Ο Κόστα προσκάλεσε τον Ζελένσκι στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ ενώ η Ουγγαρία άρει το βέτο για δύο cluster διαπραγματεύσεων
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον προσκάλεσε να παραστεί στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες στις 15–16 Οκτωβρίου. Μία ημέρα νωρίτερα, οι πρεσβευτές των κρατών μελών της ΕΕ είχαν εγκρίνει την αποστολή προσκλήσεων σε Κίεβο και Κισινάου για δύο νέα διαπραγματευτικά cluster («Εσωτερική Αγορά» και «Ανταγωνιστικότητα»), αφού η Ουγγαρία ήρε το προηγούμενο μπλόκο της. Παράλληλα, Ευρωπαίοι διπλωμάτες συζητούν το ενδεχόμενο να αποσυνδεθούν οι ενταξιακές πορείες Ουκρανίας και Μολδαβίας.
Βασικά σημεία
- Στις 7 Οκτωβρίου οι πρεσβευτές των κρατών μελών της ΕΕ ενέκριναν την αποστολή σε Ουκρανία και Μολδαβία προσκλήσεων για τα cluster 2 «Εσωτερική Αγορά» και 3 «Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη».
- Ο Αντόνιο Κόστα κάλεσε τηλεφωνικά τον Ζελένσκι και τον προσκάλεσε προσωπικά στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες στις 15–16 Οκτωβρίου.
- Η Ουγγαρία ήρε το μπλόκο που είχε επιβάλει στο άνοιγμα των cluster 2 και 3, αφού η νέα κυβέρνηση του Πέτερ Μάγιαρ συμφώνησε να συνδέσει την περαιτέρω στήριξη με την ψηφοφορία του ουκρανικού κοινοβουλίου στις 12 Οκτωβρίου για το νομοσχέδιο 16119 για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα εθνικών μειονοτήτων.
- Η Ουκρανία έχει ήδη ανοίξει δύο από τα έξι cluster: το 1 «Θεμέλια» στις 15 Ιουνίου και το 6 «Εξωτερικές σχέσεις» στις 14 Ιουλίου· απομένουν τα cluster 4 («Πράσινη Ατζέντα») και 5 («Πόροι, γεωργία, συνοχή»).
- Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι τις τελευταίες ημέρες τα ρωσικά πλήγματα σε Πρυλούκι, Κραματόρσκ, Κίεβο και άλλες πόλεις σκότωσαν 78 ανθρώπους και τραυμάτισαν 215· μία ημέρα πριν τη συνομιλία η Ουκρανία έλαβε δόση 1,2 δισ. ευρώ από την ΕΕ.
- Σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες της ΕΕ που μίλησαν στην Rapporteur, συζητείται σοβαρά το ενδεχόμενο να αποσυνδεθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις Ουκρανίας και Μολδαβίας, ενώ ένας από αυτούς δήλωσε ότι «κανείς σοβαρός δεν πιστεύει ότι η Ουκρανία θα γίνει μέλος της ΕΕ πριν από το τέλος της δεκαετίας».
- Η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε στις 7 Οκτωβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι έως το 2030 θα μπορούσαν να προσχωρήσουν στην ΕΕ δύο ή τρία νέα κράτη, με πιο κοντά στην ένταξη το Μαυροβούνιο και την Αλβανία.
Γιατί έχει σημασία
Η έγκριση ανοίγει τον δρόμο για το άνοιγμα δύο ακόμη διαπραγματευτικών cluster μεταξύ ΕΕ και Ουκρανίας εντός της εβδομάδας, αφήνοντας μόνο δύο από τα έξι προς άνοιγμα. Ταυτόχρονα, η Βουδαπέστη έχει συνδέσει την πλήρη πολιτική της στήριξη με την ψηφοφορία της Βερχόβνα Ράντα στις 12 Οκτωβρίου για το νομοσχέδιο 16119 που αφορά τα εκπαιδευτικά δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στη Ζακαρπάτια. Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ στις 15–16 Οκτωβρίου θα εξετάσει την πρόοδο της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή της πορεία, ενώ στο παρασκήνιο εντείνεται η συζήτηση για το αν πρέπει να αποσυνδεθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις Ουκρανίας και Μολδαβίας.
