Η Coreper δεν κατάφερε να ανανεώσει τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας – συνεδριάζει ξανά στις 22 Σεπτεμβρίου
Η Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων της ΕΕ (Coreper) δεν κατάφερε στις 21 Σεπτεμβρίου να ανανεώσει το καθεστώς ατομικών κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας για παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Ουκρανίας. Σλοβακία και Γαλλία επέμειναν στην αφαίρεση των ολιγαρχών Αλισέρ Ουσμάνοφ και Μιχαήλ Φρίντμαν από τον κατάλογο. Η Λετονία μπλόκαρε τον συμβιβασμό που πρότεινε η ιρλανδική Προεδρία για τριετή ανανέωση με αντάλλαγμα την αφαίρεση των δύο ονομάτων. Οι πρεσβευτές θα συνεδριάσουν εκ νέου στις 22 Σεπτεμβρίου πριν από τη λήξη της προθεσμίας τα μεσάνυχτα. Η ουκρανική κυβέρνηση δήλωσε αντίθετη σε οποιαδήποτε χαλάρωση.
Βασικά σημεία
- Στις 21 Σεπτεμβρίου, η Coreper απέτυχε σε τουλάχιστον τρεις συνεδριάσεις να ανανεώσει το καθεστώς κυρώσεων, που λήγει τα μεσάνυχτα της 22ας Σεπτεμβρίου.
- Σλοβακία και Γαλλία επέμειναν στην αφαίρεση των Ουσμάνοφ και Φρίντμαν· η Λουξεμβούργο υποστήριξε τη διαγραφή Φρίντμαν.
- Η Λετονία μπλόκαρε τη γραπτή διαδικασία για 36μηνη ανανέωση· ο πρωθυπουργός Άντρις Κούλμπεργκς δήλωσε ότι η Ρίγα δεν μπορεί να αποδεχτεί τον συμβιβασμό.
- Το καθεστώς καλύπτει περίπου 3.000 πρόσωπα και οντότητες, μεταξύ των οποίων ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Σεργκέι Λαβρόφ και ο Βίκτορ Μεντβέντσουκ.
- Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα χαρακτήρισε απαράδεκτη τη διαγραφή και πρότεινε 12μηνη ανανέωση αντί για εξάμηνη.
- Η επόμενη συνεδρίαση της Coreper έχει οριστεί για τις 22 Σεπτεμβρίου, 09:00 ώρα Κιέβου.
Γιατί έχει σημασία
Εάν η Coreper δεν επιτύχει ομοφωνία μέχρι τα μεσάνυχτα της 22ας Σεπτεμβρίου, ολόκληρο το καθεστώς ατομικών κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας – που καλύπτει περίπου 3.000 πρόσωπα και οντότητες, συμπεριλαμβανομένων του Πούτιν και άλλων κορυφαίων αξιωματούχων – θα λήξει, επιτρέποντας στους υπό κυρώσεις να ανακτήσουν πρόσβαση σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία στην ΕΕ. Η κρίση αναδεικνύει εσωτερικές διαιρέσεις της ΕΕ: Σλοβακία, Γαλλία και Λουξεμβούργο πιέζουν για εξαιρέσεις, ενώ η Λετονία και η Ουκρανία αντιτίθενται σε οποιαδήποτε χαλάρωση. Η ομοφωνία που απαιτείται μεταξύ των 27 κρατών-μελών δίνει σε μεμονωμένες χώρες τη δυνατότητα να μπλοκάρουν ή να διαμορφώσουν αποφάσεις, γεγονός που ώθησε 11 κράτη-μέλη να ζητήσουν κατάργηση της αρχής της ομοφωνίας.
Τι συνέβη
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2026, η Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων της ΕΕ (Coreper) απέτυχε σε τουλάχιστον τρεις συνεδριάσεις να ανανεώσει το καθεστώς ατομικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας για παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Ουκρανίας, που λήγει τα μεσάνυχτα της 22ας Σεπτεμβρίου. Η Σλοβακία επέμεινε στη διαγραφή των ρώσων ολιγαρχών Αλισέρ Ουσμάνοφ και Μιχαήλ Φρίντμαν· η Γαλλία ζήτησε τη διαγραφή τουλάχιστον του Ουσμάνοφ επικαλούμενη εθνικά συμφέροντα, ενώ η Λουξεμβούργο υποστήριξε τη διαγραφή Φρίντμαν στο πλαίσιο διαιτητικής διαμάχης ύψους 9 δισ. δολαρίων. Η ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ πρότεινε συμβιβασμό: 36μηνη ανανέωση του καθεστώτος με αντάλλαγμα τη διαγραφή των δύο ονομάτων. Οι πρεσβευτές κατέληξαν σε προκαταρκτική συμφωνία, αλλά η γραπτή διαδικασία ψηφοφορίας απέτυχε όταν η Λετονία, μαζί με σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες, τη μπλόκαρε. Ο πρωθυπουργός της Λετονίας Άντρις Κούλμπεργκς δήλωσε δημοσίως ότι η Ρίγα δεν μπορεί να δεχτεί την προτεινόμενη συμφωνία. Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα, σε ανάρτησή του στο X, χαρακτήρισε απαράδεκτη τη διαγραφή των δύο ολιγαρχών, τόνισε ότι «τίποτα δεν έχει αλλάξει» όσον αφορά τη θέση τους στο ρωσικό καθεστώς και πρότεινε 12μηνηνη ανανέωση αντί για εξάμηνη. