Ρώσοι ολιγάρχες μελετούν την υπόθεση Usmanov–Fridman ως πιθανό προηγούμενο για τις δικές τους κυρώσεις
Ρώσοι ολιγάρχες εξετάζουν πώς οι Alisher Usmanov και Mikhail Fridman κατάφεραν να αρθούν οι κυρώσεις της ΕΕ εναντίον τους, μετά από πίεση κυρίως της Γαλλίας και του Λουξεμβούργου, ελπίζοντας ότι οι υποθέσεις τους θα δημιουργήσουν νομικό προηγούμενο. Η άρση συνδέεται από πηγές είτε με ανταλλαγή για την απελευθέρωση Γάλλου κρατουμένου στο Αζερμπαϊτζάν είτε με εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα, ενώ χώρες όπως η Λετονία και η Βρετανία προετοιμάζουν εθνικές κυρώσεις.
Βασικά σημεία
- Οι Usmanov και Fridman αφαιρέθηκαν από τις κυρώσεις της ΕΕ μετά από λόμπινγκ Γαλλίας και Λουξεμβούργου, στο πλαίσιο συμβιβασμού που παράτεινε τις υπόλοιπες ~3.000 κυρώσεις για 36 μήνες.
- Τουλάχιστον δύο Ρώσοι δισεκατομμυριούχοι δήλωσαν στο Bloomberg ότι μελετούν την υπόθεση Fridman ως πιθανό προηγούμενο για τις δικές τους δικαστικές προσφυγές.
- Το Λουξεμβούργο αντιμετώπιζε αίτημα διαιτησίας περίπου 16 δισ. δολαρίων από τον Fridman για το πάγωμα των περιουσιακών του στοιχείων.
- Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ilham Aliyev χάρισε την επομένη ημέρα στον Γάλλο Martin Ryan, κατηγορούμενο για κατασκοπεία, γεγονός που πηγές συνδέουν — ανεπίσημα — με την άρση των κυρώσεων για τον Usmanov.
- Η Γαλλία δημόσια δεν έχει συνδέσει τα δύο γεγονότα.
- Λετονία και Βρετανία προετοιμάζουν ή διατηρούν εθνικές κυρώσεις κατά Usmanov και Fridman παρά την άρση σε επίπεδο ΕΕ.
- Από το 2022 οι περισσότεροι πλούσιοι Ρώδες έχουν επιστρέψει κεφάλαια και εταιρείες στη Ρωσία, επενδύοντας σε τράπεζες, καταναλωτικές επιχειρήσεις, βιομηχανικά assets και τεχνολογία.
Γιατί έχει σημασία
Η αφαίρεση των Usmanov και Fridman από τον κατάλογο κυρώσεων της ΕΕ αποτελεί την πρώτη τέτοια περίπτωση μετά από μακροχρόνιο λόμπινγκ κρατών-μελών και ήδη μελετάται από άλλους σανιονισμένους Ρώσους ως πρότυπο για δικές τους νομικές προσφυγές. Η συμφωνία αποκαλύπτει πώς τα εθνικά συμφέροντα μεμονωμένων κρατών-μελών μπορούν να διαμορφώσουν την ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων και πώς η αρχή της ομοφωνίας επιτρέπει τέτοιες παρεκκλίσεις. Η χρονική σύμπτωση με τη χάρη στον Γάλλο Martin Ryan στο Αζερμπαϊτζάν εγείρει ερωτήματα για πιθανή σύνδεση που το Παρίσι δεν έχει παραδεχθεί δημόσια.
