Δώδεκα ρωσικά τάνκερ «σκιώδους στόλου» μετέδιδαν ψευδείς AIS συντεταγμένες στη Μαύρη Θάλασσα
Τουλάχιστον δώδεκα υπό κυρώσεις ρωσικά πετρελαιοφόρα του «σκιώδους στόλου» εντόπισαν ερευνητές να χρησιμοποιούν πανομοιότυπες συσκευές για τη μετάδοση ψευδών συντεταγμένων AIS στη Μαύρη Θάλασσα, με έξι από αυτά να εμφανίζονται ταυτόχρονα σε δύο σημεία. Ειδικοί χαρακτηρίζουν τη συμπεριφορά ως συντονισμένη απάτη που αποσκοπεί στην παράκαμψη των κυρώσεων και στην αποφυγή ουκρανικών πληγμάτων.
Βασικά σημεία
- Τουλάχιστον 12 υπό κυρώσεις τάνκερ χρησιμοποίησαν πανομοιότυπες συσκευές για ψευδείς AIS συντεταγμένες, δείχνοντας σταθερή θέση ενώ βρίσκονταν εκατοντάδες μίλια μακριά.
- Έξι τάνκερ μετέδιδαν ταυτόχρονα δύο διαφορετικές συντεταγμένες, εμφανιζόμενα σε δύο σημεία ταυτόχρονα.
- Στις 27 Αυγούστου το ρωσικό τάνκερ «Πιρόπ» δήλωνε θέση κοντά στον Βόσπορο ενώ ταυτόχρονα ανέφερε ότι βρισκόταν περίπου 800 χλμ μακριά, στα ανοικτά της τουρκικής ακτής.
- Όλα τα μηνύματα θέσης των επηρεαζόμενων σκαφών «πάγωσαν» ταυτόχρονα στις 08:13 UTC.
- Η ερευνήτρια του UCL Olly Ballinger εκτίμησε ότι πρόκειται για συντονισμένη απάτη, ενώ η Bridget Diakun της Lloyd's List Intelligence σημείωσε ότι η συμπεριφορά αυτή είναι νέα για τα υπό κυρώσεις τάνκερ στην περιοχή.
- Σχεδόν όλα τα εν λόγω τάνκερ μετασκεύασαν τη σημαία τους σε ρωσική, ενώ πολλά μετονομάστηκαν σε ρωσικές ονομασίες πολύτιμων λίθων («Γαγκάτης», «Λαμπραντόρης», «Σαπφείρης»).
Γιατί έχει σημασία
Η αποκάλυψη σηματοδοτεί κλιμάκωση της εξαπάτησης AIS και της παράκαμψης κυρώσεων από τον ρωσικό «σκιώδη στόλο», υποδεικνύοντας συντονισμένη δράση και όχι μεμονωμένες πρωτοβουλίες. Η μετάβαση σε ρωσική σημαία και οι μετονομασίες δείχνουν ότι η Ρωσία σφίγγει τον άμεσο έλεγχο επί των σκαφών που εξάγουν το πετρέλαιό της εν μέσω ουκρανικών πληγμάτων και αυστηρότερης ευρωπαϊκής επιβολής. Τέλος, τα παραποιημένα AIS δεδομένα υπονομεύουν τη διαφάνεια της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας και δυσχεραίνουν την παρακολούθηση των ροών πετρελαίου που χρηματοδοτούν τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Τι συνέβη
Έρευνα που βασίστηκε σε ανάλυση δεδομένων AIS διαπίστωσε ότι τουλάχιστον δώδεκα υπό κυρώσεις τάνκερ του ρωσικού «σκιώδους στόλου» στη Μαύρη Θάλασσα χρησιμοποιούσαν πανομοιότυπες συσκευές για τη μετάδοση ψευδών συντεταγμένων, εμφανίζοντας τη θέση τους σταθερή ενώ στην πραγματικότητα βρίσκονταν εκατοντάδες μίλια μακριά. Κατά τη διέλευση του Βοσπόρου, τα σκάφη ενεργοποιούσαν σύντομα το πραγματικό δορυφορικό AIS, ενώ ταυτόχρονα μετέδιδαν εναλλακτικές συντεταγμένες κοντά στην είσοδο του στενού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ρωσικό πετρελαιοφόρο «Πιρόπ», το οποίο στις 27 Αυγούστου δήλωνε ταυτόχρονα θέση κοντά στον Βόσπορο και περίπου 800 χιλιόμετρα μακριά, στα ανοικτά της τουρκικής ακτής.
