Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η Ουκρανία θα ξαναρχίσει πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια
Σε συνέντευξή του στη Financial Times, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία αίρει την αυτοεπιβληθείσα παύση των πληγμάτων κατά ρωσικών διυλιστηρίων, τρεις ημέρες μετά την ανακοίνωση από τον Ντόναλντ Τραμπ «ενεργειακής κατάπαυσης του πυρός» και εν μέσω καταγγελιών ότι οι ΗΠΑ πίεσαν το Κίεβο απειλώντας με διακοπή της ανταλλαγής πληροφοριών, ενώ η SpaceX περιέκοψε χωρίς προειδοποίηση την υπηρεσία Starlink που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές δυνάμεις.
Βασικά σημεία
- Ο Ζελένσκι δήλωσε στη Financial Times ότι «η απαγόρευση ήρθη. Μας έφτασε» και ότι η Ουκρανία θα ξαναρχίσει πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.
- Η Ουκρανία είχε παύσει τα πλήγματα για τρεις ημέρες κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ, ενώ η Ρωσία συνέχιζε τις επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.
- Η Ουάσινγκτον Ποστ ανέφερε ότι στις 12 Οκτωβρίου αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποίησαν την ουκρανική πρεσβεία ότι θα διακόπτονταν αμέσως οι πληροφορίες εάν η Ουκρανία έπληττε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
- Στις νυχτερινές επιθέσεις 12–13 Οκτωβρίου, η Ρωσία εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους στο Κίεβο χωρίς προειδοποίηση από τους εταίρους, δήλωσε ο Ζελένσκι· ο εκπρόσωπος της Πολεμικής Αεροπορίας Γιούριι Ιγκνάτ είπε ότι προειδοποιήσεις δόθηκαν σε επόμενα κύματα.
- Στις 14 Οκτωβρίου η SpaceX, χωρίς προειδοποίηση, μείωσε την ταχύτητα τερματικών Starshield σε 160 χλμ./ώρα, επηρεάζοντας drones και επιχειρήσεις στο μέτωπο· αργότερα η ταχύτητα αποκαταστάθηκε μερικώς.
- Ο Ζελένσκι απέρριψε τον χαρακτηρισμό «τεχνική βλάβη» για τους περιορισμούς Starlink και δήλωσε ότι «δεν ήταν τεχνικό πρόβλημα, ήταν βούληση».
- Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία θα δεχόταν εκ νέου παύση μόνο εάν οι ΗΠΑ παρείχαν επιπλέον αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot.
- Στις 9 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία με τον Πούτιν για χιλιάδες τόνους ρωσικού ντίζελ, με το OFAC του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών να εκδίδει προσωρινή γενική άδεια προμήθειας· ο Ζελένσκι το χαρακτήρισε «προφανή αδυναμία που παίζει το παιχνίδι της Ρωσίας».
- Στις 11 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανακοίνωσε «ενεργειακή κατάπαυση του πυρός», την οποία ο Ζελένσκι είπε ότι έμαθε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης· η Axios ανέφερε ότι η συμφωνία αφορούσε μόνο αμοιβαία αποχή από πλήγματα σε διυλιστήρια.
Τι συνέβη
Σε συνέντευξή του στη Financial Times που δημοσιεύθηκε στις 15 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η Ουκρανία αίρει την αυτοεπιβληθείσα παύση των πληγμάτων κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, δηλώνοντας «η απαγόρευση ήρθη. Μας έφτασε». Η παύση είχε διαρκέσει τρεις ημέρες, κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ, μετά την ανακοίνωση από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, στις 11 Οκτωβρίου, «ενεργειακής κατάπαυσης του πυρός» μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας — ανακοίνωση την οποία ο Ζελένσκι είπε ότι έμαθε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, κατά τη διάρκεια της παύσης η Ρωσία συνέχισε τις επιθέσεις σε ουκρανικές ενεργειακές υποδομές και, όπως δήλωσε, σκοτώθηκαν περισσότεροι από 100 άμαχοι μέσα στην τελευταία εβδομάδα. Στις νυχτερινές επιθέσεις 12 και 13 Οκτωβρίου, η Ρωσία έπληξε το Κίεβο με βαλλιστικούς πυραύλους χωρίς η Ουκρανία να λάβει έγκαιρη προειδοποίηση από τους εταίρους· ο εκπρόσωπος της Πολεμικής Αεροπορίας Γιούριι Ιγκνάτ σημείωσε ότι προειδοποιήσεις δόθηκαν σε επόμενα κύματα επιθέσεων.
