Η Ουγγαρία άρει το βέτο για τα clusters 2 και 3 της ενταξιακής πορείας της Ουκρανίας στην ΕΕ

Γιατί έχει σημασία

Η άρση του ουγγρικού βέτο τερματίζει μια πολύμηνη παράλυση στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ουκρανίας και φέρνει τη χώρα δύο βήματα πιο κοντά στο άνοιγμα και των έξι θεματικών clusters. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με το νομοσχέδιο 16119 για την εκπαίδευση των εθνικών μειονοτήτων και τα προπαρασκευαστικά μέτρα της Βερχόβνα Ράντα, σηματοδοτεί μια πιθανή αποκατάσταση των σχέσεων Ουκρανίας–Ουγγαρίας και ανοίγει τον δρόμο για Διακυβερνητική Διάσκεψη στις 13 Οκτωβρίου, που θα αποτελέσει το επόμενο ουσιαστικό ορόσημο της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας.

Τι συνέβη

Στις 7 Οκτωβρίου η ομάδα εργασίας του Συμβουλίου της ΕΕ για τη διεύρυνση (COELA) ενέκρινε τα αποτελέσματα του ελέγχου σκοπιμότητας (screening) για τα clusters 2 «Εσωτερική Αγορά» και 3 «Ανταγωνιστικότητα και Χωρίς Αποκλεισμούς Ανάπτυξη» στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ουκρανίας. Την ίδια ημέρα, οι πρέσβεις των κρατών μελών στην Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων (Coreper) ενέκριναν την αποστολή επιστολών προς τις κυβερνήσεις της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, ζητώντας τους να υποβάλουν τις διαπραγματευτικές τους θέσεις για τα δύο clusters.

Η Ουγγαρία, που για μήνες εμπόδιζε τη διαδικασία από τις 17 Ιουλίου, αποδέχθηκε να μην ασκήσει περαιτέρω βέτο, μετά και την κατάθεση στις 1 Οκτωβρίου στη Βερχόβνα Ράντα του νομοσχεδίου 16119 για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα αυτοχθόνων λαών και εθνικών μειονοτήτων, κυρίως της ουγγρικής μειονότητας στην Τρανσκαρπαθία. Στις 6 Οκτωβρίου η κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας, Επιστήμης Καινοτομίας εισηγήθηκε την υιοθέτηση του νομοσχεδίου.

Αναμένεται ότι τα κράτη μέλη θα εγκρίνουν την κοινή διαπραγματευτική θέση της ΕΕ στις 12 Οκτωβρίου, αφού η Βερχόβνα Ράντα ψηφίσει τις σχετικές αλλαγές στη νομοθεσία. Η Διακυβερνητική Διάσκεψη στην οποία θα ανοίξουν επισήμως τα δύο clusters έχει προγραμματιστεί, ως πιθανό, εναλλακτικό σενάριο, για τις 13 Οκτωβρίου, με τον Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δηλώνει ότι η Ουκρανία φιλοδοξεί να ανοίξει όλα τα clusters έως το τέλος του 2026. Παράλληλα, στις 6 Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πακέτο προτάσεων για μεταρρυθμίσεις πολιτικής πριν από τη διεύρυνση.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Οι πηγές διαφοροποιούνται σε τρία σημεία. Πρώτον, για την προγραμματισμένη ημερομηνία της Διακυβερνητικής Διάσκεψης: ορισμένες αναφέρουν 13 Σεπτεμβρίου, ενώ οι περισσότερες 13 Οκτωβρίου, με τη δεύτερη να χαρακτηρίζεται σε πολλές περιπτώσεις «πιθανή, αλλά όχι οριστικά επιβεβαιωμένη». Δεύτερον, για το όνομα του Ουκρανού αντιπροέδρου της κυβέρνησης: οι περισσότερες πηγές γράφουν «Chentsov», ενώ μία δίνει «Cozlov» και μια άλλη «Chenov». Τρίτον, για το όνομα της ουγγρικής υπουργού Εξωτερικών: οι περισσότερες αναφέρουν «Anita/Anikó Orbán», ενώ ένας τίτλος το γράφει «Aniko».

Ιστορικό

Η ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας στην ΕΕ χωρίζεται σε έξι θεματικά clusters που καλύπτουν περισσότερα από 30 διαπραγματευτικά κεφάλαια. Η Ουκρανία έχει ανοίξει μέχρι στιγμής τα δύο: το cluster 1 «Θεμέλια» στις 15 Ιουνίου στο Λουξεμβούργο και το cluster 6 «Εξωτερικές Σχέσεις» στις 14 Ιουλίου. Η Ουγγαρία παρέλυε από τις 17 Ιουλίου την έγκριση των αποτελεσμάτων screening για τα clusters 2 και 3, με διαδοχικές αρνήσεις στις 22 Ιουλίου, 1 Σεπτεμβρίου και 8 Σεπτεμβρίου, συνδέοντας το ζήτημα με τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην Τρανσκαρπαθία και ζητώντας αξιολόγηση «βάσει επιτευγμάτων». Η Βουδαπέστη είχε ήδη σηκώσει τον Ιούνιο ένα 17μηνο βέτο μετά την αλλαγή κυβέρνησης, αλλά λίγες εβδομάδες αργότερα απείλησε να παγώσει εκ νέου τη διαδικασία εάν δεν τηρηθεί η συμφωνία για τα δικαιώματα των Ούγγρων στην Ουκρανία.