Τραμπ: τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια προκαλούν την κρίση ντίζελ στις ΗΠΑ

Γιατί έχει σημασία

Οι δηλώσεις Τραμπ αντιπροσωπεύουν μια αξιοσημείωτη στροφή στο αφήγημα της αμερικανικής διοίκησης, η οποία αποδίδει ένα εσωτερικό πρόβλημα τιμών ενέργειας κυρίως στα ουκρανικά πλήγματα στη ρωσική ενεργειακή υποδομή, αντί για τη Μέση Ανατολή. Ασκεί παράλληλα ανοιχτή πίεση στον Ζελένσκι να σταματήσουν αυτά τα πλήγματα, που αποτελούν κεντρικό στοιχείο της ουκρανικής πολεμικής στρατηγικής. Η πιθανότητα απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ θα είχε παγκόσμιες επιπτώσεις στην αγορά, ενώ οι δηλώσεις διευρύνουν μια ορατή τριβή στις σχέσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας σε μια στιγμή που βρίσκονται σε εξέλιξη τόσο ενεργειακές όσο και ειρηνευτικές συνομιλίες.

Τι συνέβη

Στις 30 Σεπτεμβρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι η κρίση ντίζελ στις ΗΠΑ δεν οφείλεται στη Μέση Ανατολή αλλά στα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια, τα οποία — όπως είπε — τίθενται εκτός λειτουργίας «με ανησυχητικό ρυθμό». Χαρακτήρισε τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και τα πλήγματα στα διυλιστήρια «το μεγαλύτερο πρόβλημα» για την αγορά ντίζελ, υποστηρίζοντας ότι χωρίς τα ουκρανικά πλήγματα οι ΗΠΑ δεν θα αντιμετώπιζαν το πρόβλημα.

Δεν απέκλειε απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ, επισημαίνοντας ότι το εξετάζει μαζί με τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, ο οποίος θεωρεί ότι μια τέτοια απαγόρευση θα μείωνε τις τιμές ντίζελ αλλά θα αύξανε τις τιμές άλλων αγαθών, μεταξύ άλλων της βενζίνης.

Πρόκειται για επανάληψη προηγούμενων δηλώσεών του — ήδη στις 13 Σεπτεμβρίου είχε καλέσει τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα στη ρωσική ενεργειακή υποδομή, συνδέοντάς τα με το έλλειμμα ντίζελ. Στις 28 Σεπτεμβρίου ο Τραμπ είπε ότι ο Ζελένσκι φέρεται να συμφώνησε να μειώσει την ένταση των πληγμάτων κατά των ρωσικών διυλιστηρίων, αν και ο Ζελένσκι δήλωσε στις 22 Σεπτεμβρίου ότι στις κλειστές συνομιλίες με τον Τραμπ δεν υπήρξε καμία απόπειρα να εξαναγκαστεί το Κίεβο να σταματήσει μονομερώς αυτές τις επιθέσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει διάφορες επιλογές για τη μείωση των τιμών, μεταξύ των οποίων ο περιορισμός ή η απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, εθελοντικές περικοπές ξένων προμηθειών από αμερικανικά διυλιστήρια, καθώς και έκκληση προς χώρες της ΕΕ να χρησιμοποιήσουν μέρος των στρατηγικών τους αποθεμάτων ντίζελ. Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι οι ΗΠΑ «βρίσκονται σε καλή θέση» και ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μειωθούν σύντομα, επικαλούμενος μεγάλους όγκους πετρελαίου που διακινούνται μέσω του Στενού του Ορμούζ μετά τον αμερικανικό έλεγχό του.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Η ουκρανική κάλυψη εστιάζει στις επανειλημμένες δημόσιες κατηγορίες του Τραμπ κατά της Ουκρανίας για την κρίση ντίζελ και στην πίεση που ασκεί στον Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα στη ρωσική ενεργειακή υποδομή. Προβάλλει τον ισχυρισμό Τραμπ ότι χωρίς τα ουκρανικά πλήγματα οι ΗΠΑ δεν θα είχαν πρόβλημα ντίζελ, παράλληλα με την παραδοχή του ότι εξετάζει απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ.