Όλα τα μηνύματα θέσης των σκαφών που χρησιμοποιούσαν τις ύποπτες συσκευές «πάγωσαν» την ίδια ακριβώς ώρα — στις 08:13 UTC — και μετέδιδαν απολύτως ίδιες συντεταγμένες, κάτι αδύνατο υπό κανονικές συνθήκες λόγω της κίνησης στο νερό. Ο ερευνητής παρακολούθησης «σκιώδους στόλου» του University College London Olly Ballinger εκτίμησε ότι πρόκειται για συντονισμένο σχέδιο εξαπάτησης. Η διευθύντρια ερευνών της Lloyd's List Intelligence Bridget Diakun σημείωσε ότι η συμπεριφορά αυτή είναι νέα για τα υπό κυρώσεις τάνκερ στην περιοχή και τη συνδέει με τις ενεργότερες παρεμβάσεις της ΕΕ και τις επιθέσεις της Ουκρανίας κατά των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου.
Σχεδόν όλα τα τάνκερ του «σκιώδους στόλου» που έχουν εντοπιστεί στη Μαύρη Θάλασσα μετασκεύασαν το προηγούμενο έτος τη σημαία τους σε ρωσική, υπαγόμενα πλέον στους ρωσικούς ναυτικούς κανόνες. Σύμφωνα με την αναλύτρια Michelle Wiese Bockmann της Windward, πάνω από 80 σκάφη μετέβαλαν τη σημαία τους μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, κάτι που η ίδια χαρακτήρισε ως το σαφέστερο σήμα ότι η Ρωσία επιδιώκει να σφίξει τον έλεγχο επί των θαλάσσιων μεταφορών της. Το καλοκαίρι, πάνω από 30 σκάφη μετονομάστηκαν σε ρωσικές ονομασίες πολύτιμων λίθων, μεταξύ των οποίων «Γαγκάτης», «Λαμπραντόρης» και «Σαπφείρης», λίγες ημέρες μετά την αλλαγή σημαίας. Πολλά τάνκερ έχουν επίσης εξοπλιστεί με προστατευτικά δίχτυα και μεταλλικές κατασκευές κατά επιθέσεων drones. Η εταιρεία She Ray Ships Co, που αναφέρεται ως διαχειριστής του «Πιρόπ» στη βάση Equasis, δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα σχολιασμού.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα δύο δημοσιεύματα που τροφοδότησαν τη σύνθεση είναι ουκρανικά μέσα ενημέρωσης. Πλαισιώνουν την παραποίηση συντεταγμένων ως ρωσική προσαρμογή ειδικά σχεδιασμένη για να παρακάμπτει τις ουκρανικές επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα, τονίζοντας την απειλή για την ικανότητα της Ουκρανίας να πλήττει τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου. Οι τίτλοι συνδέουν ρητά τις ψευδείς συντεταγμένες με τον πόλεμο και την παράκαμψη κυρώσεων, παρουσιάζοντας τη δραστηριότητα ως απόδειξη των συνεχιζόμενων προσπαθειών της Ρωσίας να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο παρά τη δυτική και ουκρανική πίεση.
Ιστορικό
Τα σκάφη του ρωσικού «σκιώδους στόλου» χειραγωγούν τα δεδομένα AIS από την έναρξη του πλήρους πολέμου, ώστε να αποκρύπτουν τις μεταφορές πετρελαίου και να διατηρούν έσοδα παρά τις δυτικές κυρώσεις. Τους τελευταίους μήνες, σχεδόν όλα τα εντοπισμένα τάνκερ στη Μαύρη Θάλασσα έχουν αλλάξει σημαία σε ρωσική, υπαγόμενα στους κανόνες ναυσιπλοΐας της Ρωσίας, ενώ πολλά έχουν εξοπλιστεί με προστατευτικά δίχτυα και μεταλλικές κατασκευές κατά επιθέσεων drones.
Η εταιρεία θαλάσσιας πληροφόρησης Windward εκτιμά το μέγεθος του «σκιώδους στόλου» σε 1.229 σκάφη άνω των 20.000 τόνων νεκρού βάρους, εκ των οποίων πάνω από τα τρία τέταρτα βρίσκονται υπό κυρώσεις ΗΠΑ, Ηνωμένου Βασιλείου ή ΕΕ· πάνω από 80 σκάφη φέρεται να αλλαξαν σημαία μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου. Στο τέλος Σεπτεμβρίου, το Κίεβο ανακοίνωσε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν πλήξει πάνω από 300 ρωσικά σκάφη σε διάστημα 11 εβδομάδων.