Παραίτηση του Εσθονού υπουργού Άμυνας μετά το σκάνδαλο με τα πυρομαχικά για την Ουκρανία
Ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας Χάνο Πεβκουρ ανακοίνωσε την παραίτησή του στις 2 Σεπτεμβρίου, εν μέσω σκανδάλου για αποτυχημένη σύμβαση προμήθειας πυρομαχικών 155 χλστ. για την Ουκρανία, χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ. Η Εσθονία είχε καταβάλει περίπου 70 εκατ. ευρώ σε ινδικές εταιρείες χωρίς εμπειρία στο εμπόριο πυρομαχικών, τα οποία δεν παραδόθηκαν ποτέ ή κρίθηκαν υποβαθμισμένα. Η εισαγγελία της Εσθονίας ξεκίνησε ποινική έρευνα, ενώ η παραίτηση έρχεται σε περίοδο πολιτικής αστάθειας για την κυβέρνηση.
Βασικά σημεία
- Ο Χάνο Πεβκουρ ανακοίνωσε την παραίτησή του στις 2 Σεπτεμβρίου μέσω συνέντευξης στο πρόγραμμα «Aktuaalne kaamera» του ETV, όπως μετέδωσε το ERR.
- Ο Πεβκουρ ήταν υπουργός Άμυνας από το 2022 και ο μακροβιότερος στο αξίωμα μετά την ανεξαρτησία της Εσθονίας το 1991.
- Η Εσθονία κατέβαλε περίπου 70 εκατ. ευρώ προκαταβολή σε ινδικές εταιρείες χωρίς προηγούμενη εμπειρία στην πώληση πυρομαχικών, στο πλαίσιο της τσεχικής πρωτοβουλίας για την προμήθεια πυρομαχικών στην Ουκρανία.
- Τα πυρομαχικά δεν παραδόθηκαν ή κρίθηκαν υποβαθμισμένα· η Εσθονική εισαγγελία ξεκίνησε ποινική έρευνα και οι αρχές κατέθεσαν αγωγή κατά του προμηθευτή.
- Ο Πεβκουρ δήλωσε ότι δεν διάβασε προσωπικά τις συμβάσεις, αλλά ανέλαβε πολιτική ευθύνη βασιζόμενος στο πόρισμα του Εθνικού Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις Ένοπλες Δυνάμεις και το Κέντρο Αμυντικών Επενδύσεων (RKIK).
- Ο πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαλ συγκάλεσε υπουργικό συμβούλιο για τις 3 Σεπτεμβρίου, δηλώνοντας ότι δεν βλέπει προσωπική ευθύνη του Πεβκουρ αλλά δεν αποκλείει την πολιτική.
- Ο αριθμός των χωρών στην τσεχική πρωτοβουλία μειώθηκε από 18 τον Δεκέμβριο 2025 σε εννέα μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Αντρέι Μπάμπις.
Γιατί έχει σημασία
Η παραίτηση του Πεβκουρ πλήττει μία από τις πιο φωνητικές χώρες υποστήριξης της Ουκρανίας στην ΕΕ, τη στιγμή που η Ουκρανία αντιμετωπίζει οξεία έλλειψη σε πυρομαχικά 155 χλστ. Η αποτυχία της σύμβασης —με 70 εκατ. ευρώ προκαταβολή σε ανίδεες ινδικές εταιρείες— εγείρει ερωτήματα για τους μηχανισμούς ελέγχου των ευρωπαϊκών κονδυλίων που διαχειρίζονται μικρότερες χώρες εξ ονόματος διεθνών δωρητών. Ταυτόχρονα, η πολιτική κρίση στην Εσθονία —με την κυβερνητική πλειοψηφία να έχει χαθεί τον Αύγουστο— δυσχεραίνει τη συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο.
Τι συνέβη
Ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας Χάνο Πεβκουρ ανακοίνωσε την παραίτησή του στις 2 Σεπτεμβρίου, αργά το βράδυ, σε συνέντευξή του στο πρόγραμμα «Aktuaalne kaamera» της δημόσιας τηλεόρασης ETV, όπως μετέδωσε η ERR. Ο Πεβκουρ υπηρετούσε ως υπουργός από το 2022 και ήταν ο μακροβιότερος στο αξίωμα μετά την ανεξαρτησία της χώρας.
