Η Τουρκία θα λάβει μέρος του ρωσικού ντίζελ βάσει της συμφωνίας ΗΠΑ–Ρωσίας, λέει ο Μπαϊράκταρ
Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Αλπαρσλάν Μπαϊράκταρ ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα λάβει μέρος του ρωσικού ντίζελ που θα διαθέσει η Μόσχα στις παγκόσμιες αγορές βάσει της συμφωνίας που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στις 9 Οκτωβρίου. Η συμφωνία επικρίθηκε έντονα από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, Ευρωπαίους αξιωματούχους και Αμερικανούς γερουσιαστές και των δύο κομμάτων, ενώ αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έδωσαν αντικρουόμενες εξηγήσεις για τον σκοπό της.
Βασικά σημεία
- Η Τουρκία θα λάβει μέρος του ρωσικού ντίζελ που η Μόσχα θα διαθέσει στις παγκόσμιες αγορές βάσει της συμφωνίας με τις ΗΠΑ, ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊράκταρ.
- Ο Μπαϊράκταρ χαρακτήρισε τη ρύθμιση σημαντική για την ενεργειακή ασφάλεια της Τουρκίας, χωρίς να διευκρινίσει τους όγκους των παραδόσεων.
- Στις 9 Οκτωβρίου ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι συμφώνησε με τον Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις αμερικανικές και παγκόσμιες αγορές· το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή άδεια μέσω του OFAC.
- Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα «χρησιμοποιείται ως πρόσχημα» και ότι η δήλωση Τραμπ δεν είναι ούτε ειλικρινής ούτε εταιρική.
- Η συμφωνία επικρίθηκε από τον Ζελένσκι, Ευρωπαίους αξιωματούχους και μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ενώ γερουσιαστές και των δύο κομμάτων ζήτησαν την ακύρωσή της.
- Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ είπε ότι η άδεια είναι «καρότο» για να τερματίσει η Ρωσία τον πόλεμο· ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είπε ότι το ντίζελ θα πουλούνταν έτσι κι αλλιώς στην αγορά.
- Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Νόβακ, η Ρωσία θα μπορούσε να αυξήσει τις εξαγωγές ντίζελ σε 3–3,5 εκατ. τόνους μηνιαίως έως το τέλος του έτους.
Γιατί έχει σημασία
Η συμφωνία επιτρέπει τη διεύρυνση των ρωσικών εξαγωγών ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, μεταξύ άλλων προς την Τουρκία, προσφέροντας πιθανή οικονομική ανακούφιση στη Ρωσία εν μέσω πολέμου. Παράλληλα, προκάλεσε μια σπάνια δημόσια ρήξη μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, με τον Ζελένσκι να κατηγορεί την Ουάσινγκτον ότι χρησιμοποιεί τη διαπραγματευτική ομάδα ως «πρόσχημα». Οι αντικρουόμενες εξηγήσεις αξιωματούχων της κυβέρνησης Τραμπ —από τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ έως τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο— δυσχεραίνουν τη διπλωματική αφήγηση της συμφωνίας, ενώ γερουσιαστές και των δύο κομμάτων ασκούν εσωτερική πίεση στον Λευκό Οίκο ζητώντας την ακύρωσή της.
Τι συνέβη
Στις 9 Οκτωβρίου 2026, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι συμφώνησε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις αμερικανικές και παγκόσμιες αγορές. Μετά την ανακοίνωση, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών γνωστοποίησε ότι το OFAC εκδίδει προσωρινή άδεια για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ. Τρεις ημέρες αργότερα, η Ρωσία δήλωσε έτοιμη να αυξήσει τις εξαγωγές, με τον αναπληρωτή πρωθυπουργό Αλέξανδρο Νόβακ να εκτιμά ότι θα μπορούσαν να φτάσουν τους 3–3,5 εκατ. τόνους μηνιαίως έως το τέλος του έτους.
Στις 18 Οκτωβρίου, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊράκταρ δήλωσε ότι η Τουρκία θα λάβει μέρος αυτού του ντίζελ, χάρη σε δικές της διαπραγματεύσεις, χαρακτηρίζοντας τη ρύθμιση σημαντική για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, χωρίς όμως να διευκρινίσει τους όγκους. Η Μόσχα είχε περιορίσει τις εξαγωγές ντίζελ τους προηγούμενους μήνες λόγω προβλημάτων εφοδιασμού. Η Τουρκία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγωγές ενέργειας από Ρωσία, Ιράν και Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα επιδιώκει διαφοροποίηση, μεταξύ άλλων μέσω αγορών από τις ΗΠΑ, και σχεδιάζει δεύτερη πλωτή πλατφόρμα εξόρυξης φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα το 2028, με στόχο ημερήσια παραγωγή 45 εκατ. κυβικών μέτρων.
Η συμφωνία προκάλεσε έντονη κριτική: ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα —που βρισκόταν στις ΗΠΑ κατά την ανακοίνωση— «χρησιμοποιείται ως πρόσχημα» και ότι η δήλωση Τραμπ δεν είναι ούτε ειλικρινής ούτε εταιρική. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος επέκριναν επίσης τη συμφωνία, ενώ γερουσιαστές και των δύο κομμάτων ζήτησαν την ακύρωσή της. Οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, είπαν σε Ουκρανούς αξιωματούχους ότι η άδεια αποτελεί προσπάθεια επαναφοράς της Μόσχας στις διαπραγματεύσεις.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα τρία δημοσιεύματα που περιλαμβάνονται στην πηγή προέρχονται από ουκρανικά μέσα (Бабель, ZN.UA) και παρουσιάζουν τη συμφωνία με σαφώς επικριτική οπτική. Τονίζουν την κατηγορία του Ζελένσκι ότι η ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα χρησιμοποιείται ως «πρόσχημα», αναδεικνύουν την ευρωπαϊκή και διακομματική αμερικανική κριτική, και εστιάζουν στον χαρακτηρισμό του Ράιτ περί «καρότου» για το Κρεμλίνο. Η συμφωνία παρουσιάζεται ως ρήξη στη σχέση ΗΠΑ–Ουκρανίας και ως μέτρο οικονομικής ανακούφισης για τη Ρωσία εν μέσω συνεχιζόμενων πληγμάτων στις ουκρανικές υποδομές ενέργειας.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ είπε ότι η άδεια εξαγωγής ρωσικού ντίζελ λειτουργεί ως «καρότο» για να τερματίσει η Ρωσία τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Αντίθετα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εξήγησε ότι το ρωσικό ντίζελ θα πουλούνταν έτσι κι αλλιώς στην αγορά. Οι δύο αυτές εκδοχές συνιστούν αντικρουόμενες αιτιολογίες για τη συμφωνία μεταξύ αξιωματούχων της κυβέρνησης Τραμπ.
Ιστορικό
Η Ρωσία είχε ήδη περιορίσει τις εξαγωγές ντίζελ τους προηγούμενους μήνες λόγω προβλημάτων εφοδιασμού, πριν ανακοινωθεί η συμφωνία. Η Τουρκία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγωγές ενέργειας από Ρωσία, Ιράν και Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα επιδιώκει διαφοροποίηση προμηθευτών, μεταξύ άλλων μέσω αγορών από τις ΗΠΑ. Η Άγκυρα σχεδιάζει επίσης τη λειτουργία δεύτερης πλωτής πλατφόρμας εξόρυξης φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα το 2028, με στόχο ημερήσια παραγωγή 45 εκατ. κυβικών μέτρων.