Τι συνέβη
Στις 7 Οκτωβρίου οι πρεσβευτές των 27 κρατών μελών της ΕΕ ενέκριναν την αποστολή προσκλήσεων προς το Κίεβο και το Κισινάου ώστε να παρουσιάσουν τις διαπραγματευτικές τους θέσεις για τα cluster 2 «Εσωτερική Αγορά» και 3 «Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη», μετά την άρση του ουγγρικού βέτο. Στις 8 Οκτωβρίου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον προσκάλεσε προσωπικά στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών στις 15–16 Οκτωβρίου. Κατά τη συνομιλία ο Κόστα κατήγγειλε την κλιμάκωση των ρωσικών πληγμάτων και τόνισε ότι «η ΕΕ θα στηρίζει την Ουκρανία έως ότου επιτευχθεί δίκαιη και διαρκής ειρήνη». Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι τις προηγούμενες ημέρες τα ρωσικά πλήγματα σκότωσαν 78 ανθρώπους και τραυμάτισαν 215, ενώ η Ουκρανία είχε λάβει μία ημέρα νωρίτερα δόση 1,2 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το προγραμματισμένο χρονοδιάγραμμα, στις 12 Οκτωβρίου αναμένεται η Βερχόβνα Ράντα να ψηφίσει το νομοσχέδιο 16119 για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα εθνικών μειονοτήτων και τα κράτη μέλη να συμφωνήσουν σε κοινές διαπραγματευτικές θέσεις, ενώ στις 13 Οκτωβρίου θα μπορούσαν να ανοίξουν επίσημα τα δύο cluster τόσο για την Ουκρανία όσο και για τη Μολδαβία.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Οι ουκρανικές πηγές παρουσιάζουν την πρόσκληση Κόστα στον Ζελένσκι και το αναμενόμενο άνοιγμα δύο νέων cluster ως απτή διπλωματική πρόοδο. Δίνουν έμφαση στην άρση του ουγγρικού βέτο και συνδέουν τα επόμενα βήματα με την ψηφοφορία της Βερχόβνα Ράντα στις 12 Οκτωβρίου, παρουσιάζοντας την Ουκρανία ως πορεία που θα ολοκληρώσει το άνοιγμα όλων των cluster εντός του έτους. Αρκετά ουκρανικά μέσα αναδεικνύουν επίσης το ρεπορτάζ της Rapporteur για πιθανό διαχωρισμό των ενταξιακών πορειών Ουκρανίας και Μολδαβίας, πλαισιώνοντάς το ως κίνδυνο για την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας που πρέπει να αποτραπεί.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η διεθνής κάλυψη παρουσιάζει τόσο την απόφαση των πρεσβευτών όσο και την τηλεφωνική επικοινωνία Κόστα–Ζελένσκι ως συνήθη διαδικαστικά βήματα, δίνοντας λιγότερη έμφαση στην προσωπική πρόσκληση στη σύνοδο κορυφής. Είναι πιο ευθύβολη σχετικά με την εσωτερική συζήτηση στην ΕΕ για αποσύνδεση των διαπραγματεύσεων Ουκρανίας–Μολδαβίας και παραθέτει αυτούσια τη φράση του διπλωμάτη ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει μέλος έως το τέλος της δεκαετίας. Προβάλλει επίσης τη δήλωση της Επιτρόπου Διεύρυνσης Μάρτα Κος για δύο ή τρία νέα μέλη έως το 2030, με Μαυροβούνιο και Αλβανία, τοποθετώντας την ουκρανική προοπτική στο ευρύτερο πλαίσιο της δυτικοβαλκανικής πορείας.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι πηγές διαφοροποιούνται ως προς τον ακριβή χρονοδιάγραμμα: άλλες αναφέρουν ότι στις 12 Οκτωβρίου τα κράτη μέλη θα συμφωνήσουν σε κοινές θέσεις και στις 13 Οκτωβρίου θα ανοίξουν τα cluster κατά τη διακυβερνητική διάσκεψη, ενώ άλλες μιλούν γενικά για «άνοιγμα την επόμενη εβδομάδα» χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία. Παράλληλα, υπάρχει σαφής διαφορά ως προς τη στρατηγική εικόνα: αρκετές πηγές περιγράφουν τη συγκεκριμένη απόφαση ως τμήμα μιας κοινής πορείας Ουκρανίας και Μολδαβίας, ενώ ρεπορτάζ της Rapporteur, επικαλούμενο τρεις διπλωμάτες της ΕΕ, παρουσιάζει έντονη εσωτερική συζήτηση για αποσύνδεση των δύο ενταξιακών διαδικασιών, με χαρακτηριστική δήλωση ότι «κανείς σοβαρός δεν πιστεύει» ότι η Ουκρανία θα ενταχθεί έως το τέλος της δεκαετίας.
Ιστορικό
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της ΕΕ διαρθρώνονται σε έξι θεματικά cluster. Η Ουκρανία έχει ανοίξει μέχρι στιγμής το cluster 1 «Θεμέλια» στις 15 Ιουνίου και το cluster 6 «Εξωτερικές σχέσεις» στις 14 Ιουλίου. Τα cluster 2 και 3 παρέμεναν μπλοκαρισμένα λόγω της Ουγγαρίας, η οποία ζητούσε ισχυρότερες εγγυήσεις για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στη Ζακαρπάτια. Η νέα ουγγρική κυβέρνηση υπό τον Πέτερ Μάγιαρ συμφώνησε να επιτρέψει την πρόοδο, με τον όρο η Βερχόβνα Ράντα να υιοθετήσει τη σχετική νομοθεσία. Στις 6 Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε δέσμη προτάσεων για την προσαρμογή των πολιτικών της ΕΕ ενόψει μελλοντικών διευρύνσεων.