Η Κομισιόν ανοίγει δύο νέα κλιμάκια ενταξιακών διαπραγματεύσεων για Ουκρανία και Μολδαβία
Η Επίτροπος Επέκτασης Μάρτα Κος δήλωσε στις 5 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες ότι η ΕΕ μπορεί να ανοίξει ήδη από την επόμενη εβδομάδα τα επόμενα δύο κλιμάκια ενταξιακών διαπραγματεύσεων —«Εσωτερική Αγορά» και «Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη»— για την Ουκρανία και τη Μολδαβία, σε διακυβερνητική διάσκεψη στο Λουξεμβούργο, με την προϋπόθεση ότι η Verkhovna Rada θα εγκρίνει νομοσχέδιο για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων, που αποτελεί βασικό αίτημα της Βουδαπέστης.
Βασικά σημεία
- Η Μάρτα Κος ανακοίνωσε στις 5 Οκτωβρίου ότι τα κλιμάκια 2 «Εσωτερική Αγορά» και 3 «Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» ενδέχεται να ανοίξουν την επόμενη εβδομάδα σε IGC στο Λουξεμβούργο.
- Η προϋπόθεση είναι η Verkhovna Rada να εγκρίνει στις 12 Οκτωβρίου νομοσχέδιο για την εκπαίδευση των εθνικών μειονοτήτων, βασικό αίτημα της Ουγγαρίας.
- Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Πέτερ Μάγιαρ έδωσε εντολή στους διπλωμάτες να μπλοκάρουν την αποστολή επιστολών προς Ουκρανία και Μολδαβία για το άνοιγμα των κλιμακίων, σύμφωνα με τους Financial Times.
- Οι πρεσβευτές των χωρών της ΕΕ ενέκριναν στις 7 Οκτωβρίου την αποστολή των επιστολών που προαναγγέλλουν το άνοιγμα.
- Μετά το άνοιγμα των δύο κλιμακίων, θα απομένουν δύο ακόμη — για το «πράσινο» πλαίσιο και για τη γεωργία και τη συνοχή.
- Η Κομισιόν θα δημοσιεύσει στις 28 Οκτωβρίου την ετήσια έκθεση επέκτασης με λεπτομερή αξιολόγηση της προόδου των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία.
Γιατί έχει σημασία
Το πιθανό άνοιγμα δύο νέων ενταξιακών κλιμακίων θα σηματοδοτούσε την πρώτη πρόοδο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ουκρανίας με την ΕΕ από τον Ιούλιο, διαλύοντας μια μακρόχρονη ουγγρική παρεμπόδιση. Κάθε κλιμάκιο αντιπροσωπεύί απτά, επαληθεύσιμα ορόσημα στην ενταξιακή πορεία, και μετά το άνοιγμα αυτών των δύο θα απομένουν μόνο δύο από τα έξι. Η εξέλιξη συνδέεται στενά με το νομοσχέδιο για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων — που ανταποκρίνεται σε μια μακροχρόνια απαίτηση της Βουδαπέστης — και με την ετήσια έκθεση επέκτασης της Κομισιόν στις 28 Οκτωβρίου, η οποία θα αξιολογήσει λεπτομερώς την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Τι συνέβη
Η Επίτροπος Επέκτασης Μάρτα Κος δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες, μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ–Μολδαβίας στις 5 Οκτωβρίου, ότι η ΕΕ θα μπορούσε να ανοίξει ήδη από την επόμενη εβδομάδα τα επόμενα δύο κλιμάκια ενταξιακών διαπραγματεύσεων — τα κλιμάκια 2 «Εσωτερική Αγορά» και 3 «Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» — τόσο για την Ουκρανία όσο και για τη Μολδαβία, στο πλαίσιο διακυβερνητικής διάσκεψης (IGC) στο Λουξεμβούργο. Προϋπόθεση είναι η Verkhovna Rada να εγκρίνει στις 12 Οκτωβρίου νομοσχέδιο για την εκπαίδευση των εθνικών μειονοτήτων, το οποίο έχει ήδη κατατεθεί στις αρχές Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ έδωσε εντολή στους διπλωμάτες του να μην μπλοκάρουν την αποστολή των σχετικών επιστολών, τις οποίες οι πρεσβευτές των κρατών-μελών της ΕΕ ενέκριναν στις 7 Οκτωβρίου. Η πλήρης ουγγρική πολιτική στήριξη εξαρτάται πάντως από την ψηφοφορία στη Verkhovna Rada. Η Κομισιόν εκφράζει την ελπίδα ότι και τα δύο τελευταία κλιμάκια —«πράσινο» πλαίσιο και γεωργία/συνοχή— θα ανοίξουν έως το τέλος του έτους. Η Κος χαρακτήρισε την Ουκρανία και τη Μολδαβία μεταξύ των τεσσάρων ηγετικών χωρών της διαδικασίας διεύρυνσης και ανέφερε ότι η ετήσια έκθεση επέκτασης θα δημοσιευθεί στις 28 Οκτωβρίου.