Η ΕΕ επεκτείνει τη ναυτική αποστολή Irini για να αντιμετωπίσει τον «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας
Οι πρεσβευτές της ΕΕ ενέκριναν στις 30 Σεπτεμβρίου αναθεωρημένο μαντάτο της ναυτικής αποστολής EUNavfor Med Irini, η οποία δημιουργήθηκε το 2020 για την επιβολή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη. Η νέα εντολή επεκτείνει την αποστολή έως τις 31 Μαρτίου 2029, με προτεινόμενο προϋπολογισμό 16,88 εκατ. ευρώ, και καθιστά ρητή την αντιμετώπιση του ρωσικού «σκιώδους στόλου» και την προστασία υποθαλάσσιας υποδομής.
Βασικά σημεία
- Οι πρεσβευτές της ΕΕ ενέκριναν το αναθεωρημένο μαντάτο της αποστολής Irini την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου.
- Η τυπική έγκριση αναμένεται στη συνάντηση υπουργών οικονομίας και οικονομικών στις 9 Οκτωβρίου.
- Η αποστολή δημιουργήθηκε το 2020 για την επιβολή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη· η τρέχουσα εντολή λήγει τον Μάρτιο του 2027.
- Η ΕΕ σχεδιάζει παράταση έως τις 31 Μαρτίου 2029 με προτεινόμενο προϋπολογισμό 16,88 εκατ. ευρώ.
- Το αναθεωρημένο μαντάτο ορίζει ρητά ως αποστολή την αντιμετώπιση του «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας και την προστασία υποβρύχιων καλωδίων και αγωγών.
- Τον Ιούνιο η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας ανέφερε ότι η επιχείρηση άλλαξε τους κανόνες εμπλοκής και άρχισε επιθεωρήσεις ύποπτων πλοίων.
- Στις αρχές Αυγούστου η αποστολή επιθεώρησε το δεξαμενόπλοιο Toa Payoh· η Γαλλία επέβαλε πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ στο δεξαμενόπλοιο Tagor που είχε κρατηθεί τον Μάιο.
Γιατί έχει σημασία
Η απόφαση αναβαθμίζεται θεσμικά: η αντιμετώπιση του ρωσικού «σκιώδους στόλου» και η προστασία υποθαλάσσιας υποδομής γίνονται κεντρικά καθήκοντα υφιστάμενης ναυτικής αποστολής της ΕΕ, επεκτείνοντας το πεδίο της πέρα από το αρχικό εμπάργκο όπλων στη Λιβύη. Η παράταση κατά περίπου δύο χρόνια (έως τον Μάρτιο του 2029) και η δέσμευση 16,88 εκατ. ευρώ σηματοδοτούν συνεχιζόμενη ευρωπαϊκή δραστηριότητα κατά της παραβίασης κυρώσεων στη θάλασσα. Η ήδη ορατή επιχειρησιακή δράση —η επιθεώρηση του Toa Payoh τον Αύγουστο και το πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ της Γαλλίας στο Tagor— δείχνει ότι το μαντάτο μεταφράζεται σε πρακτικά μέτρα.
Τι συνέβη
Οι πρεσβευτές της ΕΕ ενέκριναν στις 30 Σεπτεμβρίου αναθεωρημένο μαντάτο της ναυτικής αποστολής EUNavfor Med Irini, η οποία είχε συσταθεί το 2020 για την επιβολή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη. Το μαντάτο, του οποίου η τρέχουσα διάρκεια λήγει τον Μάρτιο του 2027, παρατείνεται πλέον έως τις 31 Μαρτίου 2029, με προτεινόμενο διετή προϋπολογισμό 16,88 εκατ. ευρώ. Η αναθεώρηση καθιστά ρητή την αντιμετώπιση της δραστηριότητας του ρωσικού «σκιώδους στόλου» ως καθήκον της επιχείρησης, δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη θαλάσσια επίγνωση της κατάστασης και προβλέπει την προστασία κρίσιμων υποδομών, συμπεριλαμβανομένων υποβρύχιων καλωδίων οπτικών ινών και αγωγών, καθώς και τη δοκιμή νέων τεχνολογιών προστασίας τους. Η τυπική έγκριση αναμένεται στη συνάντηση των υπουργών οικονομίας και οικονομικών στις 9 Οκτωβρίου, μετά την οποία η απόφαση θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Και τα τρία ουκρανικά μέσα που παρατίθενται —Εвропейська правда, Українська правда και Forbes Ukraine— αναφέρουν την είδηση με σχεδόν πανομοιότυπη διατύπωση, παρουσιάζοντας την παράταση κυρίως ως μέτρο κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου» και υπογραμμίζοντας τη δήλωση της Κάγια Κάλας τον Ιούνιο για την αλλαγή των κανόνων εμπλοκής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν σε συγκεκριμένες επιχειρησιακές ενέργειες —την επιθεώρηση του Toa Payoh και το πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ της Γαλλίας στο Tagor— ως απόδειξη της πρακτικής αποτελεσματικότητας της αποστολής κατά της παραβίασης των κυρώσεων από τη Ρωσία.
Ιστορικό
Ο «σκιώδης στόλος» της Ρωσίας αποτελείται κυρίως από παλαιότερα δεξαμενόπλοια που μπορούν να απενεργοποιούν τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης και να αποκρύπτουν τη θέση τους· σημαντικό μέρος τους διαχειρίζεται η ρωσική κρατική εταιρεία Sovcomflot. Εκτιμήσεις που παρατίθενται ανέφεραν περίπου 600 σκάφη τον Σεπτέμβριο του 2023, που αντιστοιχούσαν σε περίπου 10% του παγκόσμιου στόλου υγρών φορτίων, μεταφέροντας γύρω στα 1,7 εκατ. βαρέλια ρωσικού πετρελαίου την ημέρα και καλύπτοντας περίπου το 70% των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου. Η Ρωσία αναφέρεται ότι επεκτείνει παράλληλο «σκιώδη στόλο» και για τη μεταφορά LNG, με τουλάχιστον 21 τέτοια σκάφη έως τον Ιούνιο. Η G7, η Αυστραλία και η ΕΕ επέβαλαν στις αρχές Δεκεμβρίου 2022 ανώτατο όριο τιμής 60 δολαρίων ανά βαρέλι στο ρωσικό πετρέλαιο, επεκτεινόμενο από τις 5 Φεβρουαρίου 2023 και στα πετρελαιοειδή: 100 δολάρια/βαρέλι για το ντίζελ και 45 δολάρια/βαρέλι για λοιπά προϊόντα· ο «σκιώδης στόλος» συνδέεται ευρέως με την προσπάθεια παράκαμψης αυτών των ορίων.