Η Ρωσία απειλεί με «μαζικά πλήγματα» στο Κίεβο· πρεσβείες της ΕΕ και χωρών-μελών δηλώνουν ότι παραμένουν

Γιατί έχει σημασία

Η ρωσική απειλή κατά ξένων διπλωματών στο Κίεβο αποτελεί άμεση προσπάθεια να σπάσει η δυτική πολιτική και συμβολική παρουσία στην ουκρανική πρωτεύουσα. Η συντονισμένη δημόσια άρνηση της ΕΕ, της Πολωνίας, της Εσθονίας, της Ιταλίας και άλλων χωρών να αποχωρήσουν σηματοδοτεί τη συνέχιση της δυτικής διπλωματικής δέσμευσης παρά την απειλή. Ταυτόχρονα, οι αναφορές ότι ορισμένες πρεσβείες προετοιμάζουν ιδιωτικά σχέδια μετεγκατάστασης δείχνουν ότι η δημόσια στάση μπορεί να συνυπάρχει με διακριτική διαχείριση κινδύνου.

Τι συνέβη

Στις 3 Οκτωβρίου, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία καλούσε τους ξένους πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού διπλωματικών αποστολών, να εγκαταλείψουν το Κίεβο και την Ουκρανία, προειδοποιώντας ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τα «μαζικά αντίποινα πλήγματα» στην πρωτεύουσα και ότι η ευθύνη για τυχόν αρνητικές συνέπειες βαρύνει όσους αγνοήσουν την προειδοποίηση. Το πρωί της 4ης Οκτωβρίου, η Ρωσία έπληξε ξανά τη Βόρεια Γέφυρα (Πιβνίτσνιι) στο Κίεβο, διαταράσσοντας τις συνδέσεις μεταξύ των δύο όχθεων του Δνείπερου.

Την ίδια ημέρα, η πρέσβειρα της ΕΕ στην Ουκρανία Κατερίνα Ματέρνοβα δήλωσε μέσω X ότι η Αντιπροσωπεία της ΕΕ, η Συμβουλευτική Αποστολή της ΕΕ και οι πρεσβείες και των 25 κρατών-μελών παραμένουν στο Κίεβο, χαρακτηρίζοντας τη ρωσική απειλή ένδειξη απογοήτευσης για την έλλειψη προόδου στο πεδίο της μάχης και προειδοποιώντας τη Μόσχα να μην δοκιμάσει τη ισχύ των Συμβάσεων της Βιέννης. Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κρίστιαν Βίγκαντ επιβεβαίωσε ότι η αντιπροσωπεία της ΕΕ συνεχίζει να εργάζεται στο Κίεβο χωρίς αλλαγές, χαρακτήρισε τη ρωσική απειλή απόπειρα εκφοβισμού της Ευρώπης και δήλωσε ότι η ΕΕ ετοιμάζει το μεγαλύτερο πακέτο κυρώσεων στην ιστορία της κατά της Ρωσίας.

