Ουκρανία: Ο υπουργός Γεωργίας ζητά 1,1 δισ. ευρώ από την ΕΕ λόγω αποκλεισμού των λιμανιών
Ο υπουργός Αγροτικής Πολιτικής και Τροφίμων της Ουκρανίας Ταράς Βισότσκι δήλωσε στις Βρυξέλλες, στις 28 Σεπτεμβρίου, ότι ο αγροτικός τομέας της χώρας αντιμετωπίζει τη χειρότερη κρίση από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, εξαιτίας του διμηνου αποκλεισμού των λιμανιών βαθέων υδάτων στη Μαύρη Θάλασσα. Περίπου 30 εκατομμύρια τόνοι αγροτικών προϊόντων αξίας περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων κινδυνεύουν να μείνουν αμόνευτα στη χώρα, ενώ το Κίεβο ζητά 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ για την κάλυψη πρόσθετου κόστους εφοδιαστικής προς λιμάνια κρατών-μελών.
Βασικά σημεία
- Στις 28 Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες, ο Ταράς Βισότσκι χαρακτήρισε την κατάσταση του αγροτικού τομέα «τη χειρότερη» από την έναρξη της πλήρους εισβολής.
- Περίπου 30 εκατομμύρια τόνοι προϊόντων αξίας περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων κινδυνεύουν να μην εξαχθούν.
- Χωρίς δυνατότητες εξαγωγής, οι εαρινές σπαρμένες εκτάσεις μπορεί να μειωθούν κατά 35–40%.
- Η ουκρανική οικονομία μπορεί να χάσει έως και 5% του ΑΕΠ· οι δημοσιονομικές απώλειες εκτιμώνται σε περίπου 90 δισεκατομμύρια χρίβνια ετησίως.
- Οι εναλλακτικές σιδηροδρομικές και οδικές οδοί μέσω ΕΕ καλύπτουν το πολύ περίπου το μισό των αναγκών εξαγωγής.
- Η Ουκρανία ζητά 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ, ως νέα κονδύλια, για την κάλυψη κόστους logistics έως 50 ευρώ ανά τόνο προς τους ευρωπαίους μεταφορείς.
- Ο Βισότσκι βρίσκεται στις Βρυξέλλες για τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας της ΕΕ και προγραμματίζει συνάντηση με τον Επίτροπο Γεωργίας.
Γιατί έχει σημασία
Ο αποκλεισμός των λιμανιών βαθέων υδάτων στη Μαύρη Θάλασσα για δύο μήνες απειλεί να αφήσει αμόνευτα περίπου 30 εκατομμύρια τόνους ουκρανικών αγροτικών προϊόντων αξίας περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με κίνδυνο μείωσης των εαρινών σπαρμένων εκτάσεων κατά 35–40% και απώλειας έως και 5% του ΑΕΠ. Η κυβέρνηση ζητά 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ αποκλειστικά για την κάλυψη κόστους μεταφοράς προς ευρωπαϊκά λιμάνια, παρουσιάζοντας το αίτημα ως υποστήριξη διαμετακόμισης και όχι ως απευθείας ενίσχυση αγροτών. Η κρίση πλήττει κυρίως παραδοσιακές αγορές εξαγωγών στη Βόρεια Αφρική, τη Νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Τι συνέβη