Η Washington Post ανέφερε ότι στις 12 Οκτωβρίου αξιωματούχοι αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποίησαν την ουκρανική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον ότι η ανταλλαγή πληροφοριών θα διακόπτονταν αμέσως εάν η Ουκρανία έπληττε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Η ίδια πηγή είπε ότι η ανταλλαγή δεν είχε διακοπεί πλήρως, αλλά η απειλή παρέμενε ενεργή. Ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν ουκρανούς στρατιωτικούς ότι οι πληροφορίες θα «μπλοκάρονταν» εάν τα πλήγματα δεν σταματούσαν, απορρίπτοντας τη συνακόλουθη εξήγηση των ΗΠΑ περί «τεχνικής βλάβης» και δηλώνοντας ότι «δεν ήταν τεχνικό πρόβλημα, ήταν βούληση».
Στις 14 Οκτωβρίου η SpaceX, χωρίς προειδοποίηση, επέβαλε όριο ταχύτητας σε τερματικά Starshield (του στρατιωτικού πακέτου Starlink) που κινούνταν, αρχικά πάνω από 160 χλμ./ώρα και αργότερα στα 60–70 χλμ./ώρα, περιπλέκοντας αποστολές drones, αναγνώρισης και εφοδιαστικής, σύμφωνα με τον ακτιβιστή Σέρχιι Στερνένκο και τον πρώην υπουργό Άμυνας Μιχάιλο Φέντοροφ. Ο Έλον Μασκ απάντησε ότι το Starshield ανήκει στην αμερικανική κυβέρνηση και ελέγχεται από τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ, με τις τελικές αποφάσεις να λαμβάνονται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ· ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι δεν ελέγχει τη SpaceX και δεν εμπλέκεται στους περιορισμούς, αλλά ότι η κυβέρνηση Τραμπ σκοπεύει να επικοινωνήσει με την εταιρεία για διευκρινίσεις.
Στις νυχτερινές επιθέσεις 13–14 Οκτωβρίου, η Ρωσία έπληξε ενεργειακές υποδομές στο Κίεβο, στην περιφέρεια του Κιέβου και στο Χάρκοβο με 39 βαλλιστικούς πυραύλους και πάνω από 120 drones, αφήνοντας τουλάχιστον 600.000 ανθρώπους χωρίς ρεύμα. Η Μόσχα κατηγόρησε επίσης στις 14 Οκτωβρίου το Κίεβο για νέα πλήγματα σε δύο ρωσικά διυλιστήρια· ο σύμβουλος επικοινωνίας του Ζελένσκι, Ντμίτρο Λίτβιν, το διέψευσε. Το πρωί της 15ης Οκτωβρίου, ο κυβερνήτης της περιφέρειας Ριαζάν, Πάβελ Μάλκοφ, ανέφερε πυρκαγιά σε διυλιστήριο μετά από μαζική επίθεση drones· δεν υπήρχε επίσημη ενημέρωση από ουκρανικής πλευράς.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Τρία ζητήματα εμφανίζονται διχογνωμικά στις πηγές. Πρώτον, εάν η Ουκρανία έπληξε ρωσικά διυλιστήρια στις 14 Οκτωβρίου: η Μόσχα και ρωσικά μέσα ισχυρίστηκαν νέα πλήγματα σε δύο διυλιστήρια και αναφέρθηκε πυρκαγιά σε διυλιστήριο στο Ριαζάν το πρωί της 15ης Οκτωβρίου, ενώ ο σύμβουλος επικοινωνίας του Ζελένσκι, Ντμίτρο Λίτβιν, διέψευσε τους ισχυρισμούς.