Η παραίτηση ήρθε εν μέσω σκανδάλου για την προμήθεια πυρομαχικών 155 χλστ. για την Ουκρανία, χρηματοδοτούμενης από την ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης, στο πλαίσιο της τσεχικής πρωτοβουλίας προμήθειας πυρομαχικών. Η Εσθονία, μέσω του Κέντρου Αμυντικών Επενδύσεων (RKIK), είχε καταβάλει περίπου 70 εκατ. ευρώ προκαταβολή σε ινδικές εταιρείες —μεταξύ των οποίων η ιταλικά εγγεγραμμένη Datasel S.R.L., πίσω από την οποία βρίσκονταν Ινδοί επιχειρηματίες— οι οποίες δεν είχαν ποτέ πουλήσει πυρομαχικά στο παρελθόν. Οι παραδόσεις καθυστέρησαν, τα εμπορεύματα κρίθηκαν υποβαθμισμένα και τα πυρομαχικά δεν έφτασαν ποτέ στην Ουκρανία.
Η εισαγγελία της Εσθονίας ξεκίνησε ποινική έρευνα για τη διαδικασία προμήθειας, ενώ οι εσθονικές αμυντικές αρχές κατέθεσαν αγωγή κατά του προμηθευτή. Το πόρισμα του Εθνικού Ελεγκτικού Συνεδρίου εντόπισε συστημικά προβλήματα και σύγχυση στη λογιστική διαχείριση του αμυντικού τομέα. Ο Πεβκουρ δήλωσε ότι δεν διάβασε προσωπικά τις συμβάσεις —τις οποίες του είχε υποβάλει το RKIK— αλλά ανέλαβε πολιτική ευθύνη.
Ο πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαλ, ο οποίος συγκάλεσε υπουργικό συμβούλιο για τις 3 Σεπτεμβρίου, δήλωσε ότι δεν βλέπει προσωπική ευθύνη του υπουργού αλλά δεν αποκλείει την πολιτική. Πριν από την παραίτηση, ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή είχε πραγματοποιήσει ακροάσεις για το πόρισμα, ενώ ηγέτες κομμάτων —ο Τόομας Ούιμπο («Estonia 200»), ο Λάουρι Λάανεμετς (Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα) και ο Ούρμας Ρέινσαλου (Isamaa)— είχαν ζητήσει δημόσια την παραίτησή του.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα —LIGA.net, Ukrajinska Pravda, ZN.UA, Ukrinform, Babel, RBC-Ukraine, Σούσπιλνε, Ευρωπαϊκή Πράβδα, Χρομαντσκέ, Ράδιο Σβομπόντα— παρουσιάζουν ομοιόμορφα την υπόθεση ως σκάνδαλο προμηθειών στο οποίο εσθονικές αρχές κατέβαλαν 70 εκατ. ευρώ σε ινδικές εταιρείες χωρίς εμπειρία για λογαριασμό της Ουκρανίας. Δίνουν έμφαση στη χρηματοδότηση μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης, στο πλαίσιο της τσεχικής πρωτοβουλίας, και στην ευρύτερη έλλειψη πυρομαχικών 155 χλστ. που αντιμετωπίζει το Κίεβο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ποινική έρευνα της εισαγγελίας και στη σύνδεση της παραίτησης με το πόρισμα του Εθνικού Ελεγκτικού Συνεδρίου και τις ακροάσεις ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Ιστορικό
Η προμήθεια πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της τσεχικής πρωτοβουλίας για την προμήθεια πυρομαχικών στην Ουκρανία, η οποία —σύμφωνα με τα στοιχεία— συρρικνώθηκε από 18 συμμετέχουσες χώρες τον Δεκέμβριο 2025 σε εννέα μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Αντρέι Μπάμπις. Ο Πεβκουρ υπηρετούσε ως υπουργός Άμυνας από το 2022 και ήταν ο μακροβιότερος στο αξίωμα από τότε που η Εσθονία ανέκτησε την ανεξαρτησία της το 1991. Τον Αύγουστο, η κυβερνητική συμμαχία (Κόμμα Μεταρρυθμίσεων και «Estonia 200») έχασε την πλειοψηφία στο Riigikogu έπειτα από αποχωρήσεις δύο βουλευτών, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να ζητούν πρόωρες εκλογές.