ΗΠΑ: Πρόταση επαναφοράς του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας στο πλαίσιο ειρηνευτικής συμφωνίας
Ειδικοί απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, συζήτησαν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και Ευρωπαίους αξιωματούχους την πιθανή επαναφορά της διαμετακόμισης ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας προς την Ευρώπη, ως μέρος μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να παρακινήσει τη Μόσχα να τερματίσει τον πόλεμο και να αποφέρει έσοδα στο Κίεβο από τέλη διαμετακόμισης. Η πρόταση προκάλεσε έντονη ευρωπαϊκή αντίδραση, με τη Γερμανία —πρώην μεγαλύτερο αγοραστή ρωσικού αερίου— να ηγείται των αντιρρήσεων.
Βασικά σημεία
- Οι απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συζήτησαν την ιδέα με τον Ζελένσκι και Ευρωπαίους αξιωματούχους.
- Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η επαναφορά του αερίου θα παρακινήσει τη Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο και θα αποφέρει στο Κίεβο έσοδα διαμετακόμισης.
- Η πρόταση εντάσσεται σε ευρύτερη διευθέτηση που θα καλύπτει σχέσεις Ρωσίας–ΝΑΤΟ, εγγυήσεις ασφαλείας και εδαφικά ζητήματα.
- Ευρωπαίοι διαπραγματευτές αντέδρασαν αρνητικά, χαρακτηρίζοντας την αντίθετη με τις κοινές προσπάθειες απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.
- Η Γερμανία ηγείται των αντιρρήσεων· πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού αερίου.
- Στις 16 Οκτωβρίου, ο Τραμπ ανέστειλε την επιβολή κυρώσεων κατά των μεγαλύτερων αγοραστών ρωσικού πετρελαίου και αερίου, επικαλούμενος «εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ».
- Στις 18 Σεπτεμβρίου είχε υπογράψει το νόμο HR 5334 για διευρυμένες κυρώσεις στο ρωσικό ενεργειακό εμπόριο.
Γιατί έχει σημασία
Η πρόταση αντιστρέφει χρόνια κοινής ευρωατλαντικής πολιτικής απεξάρτησης από το ρωσικό ενεργειακό αέριο και μετατρέπει τα έσοδα του ρωσικού αερίου σε κίνητρο ειρήνης αντί για μοχλό κυρώσεων. Η Γερμανία, πρώην μεγαλύτερος αγοραστής, ηγείται της αντίθεσης, βαθαίνοντας τις ενδοδυτικές εντάσεις, ενώ η αναστολή κυρώσεων από τον Λευκό Οίκο ενισχύει την εντύπωση μετατόπισης της Ουάσιγκτον προς τη Μόσχα.
Τι συνέβη
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει την επαναφορά της διαμετακόμισης ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας προς την Ευρώπη ως κεντρικό στοιχείο ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι ειδικοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ έθεσαν το θέμα σε συνομιλίες τόσο με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο όσο και με Ευρωπαίους αξιωματούχους. Κατά τον Λευκό Οίκο, η επαναφορά των ροών θα μπορούσε να ωθήσει τη Ρωσία να σταματήσει τον πόλεμο, ενώ παράλληλα θα αποφέρει στο Κίεβο έσοδα από τέλη διαμετακόμισης. Η ιδέα εντάσσεται σε ευρύτερη διευθέτηση που θα μπορούσε να καλύψει τις σχέσεις Ρωσίας–ΝΑΤΟ, τις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία και τα εδαφικά ζητήματα. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντέδρασαν αρνητικά, επισημαίνοντας ότι η πρόταση αντιφάσκει με τις κοινές προσπάθειες απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο και ενισχύει την οικονομική και πολιτική επιρροή της Μόσχας.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα παρουσιάζουν την αμερικανική πρόταση ως νέα πηγή εσόδων για τη Ρωσία στη θέση νέων κυρώσεων, εκλαμβάνοντάς την ως ένδειξη μετατόπισης της Ουάσιγκτον προς την ικανοποίηση των ρωσικών αιτημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αναστολή από τον Τραμπ των κυρώσεων που είχε εγκρίνει το Κογκρέσο κατά αγοραστών ρωσικού πετρελαίου και αερίου, ως απόδειξη αλλαγής πολιτικής υπέρ της Μόσχας. Η πρόταση παρουσιάζεται ως εξωτερική αμερικανική πρωτοβουλία που έρχεται σε αντίθεση με το ουκρανικό συμφέρον για διατήρηση της πιεστικής δύναμης των κυρώσεων.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η διεθνής κάλυψη επικεντρώνεται στη ρήξη εντός της Δύσης, αναδεικνύοντας τη γερμανική αντίθεση και τη θέση του Βερολίνου ότι το ρωσικό αέριο παραμένει ρωσικό ακόμη και όταν πωλείται μέσω ενδιάμεσων. Σημειώνεται η αντίφαση με τη μέχρι πρότινωμου κοινή ευρωπαϊκή πολιτική μείωσης της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια, την οποία είχε στηρίξει και η Ουάσιγκτον. Παράλληλα, επισημαίνεται η εσωτερική πίεση στη Γερμανία από την ακροδεξιά AfD, η οποία πλησιάζει το 30% στις δημοσκοπήσεις και ζητεί την επιστροφή φθηνότερου ρωσικού αερίου.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Σχετικά με τον αγωγό Nord Stream 2: μία πηγή ανέφερε ότι το θέμα ετέθη στις αμερικανορωσικές επαφές και ότι η επαναλειτουργία του σε περίπτωση ειρηνευτικής συμφωνίας θα ήταν «το απλούστερο βήμα», ενώ ο Λευκός Οίκος διέψευσε ότι το ζήτημα συζητήθηκε πρόσφατα.
Ιστορικό
Πριν από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία, η Γερμανία ήταν ο μεγαλύτερος μεμονωμένος αγοραστής ρωσικού φυσικού αερίου. Στις 18 Σεπτεμβρίου ο Τραμπ υπέγραψε το νόμο HR 5334, επεκτείνοντας τις κυρώσεις στο ρωσικό ενεργειακό εμπόριο. Στις 16 Οκτωβρίου ανέστειλε την επιβολή αυτών των κυρώσεων κατά των μεγαλύτερων αγοραστών ρωσικού πετρελαίου και αερίου, επικαλούμενος τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Στη Γερμανία, η ακροδεξιά AfD, που κινείται κοντά στο 30% στις δημοσκοπήσεις, ζητεί δημόσια την επιστροφή του ρωσικού αερίου για τη μείωση του πληθωρισμού. Ο υποσκαμμένος αγωγός Nord Stream 2 φέρεται να τέθηκε σε αμερικανορωσικές επαφές, με μία πηγή να χαρακτηρίζει την επανεκκίνησή του «το απλούστερο βήμα», αν και ο Λευκός Οίκος διέψευσε πρόσφατη συζήτηση.