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα τοποθετούν στο επίκεντρο την εγχώρια νομοθετική πράξη: τη συνεδρίαση της Verkhovna Rada στις 12 Οκτωβρίου και την ψηφοφορία επί του νομοσχεδίου για τα εκπαιδευτικά δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων. Ο πρόεδρος της Rada Ρουσλάν Στεφαντσούκ δήλωσε στο Τσερνίβτσι ότι το κοινοβούλιο θα ξεκινήσει τις εργασίες του στις 12 Οκτωβρίου και θα εγκρίνει δύο σημαντικά νομοσχέδια που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Βσεβολόντ Τσεντσόφ τόνισε στις 2 Οκτωβρίου ότι η Ουκρανία έχει εκπληρώσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για το άνοιγμα των υπόλοιπων κλιμακίων και προσδοκά το άνοιγμα των κλιμακίων 2 και 3 εντός Οκτωβρίου και των υπολοίπων έως το τέλος του 2026. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα εξέφρασε την ελπίδα ότι η έγκριση των αλλαγών θα οδηγήσει στην άρση του ουγγρικού βέτο.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η διεθνής κάλυψη εστρίζεται στις Βρυξέλλες: στη συνέντευξη Τύπου της Μάρτα Κος στις 5 Οκτωβρίου μετά το Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΕ–Μολδαβίας, όπου τέθηκε το υπό όρους χρονοδιάγραμμα για τη διακυβερνητική διάσκεψη στο Λουξεμβούργο. Οι Financial Times, που επικαλούνται δύο ανώνυμους ευρωπαίους αξιωματούχους, αναδεικνύουν τον ρόλο της Βουδαπέστης ως κρίσιμου παράγοντα, μετά την εντολή Μάγιαρ προς τους διπλωμάτες να μην μπλοκάρουν τη διαδικασία. Η διεθνής πλαισίωση συνδέει το άνοιγμα των κλιμακίων με ευρύτερες εξελίξεις: την ετήσια έκθεση επέκτασης της Κομισιόν στις 28 Οκτωβρίου, το προτεινόμενο μοντέλο «σταδιακής ολοκλήρωσης» με οδικούς χάρτες προτεραιότητας για τέσσερις υποψήφιες χώρες και την επικείμενη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Σημειώνεται ασυμφωνία μεταξύ των πηγών ως προς την ημερομηνία κατάθεσης του νομοσχεδίου για την εκπαίδευση των εθνικών μειονοτήτων στη Verkhovna Rada — ορισμένα δημοσιεύματα αναφέρουν 1η Οκτωβρίου και άλλα 2 Οκτωβρίου. Επιπλέον, ορισμένα άρθρα αποδίδουν την κυβέρνηση της Ουκρανίας σε πρόσωπο με το όνομα «Serhiy Khoretsky» (ή παρεμφερείς παραλλαγές), όνομα που δεν επιβεβαιώνεται στα υπόλοιπα στοιχεία και έρχεται σε αντίθεση με τον εκάστοτε αρμόδιο που αναφέρεται αλλού.
Ιστορικό
Η Ουκρανία και η Μολδαβία άνοιξαν το πρώτο τους κλιμάκιο «Θεμέλια» στις 15 Ιουνίου, ενώ η Ουκρανία άνοιξε το έκτο κλιμάκιο «Εξωτερικές Σχέσεις» στις 14 Ιουλίου. Η Ουγγαρία είχε επανειλημμένα αρνηθεί από τις 17 Ιουλίου να εγκρίνει τα αποτελέσματα του ελέγχου (screening) για τα κλιμάκια 2 και 3 (22 Ιουλίου, 1 Σεπτεμβρίου, 8 Σεπτεμβρίου). Τον Ιούνιο, η Ουγγαρία ήρε βέτο 17 μηνών στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ μετά την αλλαγή κυβέρνησης στη Βουδαπέστη, ωστόσο λίγες εβδομάδες αργότερα απείλησε να παγώσει τη διαδικασία εάν το Κίεβο δεν εφαρμόσει συμφωνία για τα δικαιώματα των Ούγγρων στη Ζακαρπάτια. Και τα 33 ενταξιακά κεφάλαια είναι ομαδοποιημένα σε έξι κλιμάκια και απαιτούν ομόφωνη έγκριση και των 27 κρατών-μελών για να «κλείσουν». Η Κομισιόν έχει προτείνει μοντέλο «σταδιακής ολοκλήρωσης» που θα προσφέρει στις υποψήφιες χώρες —με οδικούς χάρτες προτεραιότητας για Ουκρανία, Μολδαβία, Αλβανία και Μαυροβούνιο— πρόσβαση στην ενιαία αγορά και σε προγράμματα της ΕΕ ακόμη και πριν από την πλήρη ένταξη.