Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι ο Τραμπ έλαβε «τελική» απόφαση για άδεια παραγωγής πυραύλων Patriot στην Ουκρανία
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στις 25 Σεπτεμβρίου ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τον ενημέρωσε στις 22 Σεπτεμβρίου, κατά τη συνάντησή τους στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ότι έχει λάβει «τελική» απόφαση να χορηγήσει στην Ουκρανία άδειες παραγωγής πυραύλων για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot. Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει επιβεβαιώσει δημόσια την απόφαση, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε στις 23 Σεπτεμβρίου ότι δεν είχε ακόμη ληφθεί οριστική απόφαση.
Βασικά σημεία
- Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε στις 25 Σεπτεμβρίου ότι ο Τραμπ έλαβε «τελική» απόφαση για χορήγηση αδειών παραγωγής πυραύλων Patriot στην Ουκρανία.
- Η συνάντηση Τραμπ–Ζελένσκι πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
- Ο Ζελένσκι δεν διευκρίνισε αν οι άδειες αφορούν τους σύγχρονους αναχαιτιστές PAC-3 ή το παλαιότερο μοντέλο PAC-2, ούτε πότε θα παραδοθούν οι άδειες ή θα ξεκινήσει η παραγωγή.
- Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε στις 23 Σεπτεμβρίου ότι δεν είχε ακόμη ληφθεί οριστική απόφαση, παρά τη θετική διάθεση που εξέφρασε ο Τραμπ μία ημέρα νωρίτερα.
- Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει επιβεβαιώσει δημόσια τη χορήγηση των αδειών· η είδηση προέρχεται αποκλειστικά από τον Ζελένσκι.
- Τον Ιούλιο ο Τραμπ είχε αρχικά υποσχεθεί την άδεια στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, αλλά αργότερα δήλωσε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να είναι «πολύ προσεκτικές»· η The Telegraph ανέφερε ότι η αλλαγή οφειλόταν σε ανησυχίες για διαρροή της τεχνολογίας προς τη Ρωσία.
Γιατί έχει σημασία
Μια άδεια παραγωγής Patriot θα έδινε για πρώτη φορά στην Ουκρανία εγχώρια δυνατότητα κατασκευής ενός βασικού δυτικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας που χρησιμοποιείται κατά ρωσικών βαλλιστικών πληγμάτων. Ο Ζελένσκι παρουσίασε την έγκριση ως «τελική», αν και ο ίδιος ο Τραμπ δεν την έχει επιβεβώσει δημόσια και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι δεν είχε ληφθεί οριστική απόφαση. Ακόμη κι αν δοθεί η άδεια, οι ουκρανικοί κατασκευαστές θα χρειαστούν σημαντικό χρόνο για να στήσουν γραμμές παραγωγής, συνεπώς η ανάγκη για έτοιμους αναχαιτιστές παραμένει στο άμεσο μέλλον. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από προηγούμενες αμερικανικές επιφυλάξεις και ανησυχίες για πιθανή διαρροή της τεχνολογίας προς τη Ρωσία, καθιστώντας την ανακοίνωση μια αξιοσημείωτη αλλαγή τόνου.
Τι συνέβη
Στις 25 Σεπτεμβρίου ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε μέσω ηχητικής επικοινωνίας με δημοσιογράφους ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τον ενημέρωσε στις 22 Σεπτεμβρίου, σε συνάντησή τους στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ότι έχει λάβει «τελική» απόφαση να χορηγήσει στην Ουκρανία άδειες παραγωγής πυραύλων για τα αμερικανικά συστήματα Patriot. Ο Ζελένσκι δεν διευκρίνισε αν οι άδειες αφορούν τους αναχαιτιστές PAC-3 ή το παλαιότερο μοντέλο PAC-2, ούτε πότε αναμένεται να παραδοθούν οι άδειες ή να ξεκινήσει η παραγωγή, ενώ υπογράμμισε ότι οι ουκρανικοί κατασκευαστές θα χρειαστούν χρόνο για να στήσουν τις γραμμές παραγωγής. Μια ημέρα νωρίτερα, στις 23 Σεπτεμβρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε ανακοινώσει ότι η Ουάσιγκτον δεν είχε ακόμη λάβει οριστική απόφαση, παρά τη θετική διάθεση που είχε εκφράσει ο Τραμπ, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ δεν επιβεβαίωσε δημόσια τη χορήγηση των αδειών και παρέπεμψε σε συνομιλίες για τερματισμό του πολέμου. Η Ουκρανία διαπραγματεύεται επίσης με εταιρείες που παράγουν εξαρτήματα διαφόρων τύπων πυραύλων, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο κατανεμημένης παραγωγής, με την Ουκρανία να κατασκευάζει επιμέρους εξαρτήματα και τη συναρμολόγηση να γίνεται στη Γερμανία.