Στα δημοσιεύματα προβάλλεται επίσης η αντίθετη άποψη του ουκρανού αναλυτή Βολοντίμιρ Ομελτσένκο, διευθυντή προγραμμάτων ενέργειας και υποδομών στο Κέντρο Ραζουμκόφ, ο οποίος υποστηρίζει ότι τις τιμές ντίζελ σε επίπεδο ρεκόρ τις ανέβασε ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν και όχι τα ουκρανικά πλήγματα — αν και συμφωνεί ότι τα πλήγματα επιδεινώνουν το έλλειμμα.

Η κάλυψη αναδεικνύει, ακόμη, τη δήλωση Ζελένσκι της 22ας Σεπτεμβρίου ότι στις κλειστές συνομιλίες δεν υπήρξε απαίτηση για μονομερή παύση των πληγμάτων στα διυλιστήρια, παράλληλα με τα πλήγματα στις 25 και 26 Σεπτεμβρίου κατά διυλιστηρίων στο Περμ, στο Νοβοσαχτίνσκ και στο Κρασνοντάρ ως απόδειξη ότι οι επιθέσεις συνεχίστηκαν παρά τους ισχυρισμούς Τραμπ.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Δύο σημεία αντιπαράθεσης καταγράφονται στα δημοσιεύματα. Πρώτον, ο Τραμπ αποδίδει την έκρηξη των τιμών ντίζελ στις ΗΠΑ κυρίως στα ουκρανικά πλήγματα κατά των ρωσικών διυλιστηρίων, ενώ αναλυτές, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ και ο Ομελτσένκο από το Κέντρο Ραζουμκόφ αναδεικνύουν τον πόλεμο των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τη συρρίκνωση των παγκόσμιων αποθεμάτων καυσίμων ως κύρια ή ισοδύναμη αιτία, με τα ουκρανικά πλήγματα απλώς να επιδεινώνουν το έλλειμμα.

Δεύτερον, ο Τραμπ δήλωσε στις 28 Σεπτεμβρίου ότι ο Ζελένσκι συμφώνησε να μειώσει την ένταση των πληγμάτων κατά των ρωσικών διυλιστηρίων, αλλά ο Ζελένσκι είχε δηλώσει στις 22 Σεπτεμβρίου ότι στις κλειστές συνομιλίες δεν υπήρξε καμία προσπάθεια εξαναγκασμού του Κιέβου να σταματήσει μονομερώς αυτά τα πλήγματα — ενώ τα πλήγματα συνεχίστηκαν στις 25–26 Σεπτεμβρίου σε διυλιστήρια στο Περμ, στο Νοβοσαχτίνσκ και στο Κρασνοντάρ.

Ιστορικό

Σύμφωνα με το Reuters, οι τιμές ντίζελ στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί 40% μέσα στο έτος, φτάνοντας τα 6,53 δολάρια το γαλόνι. Η Ρωσία έχει παρατείνει έως τα τέλη Οκτωβρίου την απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ για τους παραγωγούς και είχε επίσης περιορίσει εξαγωγές βενζίνης και αεροπορικών καυσίμων, προσπαθώντας να σταθεροποιήσει την εγχώρια αγορά μετά τα ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια.

Ήδη στις 13 Σεπτεμβρίου ο Τραμπ είχε καλέσει δημόσια τον Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα στη ρωσική ενεργειακή υποδομή. Στις 22 Σεπτεμβρίου ο Ζελένσκι είπε ότι στις κλειστές συνομιλίες δεν υπήρξε απαίτηση για μονομερή διακοπή των πληγμάτων, ενώ στις 28 Σεπτεμβρίου ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι ο Ζελένσκι συμφώνησε να μειώσει την έντασή τους. Τα πλήγματα ωστόσο συνεχίστηκαν: τη νύχτα της 25ης Σεπτεμβρίου χτυπήθηκαν διυλιστήρια στο Περμ και στο Νοβοσαχτίνσκ, και στις 26 Σεπτεμβρίου το διυλιστήριο Ιλσκι στο Κρασνοντάρ.

Στις αρχές Ιουλίου ο Τραμπ είχε δηλώσει δημόσια, κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Ζελένσκι, ότι τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια συνιστούν κλιμάκωση που θα μπορούσε να οδηγήσει στο τέλος του πολέμου. Νωρίτερα την ίδια εβδομάδα με τις δηλώσεις της 30ής Σεπτεμβρίου είχε πει ότι είχε «θαυμάσια» συνομιλία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος — κατά τον Τραμπ — επιθυμεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.