Δεύτερον, ποιός ευθύνεται για τους περιορισμούς στο Starlink/Starshield: ο Έλον Μασκ δήλωσε ότι το Starshield ελέγχεται από τον αμερικανικό στρατό και τον πρόεδρο των ΗΠΑ· ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε οποιονδήποτε έλεγχο επί της SpaceX και χαρακτήρισε τη διακοπή «τεχνική δυσλειτουργία»· ο Ζελένσκι απέρριψε κάθε «τεχνική» εξήγηση και τη χαρακτήρισε σκόπιμη πολιτική απόφαση.
Τρίτον, εάν η ανταλλαγή πληροφοριών ΗΠΑ–Ουκρανίας σταμάτησε: ο Ζελένσκι και ουκρανοί στρατιωτικοί ανέφεραν ότι εκδόθηκαν απειλές και ότι οι εταίροι απέσχον από προειδοποιήσεις σε δύο νυχτερινές επιθέσεις, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ίδιος ο Ζελένσκι σε συνέντευξή του στο NPR δήλωσαν ότι η ανταλλαγή συνεχίζεται και ότι οι απειλές δεν εφαρμόστηκαν.
Ιστορικό
Στις 9 Οκτωβρίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε «εξαιρετικά επιτυχή» συνομιλία με τον Ρώσο ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν και συμφωνία για προμήθεια χιλιάδων τόνων ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά· η OFAC του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή γενική άδεια για την προμήθεια αυτή. Η Axios ανέφερε ότι η απόφαση συνδεόταν με τις επανειλημμένες αρνήσεις του Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, και ότι στους Ουκρανούς ειπώθηκε πως ο Τραμπ αποφάσισε να «προχωρήσει παρακάτω» καθώς τα αιτήματά του αγνοούνταν.
Στις 11 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανακοίνωσε δημοσίως «ενεργειακή κατάπαυση του πυρός» μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, ισχυριζόμενος ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν· ο Ζελένσκι είπε ότι πληροφορήθηκε την ανακοίνωση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δήλωσε ότι η Ουκρανία ήταν έτοιμη να συμμορφωθεί μόνο εφόσον η Μόσχα τηρούσε τη συμφωνία. Η Axios ανέφερε στις 12 Οκτωβρίου ότι η «κατάπαυση» αφορούσε μόνο αμοιβαία παύση πληγμάτων σε διυλιστήρια πετρελαίου και όχι σε ενεργειακές υποδομές γενικότερα.
Η Washington Post ανέφερε ότι στις 12 Οκτωβρίου αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποίησαν την ουκρανική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον ότι η ανταλλαγή πληροφοριών θα σταματούσε αμέσως εάν η Ουκρανία έπληττε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Στις νύχτες 12 και 13 Οκτωβρίου, η Ρωσία έπληξε το Κίεβο με βαλλιστικούς πυραύλους χωρίς προειδοποίηση προς την ουκρανική αεράμυνα, σύμφωνα με τον Ζελένσκι· ο εκπρόσωπος της Πολεμικής Αεροπορίας Γιούριι Ιγκνάτ σημείωσε ότι προειδοποιήσεις δόθηκαν σε επόμενα κύματα επιθέσεων.
Στις 14 Οκτωβρίου η SpaceX, χωρίς προειδοποίηση, επέβαλε όρια ταχύτητας σε τερματικά Starshield που κινούνταν, περιορίζοντας αρχικά τη λειτουργία σε ταχύτητες άνω των 160 χλμ./ώρα, και αργότερα σε 60–70 χλμ./ώρα, με μερική αποκατάσταση αργότερα εκείνο το βράδυ στα 160 χλμ./ώρα. Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους την Τρίτη ότι η ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία συνεχίζεται, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε ότι δεν βλέπει ενδείξεις διακοπής της.