Κατά την επίσκεψή του στις Βρυξέλλες για τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας της ΕΕ, ο υπουργός Αγροτικής Πολιτικής και Τροφίμων της Ουκρανίας Ταράς Βισότσκι προειδοποίησε ότι ο αγροτικός τομέας βιώνει τη χειρότερη κρίση από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής, με κύρια αιτία τη διακοπή των εξαγωγών από τα λιμάνια βαθέων υδάτων του μεγάλου Οντεσά, που παραμένουν αποκλεισμένα εδώ και δύο μήνες. Εκτίμησε ότι περίπου 30 εκατομμύρια τόνοι αγροτικών προϊόντων αξίας περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων κινδυνεύουν να μην εξαχθούν, ότι οι εαρινές σπαρμένες εκτάσεις μπορεί να συρρικνωθούν κατά 35–40% και ότι η οικονομία μπορεί να χάσει έως και 5% του ΑΕΠ, με δημοσιονομικές απώλειες περίπου 90 δισεκατομμυρίων χρίβνια ετησίως. Οι εναλλακτικές σιδηροδρομικές και οδικές οδοί μέσω ΕΕ καλύπτουν, σύμφωνα με τον ίδιο, το πολύ περίπου το ήμισυ των αναγκών. Το Κίεβο ζήτησε 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ ως νέα κονδύλια από την ΕΕ για να αντισταθμίσει το πρόσθετο κόστος μεταφοράς — έως 50 ευρώ ανά τόνο — προς τα λιμάνια βαθέων υδάτων κρατών-μελών, τονίζοντας ότι η αποζημίωση θα καταβληθεί σε ευρωπαίους μεταφορείς και όχι απευθείας στους Ουκρανούς αγρότες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αυτή η βοήθεια θα μπορούσε να επιτρέψει την πρόσθετη εξαγωγή περίπου 22 εκατομμυρίων τόνων και έσοδα πάνω από 7–8 δισεκατομμύρια δολάρια για τους παραγωγούς. Ο Βισότσκι διευκρίνισε ότι η Ουκρανία δεν αναμένει άμεση ενίσχυση στους αγρότες, αλλά κάλυψη μεταφορικού κόστους, και ότι τα χρήματα πρέπει να προέλθουν εκτός των υφιστάμενων μακροοικονομικών προγραμμάτων, όπως το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας. Η χώρα βρίσκεται σε συνομιλίες με την Πολωνία και άλλους γείτονες για την αύξηση της διαμετακομιστικής ικανότητας, ενώ εξετάζει επίσης τη χρήση λιμανιών της Βαλτικής και των λιμανιών βαθέων υδάτων της Γερμανίας ή των Κάτω Χωρών.
Ιστορικό
Η Ουκρανία και η ΕΕ λειτουργούν σε ζώνη ελεύθερου εμπορίου, αλλά η ποσόστωση της ΕΕ για τις εξαγωγές ουκρανικού σιταριού (1,3 εκατομμύρια τόνοι) έχει αποκατασταθεί και έχει ήδη εξαντληθεί, με αποτέλεσμα η περαιτέρω κίνηση σιτηρών μέσω του εδάφους της ΕΕ να επιτρέπεται μόνο ως διαμετακόμιση. Οι εναλλακτικές σιδηροδρομικές και οδικές οδοί μέσω ΕΕ καλύπτουν σήμερα το πολύ περίπου το ήμισυ των αναγκών. Η Ουκρανία αναζητά εναλλακτικές εξαγωγικές λύσεις, μεταξύ των οποίων λιμάνια βαθέων υδάτων της Γερμανίας ή των Κάτω Χωρών, ενώ Πολωνοί αγρότες έχουν κατά το παρελθόν προχωρήσει σε διαμαρτυρίες και αποκλεισμούς φορτηγών, δυσχεραίνοντας τις χερσαίες οδούς. Η Τουρκία έχει προτείνει σχέδιο επτά σημείων για την αποκατάσταση των θαλάσσιων εξαγωγών, ενώ πιθανή εκεχειρία στα σιτηρά βρίσκεται μεταξύ των θεμάτων των συνομιλιών Κιέβου–Μόσχας. Έχουν αναφερθεί στοχευμένα πλήγματα της Ρωσίας σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης και logistics, με καταστροφή έως και 90% της σύγχρονης αποθηκευτικής ικανότητας σε ορισμένες περιοχές. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, οι ουκρανικές αγροτικές εξαγωγές αντιστοιχούσαν σε περίπου 40–44% της δυναμικότητάς τους.