Η Ουκρανία ζητά από την ΕΕ 78 δισ. δολάρια για το 2027 και προτείνει τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων
Ο υπουργός Οικονομικών της Ουκρανίας Serhiy Marchenko παρουσίασε στις 29 Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας για το 2027, εκτιμώντας το ακάλυπτο κενό σε περίπου 78 δισ. δολάρια (≈69 δισ. ευρώ), και κάλεσε την ΕΕ να αξιοποιήσει τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψή του. Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποδέχτηκαν το αίτημα με επιφυλάξεις, δεδομένου ότι η εκταμίευση του ήδη συμφωνηθέντος δανείου των 90 δισ. ευρώ καθυστερεί λόγω της βραδείας προόδου των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία.
Βασικά σημεία
- Στις 29 Σεπτεμβρίου, εκπρόσωποι της ΕΕ, των χωρών της G7, της Νορβηγίας, της Νότιας Κορέας και του ΔΝΤ συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες με ουκρανική αντιπροσωπεία.
- Ο Marchenko εκτίμησε τις ανάγκες του 2027 σε περίπου 69 δισ. ευρώ: 40 δισ. ευρώ για στρατιωτικές δαπάνες και 29 δισ. ευρώ για τη λειτουργία του κράτους.
- Το υπουργείο Οικονομικών της Ουκρανίας υπολογίζει το ακάλυπτο κενό σε περίπου 78 δισ. δολάρια (≈68,77 δισ. ευρώ), εκ των οποίων 32,6 δισ. δολάρια για τον προϋπολογισμό και 45 δισ. δολάρια για την άμυνα.
- Περίπου 210 δισ. ευρώ σε παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται στην Ευρώπη, εκ των οποίων 180 δισ. ευρώ στον βελγικό θεματοφύλακα Euroclear.
- Η ΕΕ έχει συμφωνήσει δάνειο 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2027 (30 δισ. ευρώ/έτος για την άμυνα και 15 δισ. ευρώ/έτος για τον προϋπολογισμό), αλλά η δόση των 15 δισ. ευρώ για τον προϋπολογισμό δεν έχει ακόμη εκταμιευτεί λόγω εκκρεμών μεταρρυθμίσεων.
- Η Βέλγιο αντιτίθεται στη δέσμευση ή νέα χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, επικαλούμενη νομικούς κινδύνους· Ιταλία και Γαλλία εκφράζουν επίσης επιφυλάξεις.
- Η συζήτηση για πρόσθετη χρηματοδότηση αναμένεται στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στις 9 Οκτωβρίου ή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα μέσα Οκτωβρίου.
Γιατί έχει σημασία
Η Ουκρανία ζητά από την ΕΕ να καλύψει ένα πολυδεκάδων-δισεκατομμυρίων χρηματοδοτικό κενό σε μια στιγμή που η εκταμίευση της ήδη συμφωνηθείσας χρηματοδότησης καθυστερεί λόγω της αργής προόδου των ουκρανικών μεταρρυθμίσεων. Οι Βρυξέλλες πιέζονται να επανεξετάσουν τη δέσμευση ή νέους μηχανισμούς χρήσης περίπου 210 δισ. ευρώ σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που φυλάσσονται κυρίως στη Euroclear — ένα βήμα στο οποίο αντιτίθεται η Βέλγιο και το οποίο είχε ήδη αποτύχει τον Δεκέμβριο του 2024. Οι εθνικές εκλογές σε Γαλλία, Ισπανία, Πολωνία και Ιταλία το 2027 αυξάνουν τα πολιτικά διακυβεύματα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, παράσχει καμία οικονομική βοήθεια στο Κίεβο από τις αρχές του 2025.
