Ελβετία: δημοψήφισμα στις 27 Σεπτεμβρίου για αυστηρότερο ορισμό της ουδετερότητας
Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου οι Ελβετοί ψηφοφόροι αποφασίζουν σε δημοψήφισμα αν θα ενταχθεί στο Σύνταγμα αυστηρότερος ορισμός της μακραίωνης ουδετερότητας της χώρας. Ένα «ναι» θα καθιστούσε ουσιαστικά αδύνατη την επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας χωρίς έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και θα απέκλειε τη στρατιωτική συνεργασία με συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ, εκτός από περιπτώσεις επίθεσης κατά της Ελβετίας. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι περίπου τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων τάσσονται κατά της πρότασης.
Βασικά σημεία
- Στις 27 Σεπτεμβρίου διεξάγεται δημοψήφισμα για την ενσωμάτωση αυστηρότερου ορισμού της ουδετερότητας στο ελβετικό Σύνταγμα.
- Το «ναι» θα απέκλειε κυρώσεις κατά της Ρωσίας εκτός αν εγκριθούν από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου η Μόσχα διαθέτει δικαίωμα αρνησίας.
- Το «ναι» θα απέκλειε επίσης στρατιωτική συνεργασία με συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ, εκτός από περιπτώσεις επίθεσης ή άμεσης απειλής κατά της Ελβετίας.
- Από τον Φεβρουάριο του 2022 η ελβετική κυβέρνηση ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Μόσχας.
- Δημοσκοπήσεις του Σεπτεμβρίου δείχνουν ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των Ελβετών ψηφοφόρων αντιτίθενται στην πρωτοβουλία.
- Η Ρωσία έχει ανοιχτά υποστηρίξει την πρωτοβουλία για αυστηρότερη ουδετερότητα.
- Τον Νοέμβριο οι Ελβετοί ψηφοφόροι θα κληθούν να αποφασίσουν για την εξαγωγή όπλων σε ομάδα 25 κυρίως δυτικών χωρών.
Γιατί έχει σημασία
Η ψηφοφορία αφορά τη δυνατότητα της Ελβετίας να εφαρμόζει κυρώσεις, ιδίως κατά της Ρωσίας, και να συνεργάζεται στρατιωτικά με συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ. Μια θετική ψήφος θα μετατόπιζε τη χώρα πιο μακριά από τις ευρωατλαντικές ευθυγραμμίσεις και θα καθιστούσε ουσιαστικά αδύνατη την υιοθέτηση κυρώσεων χωρίς έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το γεγονός ότι η Ρωσία στηρίζει ανοιχτά την πρωτοβουλία δίνει γεωπολιτική διάσταση που υπερβαίνει τα εσωτερικά της ελβετικής πολιτικής.
Τι συνέβη
Στις 27 Σεπτεμβρίου οι Ελβετοί καλούνται να αποφασίσουν αν θα κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα αυστηρότερος ορισμός της ουδετερότητας. Εάν εγκριθεί η πρόταση, η Ελβετία δεν θα μπορεί να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας παρά μόνο με έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου η Μόσχα διαθέτει δικαίωμα αρνησίας. Παράλληλα, αποκλείεται στρατιωτική συνεργασία με συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ, εκτός εάν η Ελβετία δεχθεί επίθεση ή αντιμετωπίσει άμεση απειλή. Από τον Φεβρουάριο του 2022 η ελβετική κυβέρνηση έχει σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμιστεί με τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Μόσχας, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση των υποστηρικτών αυστηρότερης ερμηνείας της ουδετερότητας. Δημοσκοπήσεις του Σεπτεμβρίου δείχνουν ότι περίπου τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων αντιτίθενται στην πρωτοβουλία. Τον Νοέμβριο θα ακολουθήσει ξεχωριστό δημοψήφισμα για τις εξαγωγές όπλων.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα παρουσιάζουν το δημοψήφισμα κυρίως μέσα από το πρίσμα των συνεπειών του για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, δίνοντας έμφαση στον κίνδυνο η Ελβετία να μην μπορεί να ευθυγραμμιστεί με τις κυρώσεις της ΕΕ. Η ρωσική υποστήριξη στην πρωτοβουλία ενισχύει την ερμηνεία ότι η ψηφοφορία έχει άμεσο αντίκτυπο στην πίεση προς τη Μόσχα.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Τα διεθνή μέσα τοποθετούν την ψηφοφορία στο ευρύτερο πλαίσιο της μακραίωνης ελβετικής ουδετερότητας και των ορίων συνεργασίας με το ΝΑΤΟ, παρουσιάζοντάς την περισσότερο ως συζήτηση για το περιεχόμενο της ουδετερότητας παρά ως αμιγώς ζήτημα ρωσικών κυρώσεων. Αναφέρουν επίσης τη δημοσκοπική υπεροχή του «όχι» και τη σύνδεση με το ξεχωριστό δημοψήφισμα του Νοεμβρίου για τις εξαγωγές όπλων.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι πηγές διαφοροποιούνται ως προς τα δημοσκοπικά στοιχεία: ορισμένες αναφέρουν δημοσκοπήσεις του Σεπτεμβρίου σύμφωνα με τις οποίες σχεδόν τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων αντιτίθενται στην πρωτοβουλία, ενώ άλλες κάνουν λόγο για δύο παλαιότερες δημοσκοπήσεις που επίσης έδειχναν πιθανή απόρριψη, υπονοώντας διάκριση μεταξύ πρόσφατων και προγενέστερων μετρήσεων.
Ιστορικό
Η Ελβετία διατηρεί μακραίωνη παράδοση ουδετερότητας. Από τον Φεβρουάριο του 2022 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμιστεί με τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας, γεγονός που προκάλεσε κριτική από τους υποστηρικτές αυστηρότερης ερμηνείας της ουδετερότητας. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει τη «Στρατηγική Πολιτικής Ασφαλείας 2026», που περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης της άμυνας και συνεργασίας με εταίρους.