Ελβετία: οι ψηφοφόροι απέρριψαν την πρόταση για «αιώνια και ένοπλη» ουδετερότητα
Στο δημοψήφισμα της 27ης Σεπτεμβρίου, οι Ελβετοί απέρριψαν με 70,15% την πρωτοβουλία της δεξιάς Λαϊκής Ενωσης (SVP) για την εγγραφή στο Σύνταγμα αυστηρότερων κανόνων «αιώνιας και ένοπλης» ουδετερότητας. Η πρωτοβουλία θα απαγόρευε στη Βέρνη να εντάσσεται σε στρατιωτικές συμμαχίες και να επιβάλλει κυρώσεις που δεν εγκρίνει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Κανένα από τα 26 καντόνια δεν την υποστήριξε.
Βασικά σημεία
- Δημοψήφισμα στις 27 Σεπτεμβρίου: το 70,15% ψήφισε κατά, το 29,85% υπέρ — κανένα από τα 26 καντόνια δεν υποστήριξε την πρωτοβουλία
- Η πρωτοβουλία προέβλεπε συνταγματική κατοχύρωση «αιώνιας και ένοπλης» ουδετερότητας, απαγόρευση ένταξης σε στρατιωτικές συμμαχίες και επιβολής κυρώσεων χωρίς έγκριση του ΟΗΕ
- Την πρωτοβουλία πρότεινε η δεξιά Λαϊκή Ένωση (SVP)· κύριος υποστηρικτής ήταν ο πρώην μέλος του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου Κρίστοφ Μπλόχερ, που διέθεσε περίπου 2 εκατ. ελβετικά φράγκα (≈2,4 εκατ. δολάρια) στην εκστρατεία
- Κατά τάσσονταν η κυβέρνηση, τα δύο σώματα του κοινοβουλίου και όλα τα μεγάλα κόμματα πλην της SVP
- Η Μόσχα κάλεσε τους Ελβετούς ψηφοφόρους να υπερψηφίσουν την πρωτοβουλία
- Η πρωτοβουλία ήταν αντίδραση στην ένταξη της Ελβετίας, τον Φεβρουάριο του 2022, στις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία
- Το αποτέλεσμα δεν σημαίνει εγκατάλειψη της ουδετερότητας, αλλά διατήρηση της δυνατότητας της κυβέρνησης να εφαρμόζει ευέλικτα την αρχή και να ευθυγραμμίζεται με κυρώσεις, όπως της ΕΕ κατά της Ρωσίας
Γιατί έχει σημασία
Η απόρριψη διατηρεί τη δυνατότητα της Βέρνης να εντάσσεται στις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Μόσχας, που αποτελούν κεντρικό στοιχείο της δυτικής πίεσης προς τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η ψήφος επιβεβαιώνει ότι το υπάρχον ευέλικτο μοντέλο ουδετερότητας, και όχι η συνταγματική του απολυτοποίηση, παραμένει πολιτική συναίνεση, καθώς όλα τα μεγάλα κόμματα πλην της SVP αντιτάχθηκαν. Ταυτόχρονα, η δημόσια στήριξη της Μόσχας στην πρωτοβουλία και οι καταγεγραμμένες επιχειρηματικές σχέσεις του κύριου υποστηρικτή της με εταιρείες που συνέχισαν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία μετά την εισβολή προσδίδουν πολιτικό βάρος στο αποτέλεσμα.
Τι συνέβη
Στις 27 Σεπτεμβρίου διεξήχθη στην Ελβετία δημοψήφισμα για την πρωτοβουλία της δεξιάς Λαϊκής Ενωσης (SVP) που πρότεινε την εγγραφή στο Σύνταγμα αρχής «αιώνιας και ένοπλης» ουδετερότητας. Η πρόταση θα απαγόρευε στη χώρα να ενταχθεί σε στρατιωτικές συμμαχίες και να επιβάλλει κυρώσεις που δεν έχουν εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα της Ομοσπονδιακής Επιτροπής, το 70,15% των ψηφοφόρων τάχθηκε κατά και το 29,85% υπέρ, ενώ κανένα από τα 26 καντόνια δεν υποστήριξε την πρωτοβουλία. Η πρωτοβουλία είχε προωθηθεί ως αντίδραση στην απόφαση της Βέρνης, τον Φεβρουάριο του 2022, να ενταχθεί στις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία. Κατά της πρωτοβουλίας τάχθηκαν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, τα δύο σώματα του κοινοβουλίου και όλα τα μεγάλα κόμματα πλην της SVP· η Μόσχα κάλεσε δημόσια τους Ελβετούς να την υπερψηφίσουν. Κύριος υποστηρικτής ήταν ο πρώην μέλος του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου και πρώην ηγέτης της SVP Κρίστοφ Μπλόχερ, που διέθεσε περίπου 2 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα (περίπου 2,4 εκατ. δολάρια) για την εκστρατεία. Έρευνα του εβδομαδιαίου Republik ανέφερε ότι οι κόρες του Μπλόχερ κατέχουν τον ελέγχουσα συμμετοχή στην Ems-Chemie, δύο θυγατρικές της οποίας συνέχισαν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία μετά την έναρξη του πολέμου. Το αποτέλεσμα δεν σηματοδοτεί εγκατάλειψη της ουδετερότητας, αλλά διατήρηση της ευελιξίας της κυβέρνησης να εφαρμόζει την αρχή ανάλογα με τις περιστάσεις, περιλαμβανομένης της συμμετοχής σε κυρώσεις όπως αυτές της ΕΕ κατά της Ρωσίας.
Ιστορικό
Η μόνιμη ένοπλη ουδετερότητα της Ελβετίας αναγνωρίστηκε διεθνώς το 1815, μετά τους Ναπολεόντειους Πολέμους, και είναι κατοχυρωμένη στο ελβετικό Σύνταγμα από το 1848. Η πρωτοβουλία της SVP αποτέλεσε αντίδραση στην απόφαση της Βέρνης, τον Φεβρουάριο του 2022, να ενταχθεί στις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία. Έρευνα της SRG στις αρχές Σεπτεμβρίου έδειχνε το ποσοστό των αντιτιθέμενων να έχει ανέλθει στο 63% και των υποστηρικτών στο 34%. Τον Αύγουστο η Ελβετία επέκτεινε τις κυρώσεις της κατά της Ρωσίας, προσθέτοντας εννέα πρόσωπα και 45 εταιρείες, ενώ νωρίτερα το 2022 είχε δεσμεύσει ρωσικά περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 5,75 δισ. ελβετικών φράγκων. Ξεχωριστή πρωτοβουλία της SVP για ανώτατο όριο πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια είχε επίσης απορριφθεί από τους ψηφοφόρους τον Ιούνιο. Για τον Νοέμβριο έχει προγραμματιστεί νέο δημοψήφισμα, με πρωτοβουλία αριστερών κομμάτων, κατά της χαλάρωσης της νομοθεσίας για τα στρατιωτικά υλικά.