Τα υπουργεία Εξωτερικών της Πολωνίας και της Εσθονίας εξέδωσαν χωριστές ανακοινώσεις στις οποίες δήλωσαν ότι δεν θα αλλάξουν τη λειτουργία των πρεσβειών τους στο Κίεβο. Η πρεσβεία της Ιταλίας, μέσω του πρέσβη Κάρλο Φορμόζα, δήλωσε ότι παραμένει στο Κίεβο και κάλεσε τη Ρωσία να σεβαστεί τη Σύμβαση της Βιέννης και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Αντίστοιχες δηλώσεις εξέδωσαν και οι πρεσβείες Ισπανίας, Σουηδίας, Γερμανίας, Γαλλίας και Κάτω Χωρών. Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα ευχαρίστησε τις πρεσβείες που παρέμειναν στο Κίεβο και δήλωσε ότι η ρωσική εκστρατεία εκφοβισμού είχε ήδη αποτύχει πριν από έξι μήνες και θα αποτύχει εκ νέου, ζητώντας παράλληλα ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας και νέες κυρώσεις κατά της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Η ουκρανική πλευρά παρουσιάζει τη ρωσική προειδοποίηση ως πληροφοριακή επιχείρηση που στοχεύει στην αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής στήριξης, τονίζοντας τη συνεχή παρουσία των ξένων διπλωματικών αποστολών στο Κίεβο. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα ευχαρίστησε ονομαστικά τις πρεσβείες που παρέμειναν, παρουσιάζοντάς τις ως έμπρακτη έκφραση αλληλεγγύης. Η Ουκρανία διέψευσε δημοσιογραφικές πληροφορίες για σχέδια μετεγκατάστασης πρεσβειών, ενώ παράλληλα ηγέται της κυβέρνησης παρουσίασαν τη ρωσική απειλή ως μέρος μιας ευρύτερης κλιμάκωσης, σε συνδυασμό με τη δήλωση του προέδρου Ζελένσκι στο Reuters ότι η Ουκρανία θα εντείνει τα πλήγματα κατά ρωσικών διυλιστηρίων.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και αρκετές εθνικές κυβερνήσεις παρουσίασαν τη ρωσική απειλή ως απόπειρα εκφοβισμού της Ευρώπης ώστε να μειωθεί η στήριξη προς την Ουκρανία. Η πρέσβειρα της ΕΕ Κατερίνα Ματέρνοβα και ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Κρίστιαν Βίγκαντ τόνισαν ότι η Αντιπροσωπεία της ΕΕ και και οι 25 πρεσβείες των κρατών-μελών παραμένουν στο Κίεβο, ενώ η Πολωνία, η Εσθονία και η Ιταλία εξέδωσαν χωριστές δηλώσεις που επιβεβαίωσαν τη συνεχή παρουσία τους και προειδοποίησαν τη Ρωσία για τη Σύμβαση της Βιέννης. Η διεθνής κάλυψη, ωστόσο, σημείωσε και τη διαφορά μεταξύ της δημόσιας στάσης παραμονής και των ιδιωτικών σχεδίων μετεγκατάστασης που ανέφερε η βρετανική εφημερίδα The Guardian, παρουσιάζοντας μια πιο επιφυλακτική εικόνα πίσω από την επίσημη άρνηση αποχώρησης.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Οι πηγές διαφωνούν για το αν η βρετανική εφημερίδα The Guardian ανέφερε τα ιδιωτικά σχέδια μετεγκατάστασης πρεσβειών στις 2 ή στις 3 Οκτωβρίου (Інтерфакс-Україна, НВ, Радіо Свобода, Європейська правда). Επίσης, δεν συμφωνούν για το αν η προηγούμενη ανάλογη ρωσική προειδοποίηση προς τους ξένους διπλωμάτες εκδόθηκε τον Μάιο του 2025 ή τον Μάιο του 2026, και για το αν οι ηγέτες των χωρών την απέρριψαν ή αν απλώς οι διπλωματικές αποστολές δεν αποχώρησαν από το Κίεβο (Укрінформ, Європейська правда, Громадське радіо, Інтерфакс-Україна, LIGA.net, Суспільне Новини). Τέλος, οι πηγές διίστανται ως προς το αν οι κυρώσεις της ΕΕ στις 28 Σεπτεμβρίου επιβλήθηκαν συγκεκριμένα «για την απέλαση ουκρανών παιδιών» ή αν πρόκειται για ξεχωριστό πακέτο που αναφέρθηκε την ίδια εβδομάδα (Інтерфакс-Україна, Європейська правда).

Ιστορικό

Η Ρωσία είχε απευθύνει ανάλογη προειδοποίηση σε ξένους διπλωμάτες και τον Μάιο, αλλά οι διπλωματικές αποστολές δεν είχαν τότε αποχωρήσει από το Κίεβο. Νωρίτερα την ίδια εβδομάδα, η εφημερίδα The Guardian ανέφερε ότι Δυτικοί διπλωμάτες συζητούσαν ιδιωτικά σχέδια μετεγκατάστασης πρεσβειών στο Λβιβ ή στην ανατολική Πολωνία, κάτι που το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε. Η ρωσική προειδοποίηση εκδόθηκε την ίδια ημέρα που ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στο Reuters ότι η Ουκρανία θα εντείνει τα πλήγματα κατά ρωσικών διυλιστηρίων. Η ΕΕ καταδίκασε ξεχωριστό ρωσικό έγγραφο προς το ΝΑΤΟ με το οποίο απειλούσε ενδεχόμενη χρήση του συνόλου του οπλοστασίου της, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών όπλων, σε περίπτωση απόπειρας απομόνωσης του Καλίνινγκραντ. Στις 28 Σεπτεμβρίου η ΕΕ επέβαλε νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.