ΗΠΑ–Ρωσία: συμφωνία Τραμπ–Πούτιν για ρωσικό ντίζελ και πίεση στο Κίεβο να σταματήσει τα πλήγματα στα διυλιστήρια

Γιατί έχει σημασία

Η συμφωνία αντιστρέφει την αμερικανική απαγόρευση εισαγωγής ρωσικών ενεργειακών προϊόντων που είχε θεσπίσει το Κογκρέσο το 2022, επιτρέποντας έως και 3 εκατομμύρια τόνους ρωσικού ντίζελ έως τον Απρίλιο του 2027. Η Ουάσινγκτον συνδέει πλέον τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας και της ανταλλαγής πληροφοριών προς το Κίεβο με τον τερματισμό των ουκρανικών πληγμάτων στα ρωσικά διυλιστήρια, ενώ μια μονομερής «ενεργειακή εκεχειρία» αφήνει τη μία πλευρά χωρίς διυλιστήρια αντίστοιχου μεγέθους προς προστασία. Η κίνηση αυτή συγκεντρώνει σπάνια κοινή κριτική από Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς γερουσιαστές, τη γαλλική προεδρία και Ουκρανούς αξιωματούχους.

Τι συνέβη

Στις 9 Οκτωβρίου 2026 ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο ρώσος ηγέτης Βλαντίμιρ Πούτιν είχαν τηλεφωνική επικοινωνία κατά την οποία συμφώνησαν να προμηθεύσουν μεταξύ 300.000 και 3 εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ τις αμερικανικές και παγκόσμιες αγορές, με στόχο -όπως δήλωσε ο Τραμπ- τη μείωση των τιμών. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε σχετική άδεια που ισχύει έως τις 7 Απριλίου 2027, ενώ το Κρεμλίνο κατήργησε πρόωρα την απαγόρευση εξαγωγής ντίζελ που είχε επιβάλει τον Ιούλιο 2026 ως απάντηση στα εντεινόμενα ουκρανικά πλήγματα κατά ρωσικών διυλιστηρίων.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε στη συνέχεια μονομερή «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, η οποία -όπως είπε- προβλέπει την αναστολή πληγμάτων αποκλειστικά κατά διυλιστηρίων και των δύο χωρών. Η αμερικανική κυβέρνηση απείλησε ότι θα διακόψει τον εφοδιασμό όπλων και την ανταλλαγή πληροφοριών με το Κίεβο, καθώς και τις ευρωπαϊκές αγορές αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία, εφόσον συνεχιστούν τα πλήγματα σε ενεργειακούς στόχους στο ρωσικό ενδοχώρα. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι η Ρωσία «δεν θα δώσει ανάσα στην Ουκρανία στο πεδίο της μάχης».

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μιλώντας στις Βρυξέλλες, δήλωσε ότι αισθάνεται προδομένος, ότι δεν έχει λάβει επιβεβαίωση της ρωσικής συμφωνίας και ότι η Ρωσία συνεχίζει να πλήττει την ουκρανική ενεργειακή υποδομή. Πρότεινε εναλλακτικά μια αμερικανο-ουκρανική συμφωνία ντίζελ έναντι εγγυήσεων προστασίας του ουκρανικού ενεργειακού συστήματος. Ο πρώην επικεφαλής της Ukrenergo Βολοντίμιρ Κουντρίτσκι χαρακτήρισε τα οικονομικά επιχειρήματα Τραμπ «απόλυτη ανοησία» και υποστήριξε ότι η αύξηση των αμερικανικών τιμών οφείλεται κυρίως στις επιπτώσεις της αμερικανοϊσραηλινής εκστρατείας κατά του Ιράν και σε ιρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια του Κόλπου. Επτά Αμερικανοί γερουσιαστές και από τα δύο κόμματα χαρακτήρισαν την απόφαση αντίθετη με τη νομοθεσία και ζήτησαν την άμεση ανάκλησή της, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τη χαρακτήρισε «απρόσφορη και αναποτελεσματική».