Τι συνέβη
Στις 29 Σεπτεμβρίου, εκπρόσωποι της ΕΕ, των χωρών της G7, της Νορβηγίας και της Νότιας Κορέας, μαζί με εκπροσώπους του ΔΝΤ, συναντήθηκαν με ουκρανική αντιπροσωπεία στα κεντρικά γραφεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες για να αξιολογήσουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας. Ο υπουργός Οικονομικών Serhiy Marchenko παρουσίασε τις ανάγκες για το 2027, εκτιμώντας τες σε περίπου 69 δισ. ευρώ πέραν της ήδη δεσμευμένης βοήθειας (40 δισ. ευρώ για στρατιωτικές δαπάνες και 29 δισ. ευρώ για τη λειτουργία του κράτους), ενώ το υπουργείο του υπολογίζει το συνολικό ακάλυπτο κενό σε περίπου 78 δισ. δολάρια (≈68,77 δισ. ευρώ), εκ των οποίων 32,6 δισ. δολάρια για τον προϋπολογισμό και 45 δισ. δολάρια για την άμυνα. Ο Marchenko κάλεσε την ΕΕ να αξιοποιήσει τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία — περίπου 210 δισ. ευρώ στην Ευρώπη, εκ των οποίων 180 δισ. ευρώ στον βελγικό θεματοφύλακα Euroclear — χαρακτηρίζοντας τη χρήση τους «πρακτική και δίκαιη» λύση για τις έκτακτες πολεμικές δαπάνες. Ζήτησε επίσης τη δημιουργία ενός κεντρικού μηχανισμού με κατάλληλη νομική θεμελίωση, ενδεχομένως μέσω μεταφοράς των περιουσιακών στοιχείων από τη Euroclear σε δομή ιδιοκτησίας της ΕΕ, ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι για τη Βέλγιο.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα προβάλλουν το αίτημα και την κλίμακά του (78 δισ. δολάρια / 70 δισ. ευρώ για το 2027), δίνοντας έμφαση στα επιχειρήματα του Marchenko στις Βρυξέλλες και στο European Policy Centre, και παρουσιάζουν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία ως «πρακτική και δίκαιη» πηγή χρηματοδότησης που θα λογοδοτήσει τη Μόσχα. Τονίζουν τις υποστηρικτικές φωνές στην ΕΕ — Σουηδία, Κάτω Χώρες, Ισπανία, Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, καθώς και 123 ευρωβουλευτές που ζητούν την επανέναρξη της συζήτησης — και παρουσιάζουν την πρωτοβουλία «Russian Transfer» του Hugh Dixon ως συγκέντρωση πολιτικής ορμής. Η κάλυψη ερμηνεύει το πρόβλημα ως χρηματοδοτικό κενό που η ΕΕ πρέπει να επιλύσει, επισημαίνοντας τις εντεινόμενες ρωσικές επιθέσεις και τον αποκλεισμό των ουκρανικών εξαγωγών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας ως αιτίες των αυξανόμενων αναγκών.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η γαλλική πηγή (Le Monde) δίνει έμφαση στον ευρωπαϊκό σκεπτικισμό: τη φράση του διπλωμάτη «ποτίζουμε την έρημο», τη διστακτικότητα της Επιτροπής να επανεξετάσει το ζήτημα των περιουσιακών στοιχείων όσο η εκταμίευση των 90 δισ. ευρώ εκκρεμεί, και την πολιτική ευαισθησία ενόψει των εκλογών του 2027 σε Γαλλία, Ισπανία, Πολωνία και Ιταλία. Η διεθνής κάλυψη εστιάζει στην αντίθεση της Βελγίου (νομικοί κίνδυνοι γύρωαπό τη Euroclear) και στον σκεπτικισμό Ιταλίας και Γαλλίας, υπογραμμίζοντας ότι η άμεση προτεραιότητα της ΕΕ είναι η συνδεδεμένη με μεταρρυθμίσεις εκταμίευση του