Ουκρανία: έλλειμμα 49,5 δισ. εθνικού νομίσματος στον προϋπολογισμό τους 9 μήνες του 2026
Η επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής προϋπολογισμού Ροξολάνα Πιντλάσα ανακοίνωσε ότι το γενικό ταμείο του κρατικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας υπολειπόταν κατά 49,5 δισ. εθνικού νομίσματος (γρίβνα) έναντι του σχεδίου στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026. Τα δύο τρίτα της υστέρησης (32 δισ. γρίβνας) συγκεντρώθηκαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, με κύρια αιτία, όπως ανέφερε, τα συνεχή ρωσικά πλήγματα σε ουκρανικές επιχειρήσεις.
Βασικά σημεία
- Γενικό ταμείο προϋπολογισμού: υστέρηση 49,5 δισ. γρίβνας έναντι σχεδίου στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026.
- Αύγουστος–Σεπτέμβριος: υστέρηση 32 δισ. γρίβνας, δηλαδή περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής.
- ΦΠΑ εισαγωγών: υστέρηση 35,7 δισ. γρίβνας (6,8% του σχεδίου).
- ΦΠΑ εγχώριων προϊόντων: υστέρηση 32,9 δισ. γρίβνας (11,4%).
- Εσωτερικός ειδικός φόρος κατανάλωσης: υστέρηση 19,1 δισ. γρίβνας (16,5%).
- Μερίσματα και μερίδιο καθαρού κέρδους κρατικών επιχειρήσεων: υστέρηση 10,8 δισ. γρίβνας (16%).
- Αμυντικές δαπάνες: 2 τρισ. γρίβνας, δηλαδή 61,3% όλων των δαπανών του γενικού ταμείου.
Γιατί έχει σημασία
Η υστέρηση των εσόδων πλησιάζει τα 50 δισ. γρίβνας, με τα δύο τρίτα να συγκεντρώνονται τους δύο τελευταίους μήνες. Σχεδόν όλα τα βασικά φορολογικά μεγέθη — ΦΠΑ εισαγωγών, εγχώριος ΦΠΑ, ειδικοί φόροι, μερίσματα — υπολείπονται του σχεδίου, γεγονός που δείχνει συστημική, όχι μεμονωμένη, επιδείνωση. Οι αμυντικές δαπάνες απορροφούν το 61,3% των δαπανών του γενικού ταμείου, καθιστώντας τον προϋπολογισμό κρίσιμα εξαρτημένο από εξωτερική χρηματοδότηση και δανεισμό. Η Πιντλάσα συνδέει ρητά την υστέρηση με τα ρωσικά πλήγματα σε επιχειρήσεις, μετατοπίζοντας το δημοσιονομικό πρόβλημα στην επίδραση του πολέμου στην οικονομία. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την καθυστέρηση της δεύτερης δόσης της μακροοικονομικής βοήθειας της ΕΕ, ύψους 4,26 δισ. δολαρίων, και τον κίνδυνο για το πακέτο διεθνούς βοήθειας των 29,5 δισ. δολαρίων, ενώ το υπουργείο Άμυνας προβλέπει άνοδο των αμυντικών δαπανών το 2027 στα 175 δισ. δολάρια.
Τι συνέβη
Η Ροξολάνα Πιντλάσα, επικεφαλής της Επιτροπής Προϋπολογισμού του Verkhovna Rada (του ουκρανικού κοινοβουλίου), ανακοίνωσε μέσω Facebook τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026. Το γενικό ταμείο εμφάνισε υστέρηση 49,5 δισ. γρίβνας έναντι του σχεδίου, με τα 32 δισ. να συγκεντρώνονται τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Ως κύρια αιτία ανέφερε τα συνεχή ρωσικά πλήγματα σε ουκρανικές επιχειρήσεις. Σε επίπεδο φορολογικών μεγεθών, ο ΦΠΑ εισαγωγών υπολειπόταν κατά 35,7 δισ. (6,8% του σχεδίου), ο ΦΠΑ εγχώριων προϊόντων κατά 32,9 δισ. (11,4%), ο εσωτερικός ειδικός φόρος κατανάλωσης κατά 19,1 δισ. (16,5%) και τα μερίσματα και μερίδιο καθαρού κέρδους κρατικών επιχειρήσεων κατά 10,8 δισ. (16%). Αντίθετα, ο φόρος εισοδήματος επιχειρήσεων ξεπέρασε το σχέδιο κατά 29 δισ. (12%) και ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών μαζί με τη στρατιωτική εισφορά κατά 6,6 δισ. (2,6%). Τα έσοδα του γενικού ταμείου χωρίς διεθνείς επιχορηγήσεις ανήλθαν σε 1,9 τρισ. γρίβνας, με μεγαλύτερη πηγή τον ΦΠΑ εισαγωγών (491 δισ.). Στις δαπάνες, η άμυνα απορρόφησε 2 τρισ. γρίβνας (61,3% του γενικού ταμείου), ενώ 427,9 δισ. διατέθηκαν για αποπληρωμή χρέους, 342,6 δισ. για κοινωνική προστασία και στήριξη βετεράνων και 275,2 δισ. για εξυπηρέτηση χρέους. Για την κάλυψη των δαπανών του γενικού ταμείου χρησιμοποιήθηκαν περίπου 22 δισ. δολάρια διεθνούς βοήθειας. Η Πιντλάσα προειδοποίησε ότι η κατάσταση θα παραμείνει κρίσιμη μέχρι την εκταμίευση της δεύτερης δόσης μακροοικονομικής βοήθειας της ΕΕ, ύψους 4,26 δισ. δολαρίων.
Ιστορικό
Στις 24 Αυγούστου, ο πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε ότι ο στρατός χρειάζεται επιπλέον 27 δισ. δολάρια, ποσό που επιβεβαίωσε πέντε ημέρες αργότερα ο υπουργός Άμυνας Γεβχέν Χμάρα. Την 1η Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός Σερχίι Κορέτσκιι ανακοίνωσε αυστηρό καθεστώς περικοπών στις μη στρατιωτικές δαπάνες, ενώ στις 14 Σεπτεμβρίου προειδοποίησε ότι η κατάσταση των δημοσίων οικονομικών πλησιάζει κρίσιμο σημείο και ότι η καθυστέρηση νομοσχεδίων μπορεί να θέσει σε κίνδυνο διεθνή βοήθεια ύψους 29,5 δισ. δολαρίων. Στις 4 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Οικονομικών Σερχίι Μαρτσένκο δήλωσε ότι από την έναρξη της πλήρους εισβολής η δημοσιονομική κατάσταση δεν ήταν ποτέ τόσο τεταμένη. Στις 15 Σεπτεμβρίου οι επίτροποι της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις και Μάρτα Κος απέστειλαν στο Κοινοβούλιο επιστολή με τον κατάλογο των νόμων που απαιτούνται για την εκταμίευση ήδη εγκεκριμένης χρηματοδότησης της ΕΕ, σε απάντηση στο αίτημα της Ουκρανίας για πρόσθετη στρατιωτική βοήθεια 27 δισ. δολαρίων. Στις 28 Σεπτεμβρίου η κυβέρνηση αποφάσισε την ιεράρχηση των κρατικών δαπανών.