Φινλανδία: πρόταση για πλήρη απαγόρευση τουριστικών βίζας Schengen σε Ρώσους — η Εσθονία συντάσσεται
Η Φινλανδή υπουργός Εξωτερικών Έλινα Βαλτόνεν κάλεσε τα κράτη-μέλη της ΕΕ να συνυπογράψουν κοινή επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας πλήρη αναστολή έκδοσης τουριστικών βίζας Schengen σε πολίτες της Ρωσίας έως ότου η Μόσχα τερματίσει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει πέντε συγκεκριμένες προτάσεις και ήδη την υποστηρίζει δημόσια η Εσθονία.
Βασικά σημεία
- Ολοκληρωμένη απαγόρευση τουριστικών βίζας Schengen σε Ρώσους πολίτες έως το τέλος του πολέμου κατά της Ουκρανίας
- Κοινή επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: η Φινλανδή ΥΠΕΞ Έλινα Βαλτόνεν καλεί τα κράτη-μέλη να συνυπογράψουν
- Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει 5 μέτρα, μεταξύ των οποίων υποχρεωτική απαγόρευση βίζας για τον στενό κύκλο του Βλαντίμιρ Πούτιν και για πρόσωπα/οργανισμούς υπό κυρώσεις της ΕΕ
- Περιορισμοί σε Ρώσους αθλητές και μέλη αθλητικών ομάδων με στενούς δεσμούς με το ρωσικό κράτος
- Η Εσθονία ανακοίνωσε στις 13 Οκτωβρίου ότι συντάσσεται με τη φινλανδική πρόταση
- Η Φινλανδία είχε ήδη απαγορεύσει τις τουριστικές βίζας σε Ρώσους σε εθνικό επίπεδο από το 2022
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει νέες προτάσεις πολιτικής βίζας τον Ιανουάριο
Γιατί έχει σημασία
Η πρωτοβουλία μεταφέρει τη συζήτηση για τις βίζες σε Ρώσους από το εθνικό στο ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου μια πανευρωπαϊκή απαγόρευση θα είχε πολύ ευρύτερη εμβέλεια από τον εθνικό περιορισμό που εφάρμοσε η Φινλανδία το 2022. Συνδέει άμεσα τη βίζα-πολιτική με τη συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής ώστε να συμπεριλάβει πρόσωπα υπό κυρώσεις, αθλητές συνδεδεμένους με το ρωσικό κράτος και πρώην μαχητές. Η δημόσια στήριξη της Εσθονίας δείχνει ότι τουλάχιστον ορισμένες πρωτεύουσες είναι διατεθειμένες να συνυπογράψουν, ενώ η πρόταση έρχεται πριν από τις αναμενόμενες προτάσεις της Επιτροπής τον Ιανουάριο.
Τι συνέβη
Η Φινλανδή υπουργός Εξωτερικών Έλινα Βαλτόνεν απηύθυνε στις 12 Οκτωβρίου επιστολή προς τον Ύπατο Εκπρόσωπο της ΕΕ Κάγια Κάλας, έναν Επίτροπο και την Προεδρία του Συμβουλίου, ζητώντας πλήρη αναστολή της έκδοσης τουριστικών βίζας Schengen σε Ρώσους πολίτες έως ότου η Μόσχα τερματίσει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Η επιστολή περιλαμβάνει πέντε συγκεκριμένες προτάσεις: πλήρη απαγόρευση τουριστικών βίζας, υποχρεωτική απαγόρευση βίζας για τον στενό κύκλο του Βλαντίμιρ Πούτιν και για πρόσωπα/οργανισμούς υπό κυρώσεις της ΕΕ, περιορισμούς για Ρώσους αθλητές και μέλη αθλητικών ομάδων με δεσμούς με το ρωσικό κράτος, αποτελεσματική εφαρμογή της συμφωνημένης απαγόρευσης εισόδου για Ρώσους στρατιωτικούς και πρώην μαχητές, και τροποποίηση του Κώδικα Βίζας της ΕΕ ώστε να δημιουργηθεί μηχανισμός ταχείας και υποχρεωτικής επιβολής περιορισμών όταν οι σχέσεις με τρίτο κράτος επιδεινώνονται απότομα. Η Εσθονή υπουργός Εξωτερικών Μάργκους Τσαχκνα ανακοίνωσε μέσω X στις 13 Οκτωβρίου ότι η Εσθονία εντάσσεται στο κάλεσμα. Ομάδα εργασίας διπλωματών της ΕΕ επρόκειτο να συζητήσει πιθανούς περιορισμούς στις 14 Οκτωβρίου.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Όλες οι πηγές που παρέχονται είναι ουκρανικά ΜΜΕ, τα οποία παρουσιάζουν ομοιόμορφα τη φινλανδική πρόταση ως άμεση απάντηση στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Η Βαλτόνεν παρατίθεται να υπογραμμίζει ότι οι Ρώσοι δεν πρέπει να «απολαμβάνουν τον τρόπο ζωής μας και τις ελευθερίες μας ενώ η χώρα τους βομβαρδίζει ουκρανικά σπίτια». Η κάλυψη τοποθετεί ως πρωταγωνιστές τη Φινλανδία και δευτερευόντως την Εσθονία, ενώ η Ρωσία εμφανίζεται κυρίως ως αντικείμενο των περιορισμών. Παράλληλα, τα ουκρανικά ρεπορτάζ παραθέτουν προγενέστερη εκτίμηση ουκρανού αξιωματούχου ότι η πλήρης απαγόρευση είναι απίθανη, υποδηλώνοντας ότι η πρωτοβουλία παρουσιάζεται ως πολιτικά φιλόδοξη παρά ως επικείμενη.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Διαφορετικοί αριθμοί τουριστικών βίζας προς Ρώσους πολίτες: έγγραφο της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ στις 7 Οκτωβρίου δίνει 477.878 βίζες για το 2025, το Φινλανδικό ΥΠΕΞ αναφέρει «σχεδόν 500.000» για το 2025, ενώ παλαιότερο ρεπορτάζ της Euractiv (6 Μαΐου) ανέφερε πάνω από 620.000 τουριστικές βίζες σε διάστημα ενός έτους. Επιπλέον, οι πηγές διίστανται ως προς τη ρεαλιστικότητα μιας πλήρους απαγόρευσης: η Φινλανδία την προωθεί, ενώ ουκρανός αξιωματούχος αρμόδιος για την πολιτική κυρώσεων είχε δηλώσει το 2025 ότι η απαγόρευση είναι απίθανη και ότι απλώς θα δυσχεράνει η έκδοση βίζας.
Ιστορικό
Η Φινλανδία είχε απαγορεύσει τις μη απαραίτητες βίζες προς Ρώσους σε εθνικό επίπεδο από το 2022. Μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε συστήσει αυστηρότερη προσέγγιση στις αιτήσεις βίζας Ρώσων, χωρίς όμως να ζητήσει γενική απαγόρευση. Τα κράτη-μέλη είχαν συμφωνήσει σε περιορισμούς για πρώην Ρώσους στρατιωτικούς, αλλά ο μηχανισμός εφαρμογής είχε χαλαρώσει λόγω διαφωνιών. Ουκρανός αξιωματούχος για τις κυρώσεις είχε δηλώσει το 2025 ότι η πλήρης απαγόρευση τουριστικών βίζας ήταν απίθανη, αν και η έκδοσή τους θα δυσχεραινόταν.