Trump: «Δεν θέλω να έχω να κάνω με τον Zelensky», κάθε συμφωνία με τη Ρωσία χωρίς αυτόν

Γιατί έχει σημασία

Η δημόσια τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου ότι δεν επιθυμεί να συνομιλήσει με τον εκλεγμένο ηγέτη ενός συμμάχου που βρίσκεται σε πόλεμο αποτελεί πρωτοφανή στάση. Η υπόδειξη ότι μια πιθανή συμφωνία με τη Ρωσία θα μπορούσε να γίνει χωρίς τη συμμετοχή του Ζελένσκι θέτει ευθέως ζήτημα παράκαμψης του Κιέβου. Παράλληλα, ο Τραμπ επανέλαβε την πίεση για διεξαγωγή προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία, αμφισβήτησε τη νομιμοποίηση του Ζελένσκι, ζήτησε τον τερματισμό των ουκρανικών επιδρομών σε ρωσικά διυλιστήρια επικαλούμενος τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, και παρουσίασε τον πόλεμο ως μια σύγκρουση φθοράς που η Ρωσία μπορεί να κερδίσει λόγω του μεγαλύτερου ανθρώπινου δυναμικού της.

Τι συνέβη

Σε συνέντευξή του στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο Newsmax στις 15 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να συνομιλήσει με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτηρίζοντάς τον «όχι το πρόσωπο με το οποίο πρέπει να συνομιλούμε» και υποστηρίζοντας ότι ο Ζελένσκι δεν επιθυμεί πραγματικά να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία, παρά τα όσα δηλώνει δημοσίως. Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι είναι ευκολότερο να επιτευχθεί συμφωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν παρά με τον Ζελένσκι και ότι οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία θα συναφθεί χωρίς τη συμμετοχή του σημερινού Ουκρανού ηγέτη.

Ο Τραμπ επέκρινε εκ νέου τις ουκρανικές επιδρομές σε ρωσικά διυλιστήρια, λέγοντας ότι ανεβάζουν μόνο τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου και ότι αυτό είναι «ντροπή», και ζήτησε τόσο από τον Ζελένσκι όσο και από τον Πούτιν να τερματίσουν τις επιθέσεις. Υποστήριξε ότι ο Ζελένσκι πρέπει να κάνει παραχωρήσεις προς τον Πούτιν, επειδή η Ρωσία διαθέτει σημαντικά μεγαλύτερο κινητοποιητικό δυναμικό σε έναν πόλεμο φθοράς, σημειώνοντας ότι η Ρωσία θα μπορούσε να χάσει ένα εκατομμύριο στρατιώτες και να έχει πίσω της πολλά ακόμη εκατομμύρια, ενώ η Ουκρανία δεν διαθέτει ανάλογους πόρους. Επανέλαβε επίσης τη θέση του ότι πρέπει να διεξαχθούν προεδρικές εκλογές στην Ουκρανία, αμφισβητώντας τη λαϊκή στήριξη του Ζελένσκι.

Ο Τραμπ απέδωσε τη ρίζα του πολέμου στην προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα, υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία υποχρεώθηκε τότε να παραδώσει την Κριμαία. Περιέγραψε την προσωρινά κατεχόμενη χερσόνησο της Κριμαίας ως «το ομορφότερο κομμάτι γης», περιβαλλόμενο από θάλασσα και από τις τέσσερις πλευρές, λέγοντας ότι ως κατασκευαστής «καταλαβαίνει την καλή γη». Απέδωσε επίσης την αποτυχία της ρωσικής αστραπιαίας προέλασης στο Κίεβο το 2022 σε καιρικές συνθήκες, αναφέροντας ότι ένας Ρώσος στρατηγός φέρεται να στράβωσε τα τανκς του σε αγρούς κορεσμένους από τη βροχή, αναρωτώμενος αν η επιβίωση της Ουκρανίας μπορεί να χαρακτηριστεί «τύχη».