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα προβάλλουν κατά κύριο λόγο τη δήλωση Ζελένσκι για «τελική» απόφαση των ΗΠΑ και παρουσιάζουν την είδηση ως διπλωματική επιτυχία της συνάντησης της 22ας Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη. Αρκετές αναφορές, επικαλούμενες πηγές της Προεδρίας, αναφέρουν ότι η Ουκρανία διαπραγματεύεται ταυτόχρονα άδειες για PAC-2 και PAC-3, καθώς και παράλληλες επαφές με κατασκευαστές εξαρτημάτων. Παράλληλα, τονίζουν τα αναπάντητα ερωτήματα: ποιο μοντέλο καλύπτεται, πότε θα παραδοθούν οι άδειες και ότι η εγχώρια παραγωγή δεν πρόκειται να καλύψει άμεσα τις ανάγκες, καθιστώντας αναγκαία τη συνέχιση των παραδόσεων έτοιμων αναχαιτιστών. Πολλά ουκρανικά μέσα υπογραμμίζουν επίσης την αντίφαση μεταξύ της εκδοχής Ζελένσκι και της δήλωσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ της 23ης Σεπτεμβρίου, που ανέφερε ότι δεν είχε ακόμη ληφθεί οριστική απόφαση.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η περιορισμένη διεθνής κάλυψη —ένα γερμανικό μέσο και ένα ισπανόφωνο άρθρο μέσω πρακτορείων— τοποθετεί την είδηση στο πλαίσιο του ρωσο-ουκρανικού πολέμου και αναφέρει τη φερόμενη έγκριση Τραμπ πιο επιφυλακτικά, χωρίς να υιοθετεί τη διατύπωση «τελικής απόφασης» που χρησιμοποιεί ο Ζελένσκι. Ένα ουκρανικό άρθρο με πηγή το CNN σημειώνει ότι ο Τραμπ αρνήθηκε να απαντήσει απευθείας για το αν ενέκρινε την παραγωγή Patriot, ανακατευθύνοντας τη συζήτηση στην προτροπή του προς Ουκρανία και Ρωσία για συμφωνία τερματισμού του πολέμου. Τα διεθνή ρεπορτάζ τείνουν να υπογραμμίζουν τον υπό αίρεση, πολιτικό χαρακτήρα της έγκρισης και το αβέβαιο χρονοδιάγραμμα, παρά να την παρουσιάσουν ως ολοκληρωμένη συμφωνία.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Υπάρχει σαφής αντίφαση μεταξύ της δημόσιας τοποθέτησης Ζελένσκι στις 25 Σεπτεμβρίου —περί «τελικής» απόφασης του Τραμπ— και της θέσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις 23 Σεπτεμβρίου, που ανέφερε ότι δεν είχε ληφθεί οριστική απόφαση, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ δεν επιβεβαίωσε δημόσια τη χορήγηση και αρνήθηκε να απαντήσει απευθείας όταν ρωτήθηκε. Παράλληλα, τα ρεπορτάζ διαφέρουν ως προς το ποιο μοντέλο Patriot καλύπτει η άδεια: ο Ζελένσκι δεν προσδιόρισε αν πρόκειται για PAC-3 ή PAC-2, ο Τραμπ είχε μιλήσει νωρίτερα για «λιγότερο τεχνολογικά πολύπλοκη» εκδοχή, ενώ πηγές της Προεδρίας ανέφεραν ότι η Ουκρανία διαπραγματεύεται ταυτόχρονα και τα δύο μοντέλα.
Ιστορικό
Τα συστήματα Patriot αποτελούν κεντρικό στοιχείο της ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας κατά των ρωσικών πληγμάτων. Η ζήτηση αυξήθηκε ραγδαία μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή το 2022, μειώνοντας τα παγκόσμια αποθέματα αναχαιτιστών. Η παλαιότερη έκδοση PAC-2 παράγεται κυρίως από την αμερικανική Raytheon (με συμπαραγωγή μέσω της κοινοπραξίας COMLOG με τη γερμανική MBDA), ενώ η νεότερη PAC-3 (εκδόσεις CRI και MSE) παράγεται από τη Lockheed Martin, με πρόσθετη παραγωγή στην Ιαπωνία από τη Mitsubishi Heavy Industries. Στις 30 Ιουλίου οι ΗΠΑ υπέγραψαν πολυετές συμβόλαιο ύψους 58,6 δισ. δολαρίων με τη Lockheed Martin για παραγωγή Patriot, με στόχο τριπλασιασμό των ρυθμών παραγωγής έως το 2030. Στις 18 Σεπτεμβρίου ο Αμερικανός μόνιμος αντιπρόσωπος στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ δήλωσε ότι το πρόβλημα είναι η παραγωγική δυναμότητα και τα υπάρχοντα αποθέματα, όχι η χρηματοδότηση, εκτιμώντας ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί σημαντικά σε περίπου δύο χρόνια. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία χρειάζεται το 5% των αμερικανικών αποθεμάτων Patriot για να αντέξει τον ερχόμενο χειμώνα και 10% για να αναχαιτίσει όλους τους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους, σημειώνοντας ότι φέτος έλαβε περίπου τρεις φορές λιγότερους αναχαιτιστές σε σχέση με πέρυσι, με τους εταίρους να επικαλούνται επίσημα τις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή ως αιτία.