Οι πρεσβευτές της ΕΕ συμφώνησαν νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας – η Εσθονία απέσπασε την εξαίρεση ρωσικής εταιρείας σπάνιων γαιών

Γιατί έχει σημασία

Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε μέγεθος πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας που εγκρίνεται εφάπαξ, στοχεύοντας εταιρείες και στελέχη του ρωσικού στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος. Ταυτόχρονα, η υπόθεση αναδεικνύει πώς ένα μεμονωμένο κράτος-μέλος μπορεί να αναμορφώσει μια λίστα κυρώσεων ήδη από το στάδιο της κατάρτισής της και αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από ρωσικές εισροές σπάνιων γαιών για στρατηγικές βιομηχανίες – από ανεμογεννήτριες μέχρι την άμυνα. Έτσι, η περίπτωση θέτει ερωτήματα για τη συνοχή μεταξύ της πολιτικής κυρώσεων και των εφοδιαστικών αλυσίδων κρίσιμων ευρωπαϊκών κλάδων.

Τι συνέβη

Στις 7 Οκτωβρίου, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών-μελών της ΕΕ στις Βρυξέλλες συμφώνησαν, στο πλαίσιο του COREPER II, ένα νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας – το 22ο κατά σειράν. Η συμφωνημένη λίστα περιλαμβάνει 743 φυσικά πρόσωπα και 826 νομικές οντότητες, μία λιγότερη σε κάθε κατηγορία σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), το οποίο προέβλεπε 744 πρόσωπα και 827 οντότητες.

Η μείωση αυτή έγινε κατόπιν αιτήματος της Εσθονίας: αφαιρέθηκαν μία ρωσική εταιρεία κι ένα συνδεόμενο μ' αυτήν πρόσωπο, επειδή η εταιρεία προμηθεύει σπάνιες γαίες στην εσθονική NPM Silmet. Η Silmet, που διαθέτει εργοστάσιο στην Εσθονία, μετατρέπει αυτές τις πρώτες ύλες σε υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ανεμογεννητριών, ηλεκτρικών οχημάτων, ηλεκτρονικών ειδών, καθώς και σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η αεροδιαστημική, η άμυνα, οι ιατρικές τεχνολογίες και τα ηλιακά πάνελ. Σύμφωνα με τις πηγές, η NPM Silmet αναζητεί ήδη εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Όλες οι εταιρείες της νέας λίστας περιλαμβάνονται σε κατάσταση που έχει καταρτίσει η ίδια η ρωσική κυβέρνηση με επιχειρήσεις του στρατιωτικο-βιομηχανικού της συμπλέγματος, ενώ τα φυσικά πρόσωπα είναι στελέχη αυτών των εταιρειών. Η πρεσβευτική συμφωνία αναμένεται να επικυρωθεί επισήμως από το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις 12 Οκτωβρίου.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Και τα έξι δημοσιεύματα που τροφοδότησαν τη σύνθεση προέρχονται από ουκρανικά μέσα και συγκλίνουν στην ίδια βασική αφήγηση: τονίζουν στους τίτλους τους ότι το αίτημα της Εσθονίας οδήγησε στην εξαίρεση της ρωσικής εταιρείας από τη λίστα κυρώσεων. Αρκετά κείμενα υπογραμμίζουν ότι η εξαιρεθείσα εταιρεία προμηθεύει «στρατηγικά» ή «σπάνιες γαίες», πλαισιώνοντας το επεισόδιο ως ένταση μεταξύ της πίεσης των κυρώσεων και της ευρωπαϊκής βιομηχανικής εξάρτησης. Παράλληλα, δίνουν προβάδισμα στις εσθονικές επίσημες εξηγήσεις – αποδίδοντας δηλώσεις τόσο στον υπουργό Εξωτερικών Μάργκους Τσαχκνα όσο και στην εκπρόσωπο Κερστίν Λέπικ – και παρουσιάζουν την Εσθονία ως μια χώρα που στηρίζει σταθερά τις κυρώσεις αλλά αναγκάστηκε να προστατεύσει μια κρίσιμη αλυσίδα εφοδιασμού.

Ιστορικό

Στις 22 Σεπτεμβρίου το Συμβούλιο της ΕΕ είχε παρατείνει για 36 επιπλέον μήνες τα περιοριστικά μέτρα που αφορούν πρόσωπα υπεύθυνα για την υπονόμευση της εδαφικής ακεραιότητας, της κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, αφαιρώντας ταυτόχρονα από τη λίστα τους ρώσους ολιγάρχες Αλισέρ Ουσμάνοφ και Μιχαήλ Φριντμάν. Όλες οι εταιρείες της νέας λίστας προέρχονται από κατάσταση ρωσικής κυβέρνησης με επιχειρήσεις του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος και τα φυσικά πρόσωπα είναι στελέχη τους. Η πληροφορία για το αίτημα της Εσθονίας δημοσιοποιήθηκε πρώτα στις 7 Οκτωβρίου στο X από τον δημοσιογράφο του RFE/RL Rikard Jozwiak. Ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών Μάργκους Τσαχκνα τόνισε ότι η Εσθονία δεν επιδίωξε να αφαιρεθεί κανείς ήδη υπαγόμενος σε κυρώσεις, αλλά παρενέβη κατά την κατάρτιση των νέων μέτρων, ενώ δήλωσε ότι η χώρα θα επανεξετάσει το ενδεχόμενο να συμπεριλάβει εκ νέου την εταιρεία και το πρόσωπο στη λίστα τον επόμενο χρόνο, με τη Silmet να αναζητεί εναλλακτικές πηγές.