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Και οι δύο διαθέσιμες πηγές -το ουκρανικό περιοδικό «ΝΒ» και το ουκρανικό πρακτορείο «Укрінформ»- παρουσιάζουν τη συμφωνία ως επιζήμια για την Ουκρανία και οικονομικά αβάσιμη. Κεντρικός εμπειρογνώμονας στην κάλυψη είναι ο πρώην επικεφαλής της Ukrenergo Βολοντίμιρ Κουντρίτσκι, ο οποίος αποδομεί το οικονομικό αφήγημα της Ουάσινγκτον και εγείρει υπόνοιες για πολιτικά ή διαφθοράς κίνητρα πίσω από τις πιέσεις. Η ουκρανική κάλυψη δίνει έμφαση στο αίσθημα προδοσίας που εξέφρασε ο Ζελένσκι, στην αντιπρότασή του για συμφωνία ΗΠΑ–Ουκρανίας στο ντίζελ έναντι εγγυήσεων προστασίας του ενεργειακού συστήματος, καθώς και στην ασυμμετρία που δημιουργεί μια «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ του ενός ουκρανικού διυλιστηρίου και του εκτεταμένου ρωσικού διυλιστηριακού δικτύου. Παρατίθεται επίσης ο Αμερικανός αναλυτής Piziur, ο οποίος υποστηρίζει ότι η παγκόσμια έλλειψη ντίζελ οφείλεται κυρίως σε διαταραχές στη Μέση Ανατολή, όχι στα ουκρανικά πλήγματα.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Τρεις είναι οι κύριες αποκλίσεις μεταξύ των διαθέσιμων πηγών: Πρώτον, ο Κουντρίτσκι εκτιμά την παγκόσμια μηνιαία κατανάλωση ντίζελ σε 30–35 εκατομμύρια τόνους, ενώ ο Ζελένσκι ανέφερε 120 εκατομμύρια τόνους. Δεύτερον, ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η «ενεργειακή εκεχειρία» είναι διμερής συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, ενώ ο Ζελένσκι δηλώνει ότι δεν έχει λάβει επιβεβαίωση της ρωσικής συμφωνίας και το Κρεμλίνο περιορίστηκε να αναφέρει ότι οι «επαφές» συνεχίζονται. Τρίτον, ο Κουντρίτσκι και ο Piziur εκτιμούν ότι η παγκόσμια έλλειψη ντίζελ οφείλεται κατά περίπου 60–70% σε διαταραχές στα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής και δευτερευόντως σε ρωσικά, ενώ ο Τραμπ αποδίδει τις αμερικανικές ανατιμήσεις στα ουκρανικά πλήγματα κατά των ρωσικών διυλιστηρίων.

Ιστορικό

Το 2022 το Κογκρέσο των ΗΠΑ είχε απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικών ενεργειακών πόρων, προκειμένου να αποτραπεί η χρηματοδότηση του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας από αμερικανικά κεφάλαια. Τον Ιούλιο 2026 η Μόσχα είχε επιβάλει απαγόρευση εξαγωγής ντίζελ ως απάντηση στην εντεινόμενη ουκρανική δραστηριότητα κατά των ρωσικών διυλιστηρίων, πριν την άρει πρόωρα μετά τη συμφωνία με τον Τραμπ. Η Ουκρανία διαθέτει ένα μόνο διυλιστήριο που δεν λειτουργεί σε πλήρη δυναμικότητα και έχει πληγεί επανειλημμένα από ρωσικά πλήγματα, ενώ η Ρωσία διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο. Ο Κουντρίτσκι αποδίδει περίπου το 40% της αύξησης των αμερικανικών τιμών ντίζελ στις επιπτώσεις της αμερικανοϊσραηλινής εκστρατείας κατά του Ιράν στην τιμή του αργού και περίπου το 60% στα αυξημένα περιθώρια διύλισης λόγω ιρανικών επιθέσεων σε υποδομές χωρών του Κόλπου.