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Βσεβολόντ Τσέντσοφ προειδοποίησε ότι οποιεσδήποτε εξαιρέσεις υπονομεύουν το κύρος της ΕΕ, ενώ ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέκρινε τις πρωτοβουλίες άρσης των κυρώσεων. Η επόμενη συνεδρίαση της Coreper ορίστηκε για τις 22 Σεπτεμβρίου στις 09:00 ώρα Κιέβου.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Όλες οι πηγές που παρέχονται είναι ουκρανικές και παρουσιάζουν ομοιόμορφα την ουκρανική κυβέρνηση ως κατηγορηματικά αντίθετη σε οποιαδήποτε χαλάρωση του καθεστώτος κυρώσεων. Ο υπουργός Εξωτερικών Σιμπίχα χαρακτήρισε τη διαγραφή απαράδεκτη και πρότεινε 12μηνηνη ανανέωση αντί για εξάμηνη. Ο αντιπρόεδρος Τσέντσοφ παρουσίασε τις εξαιρέσεις ως υπονόμευση του κύρους της ΕΕ που εξυπηρετεί τη Ρωσία. Ο πρόεδρος Ζελένσκι επέκρινε τη μεταχείριση Ρώσων ολιγαρχών ως «φίλων» και ο επικεφαλής της Προεδρίας Κιρίλο Μπουντάνοφ ζήτησε επίσης τη διατήρηση των κυρώσεων. Οι ουκρανικές πηγές αναδεικνύουν τον ρόλο μεμονωμένων κρατών-μελών (Σλοβακία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Λετονία) που είτε πιέζουν για εξαιρέσεις είτε μπλοκάρουν συμβιβασμούς, πλαισιώνοντάς τους ως παραχωρήσεις στα ρωσικά συμφέροντα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους τεχνικούς μηχανισμούς ανανέωσης (συνεδριάσεις Coreper, γραπτές διαδικασίες, απαίτηση ομοφωνίας) και στον κίνδυνο ολικής κατάρρευσης του καθεστώτος εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία μέχρι τα μεσάνυχτα της 22ας Σεπτεμβρίου.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι πηγές δεν διαφωνούν ουσιαστικά. Ωστόσο, αναφέρονται δύο αμφισβητούμενα σημεία: πρώτον, τα αίτια της γαλλικής πίεσης για διαγραφή του Ουσμάνοφ – ορισμένα δημοσιεύματα (Reuters, European Pravda) συνδέουν τη θέση του Παρισιού με την απελευθέρωση Γάλλων πολιτών που κρατούνται στο Αζερμπαϊτζάν, ενώ αζερμπαϊτζανός διπλωμάτης αρνήθηκε αυτούς τους ισχυρισμούς στις 18 Σεπτεμβρίου και το Παρίσι δεν τους επιβεβαίωσε δημοσίως. Δεύτερον, αναφορές για σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες: ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι αρχικά αντιτάχθηκαν στη διαγραφή ως «επικίνδυνο προηγούμενο», ενώ άλλες σημειώνουν ότι τελικά συμφώνησαν στον συμβιβασμό για να αποφευχθεί η κατάρρευση ολόκληρου του καθεστώτος.
Ιστορικό
Το καθεστώς ατομικών κυρώσεων της ΕΕ για παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Ουκρανίας δημιουργήθηκε αρχικά το 2014 και ανανεώνεται κάθε έξι μήνες με ομοφωνία των 27 κρατών-μελών. Από το 2022 περιλαμβάνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τη ρωσική ηγεσία, κορυφαίους ολιγάρχες, τον πρώην πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, τον υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και τον Βίκτορ Μεντβέντσουκ. Η τελευταία τακτική ανανέωση πραγματοποιήθηκε στις 14 Μαρτίου, όταν η Σλοβακία είχε ήδη πιέσει για τη διαγραφή Ουσμάνοφ και Φρίντμαν. Στις 14 Σεπτεμβρίου, η Coreper παρέτεινε το καθεστώς μόνο κατά επτά ημέρες (έως 22 Σεπτεμβρίου) λόγω των απαιτήσεων Σλοβακίας και Γαλλίας. Οι Ουσμάνοφ και Φρίντμαν εντάχθηκαν στους καταλόγους κυρώσεων το 2022· η ΕΕ ανέφερε τα «ιδιαίτερα στενά δεσμούς» του Ουσμάνοφ με τον Πούτιν. Ο Φρίντμαν είναι συνιδρυτής της ρωσικής Alfa Group και πρώην συνιδιοκτήτης της Sense Bank (πρώην Alfa-Bank Ουκρανίας), που εθνικοποιήθηκε από την Ουκρανία το 2023. Ο Φρίντμαν διεκδικεί αποζημίωση 16 δισ. δολαρίων από τη Λουξεμβούργο σε διαιτησία στο Χονγκ Κονγκ για δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία, γεγονός που ώθησε τη Λουξεμβούργο να ζητήσει τη διαγραφή του. Η ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ πρότεινε 36μηνηνη ανανέωση αντί της συνήθους εξάμηνης ή δωδεκάμηνης, ενώ 11 κράτη-μέλη έχουν ζητήσει κατάργηση της αρχής της ομοφωνίας στις αποφάσεις για κυρώσεις.