ήδη συμφωνηθέντος δανείου και το μήνυμα της Marta Kos ότι η Ουκρανία πρέπει να εφαρμόσει τις συμφωνηθείσες μεταρρυθμίσεις. Παρουσιάζονται εναλλακτικοί δρόμοι — το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης (6,6 δισ. ευρώ), η πρόταση von der Leyen για αξιοποίηση περίπου 20 δισ. ευρώ από το δάνειο των 150 δισ. ευρώ για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, και τα 100 δισ. ευρώ για την Ουκρανία στο ΠΔΠ 2028–2034 — ενώ Γερμανία, «οικονομικά συνετές» σύμμαχοι, καθώς και Βερολίνο και Παρίσι, αντιστέκονται σε ορισμένες από αυτές τις λύσεις.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι πηγές διαφέρουν ως προς τη σύνθεση του κενού 78 δισ. δολαρίων / 69 δισ. ευρώ για το 2027: τα στοιχεία του ουκρανικού υπουργείου Οικονομικών (μέσω Euronews / Le Monde) το παρουσιάζουν ως 32,6 δισ. δολάρια για τον προϋπολογισμό και 45 δισ. δολάρια για την άμυνα, συνολικά περίπου 78 δισ. δολάρια, ενώ η παρουσίαση του Marchenko στις Βρυξέλλες το πλαισίωσε ως 40 δισ. ευρώ για στρατιωτικές δαπάνες και 29 δισ. ευρώ για κρατικές υπηρεσίες, συνολικά περίπου 69 δισ. ευρώ. Επιπλέον, οι πηγές διαφέρουν ως προς το μερίδιο των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που φυλάσσονται στη Euroclear — οι περισσότερες αναφέρουν περίπου 210 δισ. ευρώ στην ΕΕ συνολικά, ενώ άλλες προσδιορίζουν 180 δισ. ευρώ στη Euroclear, και η έκκληση 123 ευρωβουλευτών τον Σεπτέμβριο ανέφερε «πάνω από 200 δισ. ευρώ».
Ιστορικό
Τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας βρίσκονται στην ΕΕ από τον Φεβρουάριο του 2022, με τα περισσότερα στον βελγικό θεματοφύλακα Euroclear, και έχουν αποφέρει περίπου 8 δισ. ευρώ σε έκτακτα κέρδη, εκ των οποίων 1,4 δισ. ευρώ αναφέρθηκαν τον Αύγουστο. Τον Δεκέμβριο του 2024, η Βέλγιο συγκρότησε πλειοψηφία σε σύνοδο κορυφής της ΕΕ που απέρριψε την πρόταση της Επιτροπής να χρησιμοποιηθούν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία ως βάση για άτοκη πιστωτική γραμμή προς την Ουκρανία. Ως εναλλακτική, η ΕΕ συμφώνησε δάνειο 90 δισ. ευρώ με κοινό χρέος, μοιρασμένο ισόποσα μεταξύ 2026 και 2027 (30 δισ. ευρώ/έτος για την άμυνα και 15 δισ. ευρώ/έτος για τον προϋπολογισμό)· έως τα μέσα Σεπτεμβρίου οι Βρυξέλλες είχαν εκταμιεύσει 15 δισ. ευρώ για εξοπλισμούς, αλλά η δόση των 15 δισ. ευρώ για τον προϋπολογισμό παραμένει σε εκκρεμότητα εν αναμονή μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων μέτρων κατά της διαφθοράς. Σουηδία, Κάτω Χώρες, Ισπανία και Πολωνία, με τη στήριξη των κρατών της Βαλτικής, είχαν ήδη προειδοποιήσει ότι το δάνειο των 90 δισ. ευρώ δεν θα επαρκέσει και ζήτησαν νέους τρόπους αξιοποίησης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Τον Σεπτέμβριο, 123 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κάλεσαν το Συμβούλιο και την Επιτροπή της ΕΕ να επαναλάβουν τη συζήτηση για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων προς στήριξη της Ουκρανίας.