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Η ουκρανική δημοσιογραφία παρουσιάζει τη συνέντευξη ως κορύφωση μιας ευρύτερης πιεστικής εκστρατείας της αμερικανικής κυβέρνησης. Τα ουκρανικά μέσα προβάλλουν ιδιαίτερα τη δήλωση Τραμπ ότι η συμφωνία με τη Μόσχα θα ήταν ευκολότερη από ό,τι με τον Ζελένσκι, τον χαρακτηρισμό του Ουκρανού προέδρου ως «όχι το πρόσωπο με το οποίο πρέπει να συνομιλούμε», και την κριτική στις επιδρομές σε ρωσικά διυλιστήρια που χαρακτηρίζεται «ντροπή». Αναδεικνύουν επίσης εκτενές πλαίσιο: το τελεσίγραφο Πούτιν του Ιουνίου 2024 για πλήρη αποχώρηση από τέσσερις περιφέρειες, τις πιέσεις της Ουάσιγκτον για εδαφικές παραχωρήσεις και εγκατάλειψη των προοπτικών ένταξης στο ΝΑΤΟ, και την άρση της ουκρανικής απαγόρευσης των επιδρομών σε ρωσικά διυλιστήρια στις 15 Οκτωβρίου, όπως δήλωσε ο Ζελένσκι στους Financial Times. Παράλληλα, παραθέτουν την κριτική της Αμερικανίδας ιστορικού Anne Applebaum, σύμφωνα με την οποία ο Τραμπ ήρε τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και άρχισε να πιέζει την Ουκρανία, ακυρώνοντας τις δικές του διπλωματικές προσπάθειες των προηγούμενων 18 μηνών.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Η μοναδική μη ουκρανική πηγή του συνόλου (από το Αζερμπαϊτζάν) εστιάζει στον ισχυρισμό Τραμπ ότι ο Ζελένσκι δεν επιθυμεί να τερματίσει τον πόλεμο και στο αίτημά του για διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία, προβάλλοντας κυρίως το ζήτημα νομιμοποίησης του Ουκρανού ηγέτη και όχι τη διαμάχη για τις επιδρομές στα διυλιστήρια. Η διεθνής κάλυψη παραμένει περιορισμένη, καθώς παραλείπει το υπόβαθρο του ρωσικού τελεσιγραφου, τη συμφωνία αγοράς ρωσικού ντίζελ από τον Τραμπ και τη δήλωση της Anne Applebaum που προβάλλουν τα ουκρανικά μέσα.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Δύο μικρές αποκλίσεις καταγράφονται μεταξύ των πηγών. Ορισμένες πηγές παρουσιάζουν την έμφαση του Τραμπ στις εκλογές ως παλαιότερη, επαναλαμβανόμενη δήλωση, ενώ άλλες την αναφέρουν ως φρέσκια έκκληση που διατυπώθηκε στη συνέντευξη της 15ης Οκτωβρίου στο Newsmax. Επιπλέον, οι πηγές διαφωνούν ως προς το αν η συνέντευξη δόθηκε συγκεκριμένα στην εκπομπή «Finnerty» του Newsmax ή στο Newsmax γενικότερα.

Ιστορικό

Τον Ιούνιο του 2024, ο Ρώσος ηγέτης Βλαντίμιρ Πούτιν είχε θέσει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε διαπραγμάτευση την πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τις περιφέρειες Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, συμπεριλαμβανομένων εδαφών που οι ρωσικές δυνάμεις δεν είχαν ποτέ υπό τον έλεγχό τους. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δημοσίως, και μέσω των λεγόμενων ειρηνευτικών σχεδίων της, πιέσει το Κίεβο να αποδεχθεί εδαφικές παραχωρήσεις υπέρ του Κρεμλίνου και να εγκαταλείψει τις προοπτικές ένταξης στο ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με το υπόβαθρο, ο Τραμπ επιθυμεί να μειώσει τις τιμές της ενέργειας ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ και έχει συνάψει συμφωνία με τον Πούτιν για αγορά ρωσικού ντίζελ. Η Ουκρανία είχε προηγουμένως αναστείλει τις επιδρομές σε ρωσικά διυλιστήρια για τρεις ημέρες μετά τη λεγόμενη «ενεργειακή εκεχειρία», αλλά το Κρεμλίνο αναγνώρισε ότι οι ειδικοί όροι της δεν οριστικοποιήθηκαν ποτέ και οι ρωσικές επιδρομές σε ουκρανικές ενεργειακές υποδομές συνεχίστηκαν. Ο Ζελένσκι δήλωσε στη συνέχεια στους Financial Times ότι η απαγόρευση είχε αρθεί και ότι οι επιθέσεις επαναλήφθηκαν στις 15 Οκτωβρίου. Ο Ζελένσκι είχε επίσης επικρίνει τη συμφωνία Τραμπ για αγορά ρωσικού ντίζελ, λέγοντας ότι θα χρηματοδοτούσε τον ρωσικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Η Αμερικανίδα ιστορικός, συγγραφέας και δημοσιογράφος Anne Applebaum δήλωσε ότι ο Τραμπ απέρριψε κάθε ίχνος αξιοπρέπειας, ακύρωσε δεκαετίες αμερικανικής πολιτικής και υπονόμευσε τα αποτελέσματα των δικών του διπλωματικών προσπαθειών τους προηγούμενους 18 μήνες, άροντας τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και αρχίζοντας να πιέζει την Ουκρανία.