Άνοιξε και τις 43 κατηγορίες αποζημιώσεων το Διεθνές Μητρώο Ζημιών για την Ουκρανία
Το Διεθνές Μητρώο Ζημιών για την Ουκρανία (RD4U), που έχει συσταθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης, ολοκλήρωσε στις 30 Σεπτεμβρίου τη σταδιακή έναρξη και των 43 κατηγοριών υποβολής αξιώσεων για ζημιές που συνδέονται με τη ρωσική εισβολή από τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Οι τρεις τελευταίες κατηγορίες αφορούν αξιώσεις του κράτους της Ουκρανίας: λοιπές απώλειες περιουσίας, περιβαλλοντική ζημιά και λεηλασία ή υπεξαίρεση φυσικών πόρων.
Βασικά σημεία
- Στις 30 Σεπτεμβρίου το RD4U άνοιξε και τις 43 προβλεπόμενες κατηγορίες αξιώσεων, ολοκληρώνοντας τη σταδιακή έναρξη που είχε ξεκινήσει στις 2 Απριλίου 2024.
- Οι κατηγορίες χωρίζονται σε 21 για φυσικά πρόσωπα, 11 για νομικά πρόσωπα και 11 για το ουκρανικό κράτος.
- Οι τρεις τελευταίες κατηγορίες — B1.6 «Λοιπές απώλειες περιουσίας», B3.1 «Περιβαλλοντική ζημιά» και B3.2 «Λεηλασία ή υπεξαίρεση φυσικών πόρων» — αφορούν αξιώσεις του κράτους, των κεντρικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, καθώς και κρατικών και δημοτικών φορέων.
- Το Μητρώο έχει ήδη λάβει περίπου 195.000 αιτήσεις, εκ των οποίων περισσότερες από 65.000 έχουν γίνει δεκτές και καταχωρηθεί, ενώ οι υπόλοιπες βρίσκονται υπό επεξεργασία.
- Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πύλης Diia.
- Το ίδιο το Μητρώο δεν καθορίζει το ποσό της αποζημίωσης ούτε αποφασίζει για την καταβολή της· οι δεκτές αξιώσεις θα διαβιβαστούν μελλοντικά στη Διεθνή Επιτροπή Αποζημιώσεων για την Ουκρανία.
Γιατί έχει σημασία
Με το άνοιγμα και των 43 κατηγοριών, κάθε είδος ζημιάς που καλύπτει η εντολή του RD4U — από προσωπικές βλάβες και απώλεια στέγης έως περιβαλλοντική υποβάθμιση και λεηλασία φυσικών πόρων — έχει πλέον καθορισμένη διαδρομή υποβολής προς τον μελλοντικό διεθνή μηχανισμό αποζημίωσης. Ήδη έχουν κατατεθεί περίπου 195.000 αιτήσεις, εκ των οποίων πάνω από 65.000 έχουν γίνει δεκτές, γεγονός που δείχνει σημαντική ζήτηση από τους δικαιούχους εν αναμονή της Επιτροπής και του Ταμείου. Ωστόσο, το ίδιο το Μητρώο απλώς καταγράφει αξιώσεις: ο καθορισμός των ποσών και η καταβολή τους εξαρτώνται από τη μελλοντική Διεθνή Επιτροπή Αποζημιώσεων, της οποίας η Σύμβαση Ιδρύσεως υιοθετήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και απαιτεί 25 επικυρώσεις για να τεθεί σε ισχύ.
Τι συνέβη
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, το Διεθνές Μητρώο Ζημιών για την Ουκρανία (RD4U) ολοκλήρωσε τη σταδιακή έναρξη και των 43 κατηγοριών υποβολής αξιώσεων που προβλέπει η εντολή του, οι οποίες καλύπτουν ζημιές, απώλειες ή βλάβες που προκλήθηκαν από διεθνώς παράνομες πράξεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας σε ή κατά της Ουκρανίας από τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η σταδιακή έναρξη του συστήματος υποβολής είχε ξεκινήσει στις 2 Απριλίου 2024 και συνεχίστηκε σε φάσεις έως τα τέλη Αυγούστου 2025, οπότε άνοιξαν πρόσθετες κατηγορίες για το κράτος, τα νομικά πρόσωπα και την απώλεια εργασίας από φυσικά πρόσωπα. Οι τρεις τελευταίες κατηγορίες — B1.6 «Λοιπές απώλειες περιουσίας», B3.1 «Περιβαλλοντική ζημιά» και B3.2 «Λεηλασία ή υπεξαίρεση φυσικών πόρων» — αφορούν αποκλειστικά το κράτος της Ουκρανίας και μπορούν να υποβληθούν από το κράτος, τις κεντρικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές του, καθώς και από κρατικά και δημοτικά ιδρύματα και οργανισμούς. Οι 43 κατηγορίες χωρίζονται σε 21 για φυσικά πρόσωπα, 11 για νομικά πρόσωπα και 11 για το κράτος, και καλύπτουν ευρύ φάσμα ζημιών: θάνατο και εξαφάνιση συγγενών, σωματικές βλάβες, βασανιστήρια, σεξουαλική βία, εξαναγκαστική μετακίνηση, απώλεια στέγης και εργασίας, ζημιές σε περιουσία και υποδομές, οικονομικές απώλειες επιχειρήσεων, ζημιές στην πολιτιστική κληρονομιά και στο περιβάλλον, καθώς και ανθρωπιστικές δαπάνες του κράτους. