για χρηματοδότηση PAC-3 εντός του δανείου.
- Η φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσε την παραλαβή στις 2 Σεπτεμβρίου πριν από συνάντηση με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στις Βρυξέλλες.
- Οι PAC-3 παράγονται στις ΗΠΑ· η αγορά τους απαιτεί εξαίρεση από τον κανόνα προτεραιότητας σε οπλικά συστήματα που παράγονται σε Ουκρανία, ΕΕ και ΕΟΧ.
- Από τον Ιούνιο η ΕΕ έχει διαθέσει περίπου 8,5 δισ. ευρώ από το δάνειο για drones και πυραύλους προς την Ουκρανία.
- Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ καλύπτει την περίοδο 2026–2027, με περίπου 60 δισ. για αμυντικές προμήθειες και 30 δισ. για δημοσιονομική στήριξη.
- Σύμφωνα με πηγές του Suspilne, το αιτούμενο ποσό ανέρχεται σε πάνω από 2 δισ. ευρώ.
Γιατί έχει σημασία
Πρόκειται για το πρώτο επίσημο ουκρανικό αίτημα προς την ΕΕ για χρηματοδότηση αμερικανικών πυραύλων PAC-3 από το δάνειο των 90 δισ. ευρώ, γεγονός που σηματοδοτεί στροφή στη χρήση του εργαλείου πέραν ευρωπαϊκών συστημάτων. Οι αναχαιτίστες Patriot είναι κρίσιμοι για την προστασία ουκρανικών πόλεων από τις αυξημένες βαλλιστικές επιθέσεις της Ρωσίας, ιδίως με Zircon και S-400. Το αίτημα δοκιμάζει τον κανόνα «αγοράζουμε ευρωπαϊκά» του δανείου, που απαιτεί επίσημη εξαίρεση μετά από γνωμοδότηση εμπειρογνωμόνων και της επιτροπής προγράμματος των κρατών-μελών. Υπογραμμίζει δε τον αυξανόμενο ρόλο της ΕΕ ως χρηματοδότη της ουκρανικής αεράμυνας σε μια περίοδο που, σύμφωνα με τον Πρόεδρο Ζελένσκι, οι παραδόσεις αμερικανικών πυραύλων έχουν υποτριπλασιαστεί το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Τι συνέβη
Η Ουκρανία υπέβαλε επίσημο αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ από το δάνειο στήριξης των 90 δισ. ευρώ για την αγορά πυραύλων αναχαίτισης PAC-3 για τα συστήματα αεράμυνας Patriot. Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσε στις 2 Σεπτεμβρίου, λίγο πριν από συνάντησή της με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στις Βρυξέλλες, ότι έλαβε το αίτημα και ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ το εξετάζουν, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία ότι «κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση». Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Balazs Ujvari δήλωσε στις 3 Σεπτεμβρίου ότι η Επιτροπή επιταχύνει την εξέταση λόγω του επείγοντος χαρακτήρα της. Επειδή οι PAC-3 παράγονται στις ΗΠΑ, η χρηματοδότησή τους απαιτεί ειδική εξαίρεση από τον κανόνα του δανείου που δίνει προτεραιότητα σε οπλικά συστήματα που παράγονται στην Ουκρανία, την ΕΕ και τον ΕΟΧ, με την τελική απόφαση να λαμβάνεται από την Επιτροπή κατόπιν γνωμοδότησης εμπειρογνωμόνων και θετικής εισήγησης της επιτροπής προγράμματος των κρατών-μελών.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Όλες οι πηγές που παρέχονται είναι ουκρανικές και παρουσιάζουν το αίτημα ως επιβεβαίωση ότι η πρώτη επίσημη προσπάθεια της Ουκρανίας να χρηματοδοτήσει τους Patriot από το ενωσιακό δάνειο έγινε δεκτή και εξετάζεται ταχέως. Η ουκρανική κάλυψη υπογραμμίζει τον επείγοντα χαρακτήρα των αναγκών αεράμυνας, παραθέτοντας τη δήλωση Ζελένσκι ότι οι παραδόσεις πυραύλων αεράμυνας έχουν υποτριπλασιαστεί το πρώτο εξάμηνο του 2026, καθώς και την αυξημένη χρήση βαλλιστικών πυραύλων Zircon και S-400 από τη Ρωσία, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή διαδικασία ως θετικά εξελισσόμενη.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι πηγές διαφέρουν ως προς την ακριβή αναφορά του ποσού που ζητήθηκε: ορισμένες το περιγράφουν μόνο ως «αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ», ενώ πηγές του Suspilne, επικαλούμενες τις δικές τους πληροφορίες, αναφέρουν ότι το ποσό ανέρχεται σε πάνω από 2 δισ. ευρώ.
Ιστορικό
Η ΕΕ έχει εγκρίνει δάνειο 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία για την περίοδο 2026–2027, εκ των οποίων περίπου 60 δισ. προορίζονται για αμυντικές προμήθειες και 30 δισ. για δημοσιονομική στήριξη. Για το 2026 διατίθενται έως 45 δισ. ευρώ, με 28,3 δισ. για την άμυνα. Από τον Ιούνιο έχουν ήδη διατεθεί περίπου 8,5 δισ. ευρώ για drones και πυραύλους, ενώ έχουν εγκριθεί επιπλέον 6,1 δισ., μερικώς για την ενίσχυση της αεράμυνας. Η Ουκρανία και η ΕΕ συνεργάζονται στο έργο FREYA για την ανάπτυξη ευρωπαϊκού αντιβαλλιστικού συστήματος. Στις 29 Ιουλίου ο Ζελένσκι δήλωσε ότι ζήτησε από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ «χειμερινό πακέτο» 300 αναχαιτιστών Patriot, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, ο Τραμπ αρνήθηκε λόγω περιορισμένων αμερικανικών αποθεμάτων. Στις 13 Αυγούστου η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας κάλεσε τα κράτη-μέλη με αποθέματα Patriot να τα μεταβιβάσουν στην Ουκρανία και την 1η Σεπτεμβρίου ανακοίνωσε τη σύσταση ομάδας υψηλού επιπέδου πρώην πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών για ζητήματα αμυντικής ικανότητας.