Συνάντηση Βίτκοφ–Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη μετά τις συνομιλίες του Όσλο

Γιατί έχει σημασία

Η συνάντηση Βίτκοφ–Πούτιν δοκίμασε κατά πόσον η διπλωματική πρωτοβουλία που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ μπορεί να οδηγήσει σε άμεση επανέναρξη τριμερούς ή πολυμερούς διαλόγου μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας. Ο Βίτκοφ χαρακτήρισε παραγωγικές τις συνομιλίες του Όσλο και δήλωσε ότι υπάρχει βάση για κατάπαυση του πυρός, ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν τη Ρωσία να έχει συμφωνήσει σε κατάπαυση. Η δήλωση Ζελένσκι ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να παγώσει τη γραμμή του μετώπου καθιστά τις εγγυήσεις ασφαλείας και την εδαφική διευθέτηση κεντρικά ζητήματα κάθε πιθανής συμφωνίας. Η δηλωθείσα προθυμία της Ρωσίας να εξετάσει ή να επαναλάβει τριμερείς συνομιλίες θα μπορούσε να ανοίξει ένα νέο διαπραγματευτικό κανάλι, ενώ οι διαφωνίες για τη μορφή και τους όρους παραμένουν.

Τι συνέβη

Στις 20 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκαν στο Όσλο συνομιλίες με τη συμμετοχή του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στούμπ, του Νορβηγού πρωθυπουργού Γιόνας Γκαρ Στέρε, καθώς και των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Βίτκοφ και Τζαρεντ Κούσνερ (ο τελευταίος διαδικτυακά). Συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι της ΕΕ, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας. Κύρια θέματα ήταν οι εγγυήσεις ασφαλείας, η εδαφική διευθέτηση, οι κυρώσεις, η ενέργεια, η οικονομία και η μεταπολεμική ανοικοδόμηση. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η επόμενη κίνηση πρέπει να είναι μια τριμερής συνάντηση μεταξύ του ίδιου, του Πούτιν και του Τραμπ — μορφή που η Ρωσία έχει έως τώρα απορρίψει.

Στις 21 Οκτωβρίου ο Βίτκοφ έφτασε στην Αγία Πετρούπολη, όπου τον υποδέχτηκε στο αεροδρόμιο Πούλκοβο ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν Κίριλ Ντμίτριεφ. Οι δύο μετέβησαν μαζί στο Ανάκτορο Κονσταντίνοφσκι, όπου πραγματοποιήθηκε η συνάντηση με τον Πούτιν, η οποία διήρκεσε περίπου τρεις ώρες. Ο Βίτκοφ μετέφερε έγγραφα με αμερικανικές προσεγγίσεις για τον τερματισμό του πολέμου, δήλωσε ότι οι συνομιλίες του Όσλο ήταν παραγωγικές και εξέφρασε την ελπίδα επανέναρξης τριμερών συνομιλιών ΗΠΑ–Ουκρανίας–Ρωσίας. Κατά την έναρξη της συνάντησης, ο Πούτιν ευχαρίστησε τον Τραμπ για την προσοχή του στο ζήτημα, ανακοίνωσε την απελευθέρωση του Αμερικανού πολίτη Στίβεν Χάμπαρντ — 74χρονου συνταξιούχου δασκάλου από το Μίσιγκαν, που κρατούνταν στη Ρωσία για περισσότερα από τέσσερα χρόνια — και δήλωσε ότι ο Χάμπαρντ βρισκόταν ήδη στο αεροδρόμιο Πούλκοβο. Συζητήθηκαν επίσης η οικονομική συνεργασία Ρωσίας–ΗΠΑ μετά τον πόλεμο και η κατάσταση γύρω από το Ιράν.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Η ουκρανική πλευρά παρουσίασε τη συνάντηση ως μέρος μιας συνεχιζόμενης αμερικανικής μεσολάβησης στην οποία η Ουκρανία συμμετέχει ενεργά και πρέπει να παραμένει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Ζελένσκι δήλωσε έτοιμος να συμφωνήσει σε κατάψυξη των εχθροπραξιών κατά μήκος της σημερινής γραμμής επαφής, υπό την προϋπόθεση ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας — μεταξύ των οποίων και ένας μηχανισμός ανάλογος με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Η ουκρανική κάλυψη τόνισε επίσης τον σκεπτικισμό αναλυτών όπως ο Βολοντίμιρ Φεσένκο και ο Βαντίμ Ντενισένκο, οι οποίοι εξέφρασαν αμφιβολίες για πραγματική πρόοδο λόγω της έλλειψης σημείων εποικοδομητικής διάθεσης από το Κρεμλίνο.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Η διεθνής κάλυψη υπογράμμισε τη διπλωματική αλληλουχία Όσλο–Αγίας Πετρούπολης, τη μεταφορά αμερικανικών προτάσεων στον Πούτιν και την πιθανότητα επανέναρξης τριμερών συνομιλιών. Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισαν θετική τη συνάντηση Βίτκοφ–Ζελένσκι, ενώ Φινλανδοί και Νορβηγοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι η διαδικασία επέστρεψε στη σωστή τροχιά εν αναμονή της ρωσικής απάντησης. Η ρωσική πλευρά πρόβαλε τη συνάντηση ως συζήτηση για την οικονομική συνεργασία με τις ΗΠΑ, την απελευθέρωση του Χάμπαρντ και την προθυμία της Μόσχας να ακούσει τις προτάσεις.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Τρεις σημαντικές διαφωνίες καταγράφονται μεταξύ των πηγών. Πρώτον, η Ουάσιγκτον αρνήθηκε ότι περιόρισε την πρόσβαση της Ουκρανίας στο Starlink, ενώ ουκρανικές αναφορές περιέγραψαν περιορισμούς ταχύτητας στη στρατιωτική υπηρεσία και επιπτώσεις στις ουκρανικές επιχειρήσεις. Δεύτερον, η ακριβής έκταση των συμφωνιών στο Όσλο — ιδίως κατά πόσον συγκεκριμένες πτυχές ασφαλείας και οικονομίας συμφωνήθηκαν ή μόνο συζητήθηκαν — παρουσιάζεται διαφορετικά μεταξύ των πηγών. Τρίτον, η προτεινόμενη συνάντηση Τραμπ–Πούτιν–Σι περιγράφηκε από τον Τραμπ ως εστιασμένη στα πυρηνικά όπλα και την αποπυρηνικοποίηση, ενώ άλλες αναφορές ανέφεραν ότι κεντρικός στόχος της θα ήταν ο τερματισμός του πολέμου με όρους ευνοϊκούς για τη Ρωσία.

Ιστορικό

Η συνάντηση του Όσλο συγκέντρωσε ουκρανική, αμερικανική, νορβηγική και φινλανδική αντιπροσωπεία, με ευρύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή, για να συζητηθούν εδαφικά ζητήματα, εγγυήσεις ασφαλείας, κυρώσεις, ενέργεια, οικονομία και μεταπολεμική ανοικοδόμηση. Περιγράφηκε ως συνέχεια προηγούμενων επαφών μεταξύ συμβούλων εθνικής ασφαλείας ΗΠΑ, Ουκρανίας και ΕΕ. Οι συνομιλίες έλαβαν χώρα εν μέσω αναφερόμενων εντάσεων μεταξύ της αμερικανικής και της ουκρανικής ηγεσίας και μετά την ανακοίνωση μέτρων από τις ΗΠΑ σχετικά με τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ και τις κυρώσεις.