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πύλης Diia. Το Μητρώο έχει ήδη λάβει περίπου 195.000 αιτήσεις, εκ των οποίων περισσότερες από 65.000 έχουν γίνει αποδεκτές και καταχωρηθεί, ενώ οι υπόλοιπες εκκρεμούν. Ο εκτελεστικός διευθυντής Μαρκιάν Κλιουτσκόφσκι υπογράμμισε ότι κάθε τύπος ζημιάς έχει πλέον καθορισμένη πορεία προς τον μηχανισμό και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να ολοκληρώσει τη σύσταση της Επιτροπής και του Ταμείου. Ο πρωθυπουργός της Ουκρανίας Σερχίι Κορέτσκι χαιρέτισε την ολοκλήρωση της διαδικασίας τονίζοντας ότι η Ρωσία πρέπει να λογοδοτήσει για κάθε ζημιά σε ανθρώπους, επιχειρήσεις και κράτος.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Η ουκρανική κάλυψη είναι ομοιόμορφη: τα μέσα εστιάζουν στην εγχώρια σημασία του ανοίγματος για πολίτες, επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των ατομικών επιχειρηματιών — FOP) και το κράτος ως δικαιούχους αποζημίωσης. Αρκετά μέσα προβάλλουν τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Σερχίι Κορέτσκι, που παρουσιάζει το ορόσημο ως απόδοση ευθύνης στη Ρωσία για τις ζημιές σε ανθρώπους, επιχειρήσεις και κράτος και ως οικοδόμηση της βάσης αποδεικτικών στοιχείων για τον μελλοντικό μηχανισμό. Η κάλυψη δίνει έμφαση σε πρακτικές λεπτομέρειες για τους Ουκρανούς αιτούντες: την κατανομή των κατηγοριών μεταξύ φυσικών προσώπων, νομικών προσώπων και κράτους, τα είδη ζημιάς (στέγη, εργασία, υποδομές, πολιτιστική κληρονομιά, περιβάλλον) και την υποβολή μέσω της πύλης Diia. Οι δηλώσεις του εκτελεστικού διευθυντή Μαρκιάν Κλιουτσκόφσκι υπογραμμίζουν ότι η διεθνής κοινότητα πρέπει τώρα να ολοκληρώσει την Επιτροπή Αποζημιώσεων και το Ταμείο, ώστε τα καταγεγραμμένα δικαιώματα να μετατραπούν σε αποφάσεις και πληρωμές.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Τα ουκρανικά μέσα διαφωνούν ως προς τους ακριβείς αριθμούς υπογραφώντων και επικυρωσάντων τη Σύμβαση για τη σύσταση της Επιτροπής Αποζημιώσεων. Ένα μέρος των αναφορών αναφέρει 41 υπογράφοντες και 9 κράτη καθώς και την ΕΕ ως επικυρώσαντες· άλλο αναφέρει 40 υπογράφοντες και 9 κράτη καθώς και την ΕΕ· ενώ τρίτο αναφέρει 40 κράτη και την ΕΕ ως υπογράφοντες με 10 επικυρώσαντες. Ο απαιτούμενος αριθμός για τη θέση σε ισχύ παραμένει σταθερά 25 επικυρώσεις.
Ιστορικό
Το Μητρώο Ζημιών για την Ουκρανία (RD4U) συστάθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στις 12 Μαΐου 2023 και εδρεύει στη Χάγη, με γραφείο και στο Κίεβο. Η εντολή του καλύπτει ζημιές, απώλειες ή βλάβες από διεθνώς παράνομες πράξεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας σε ή κατά της Ουκρανίας από τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η σταδιακή έναρξη του συστήματος υποβολής ξεκίνησε στις 2 Απριλίου 2024, με τις κατηγορίες να ανοίγουν σε στάδια έως τα τέλη Αυγούστου 2025 και τις τρεις τελευταίες κρατικές κατηγορίες στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Οι 43 κατηγορίες χωρίζονται σε 21 για φυσικά πρόσωπα, 11 για νομικά πρόσωπα και 11 για το κράτος και οι αιτήσεις υποβάλλονται μέσω της πύλης Diia. Ο διεθνής μηχανισμός αποζημίωσης αποτελείται από τρία στοιχεία: το Μητρώο (το παρόν στάδιο), τη μελλοντική Διεθνή Επιτροπή Αποζημιώσεων και ένα μελλοντικό Ταμείο Αποζημιώσεων από το οποίο θα γίνονται οι πληρωμές. Η Σύμβαση Ιδρύσεως της Επιτροπής υιοθετήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2025 στη Διπλωματική Διάσκεψη της Χάγης και απαιτούνται 25 επικυρώσεις για να τεθεί σε ισχύ — αριθμός που δεν είχε ακόμη επιτευχθεί κατά τη στιγμή της αναφοράς.