Τι συνέβη
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg που παραθέτουν τα ZN.UA και LIGA.net, Ρώσοι ολιγάρχες εξετάζουν πώς οι Alisher Usmanov και Mikhail Fridman κατάφεραν να βγουν από τις κυρώσεις της ΕΕ. Οι δύο έγιναν από τις πιο εξέχουσες περιπτώσεις Ρώσων που εξαιρέθηκαν από το ευρωπαϊκό καθεστώς κυρώσεων, έπειτα από παρατεταμένο λόμπινγκ κράτους-μέλους-κλειδί — της Γαλλίας για τον Usmanov και του Λουξεμβούργου για τον Fridman, το οποίο αντιμετώπιζε αίτημα διαιτησίας περίπου 16 δισ. δολαρίων από τον Fridman. Η γαλλική εκστρατεία προκάλεσε εντάσεις που απείλησαν την ανανέωση σχεδόν 3.000 μέτρων κυρώσεων· τελικά επιτεύχθηκε συμβιβασμός με τους δύο ολιγάρχες να αφαιρούνται και τα υπόλοιπα μέτρα να παρατείνονται για 36 μήνες. Την επομένη της συμφωνίας, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ilham Aliyev χάρισε τον Γάλλο Martin Ryan, που είχε συλληφθεί το 2023 με κατηγορίες κατασκοπείας — η Γαλλία δεν έχει συνδέσει δημόσια τα δύο γεγονότα, αλλά πηγές αναφέρουν ότι το Παρίσι πίεσε για την άρση των κυρώσεων στο πλαίσιο διευθετήσεων με το Αζερμπαϊτζάν. Τουλάχιστον δύο Ρώσοι δισεκατομμυριούχοι δήλωσαν ότι μελετούν την υπόθεση Fridman ως πιθανό προηγούμενο.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Και τα δύο ουκρανικά μέσα προτάσσουν ότι Ρώσοι ολιγάρχες αναζητούν τρόπο να αντιγράψουν το προηγούμενο Fridman–Usmanov για να αποφύγουν τις κυρώσεις της ΕΕ. Ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών Volodymyr Ohryzko χαρακτήρισε την απόφαση επικίνδυνη, εκτίμησε ότι η Γαλλία ήθελε την απελευθέρωση «κάποιου κατασκόπου» ενδεχομένως για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους του Macron, και τόνισε ότι η ομοφωνία παραλύει τη λήψη αποφάσεων — ζητώντας μετάβαση σε ειδική πλειοψηφία σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Ο Επίτροπος του Προέδρου της Ουκρανίας για την Πολιτική Κυρώσεων Vladyslav Vlasyuk δήλωσε στο Politico ότι η ΕΕ θα πρέπει να επιβάλει εκ νέου κυρώσεις. Και τα δύο μέσα υπογραμμίζουν τις εθνικές κυρώσεις Λετονίας και Βρετανίας και τη μετάβαση σε ειδική πλειοψηφία ως απαντήσεις που ευνοούν την Ουκρανία.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Τα δύο ουκρανικά μέσα διαφέρουν ως προς τη σύνδεση της άρσης κυρώσεων με τη χάρη στον Martin Ryan: το ZN.UA αναφέρει ότι, σύμφωνα με πηγές, το Παρίσι πίεσε για την άρση των κυρώσεων στο πλαίσιο διευθετήσεων με το Αζερμπαϊτζάν για την απελευθέρωση του κρατουμένου, ενώ το LIGA.net παρουσιάζει την εκτίμηση του πρώην Υπουργού Εξωτερικών Ohryzko ότι η Γαλλία ήθελε την απελευθέρωση «κάποιου κατασκόπου», πιθανώς για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους του Macron.
Ιστορικό
Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, οι περισσότεροι πλούσιοι Ρώσοι έχουν επιστρέψει κεφάλαια και εταιρείες στη Ρωσία και επενδύουν σε εγχώριες τράπεζες, καταναλωτικές επιχειρήσεις, βιομηχανικά assets και τεχνολογικές εταιρείες. Η γαλλική εκστρατεία υπέρ του Usmanov προκάλεσε εντάσεις μεταξύ των κρατών-μελών που απείλησαν την ανανέωση σχεδόν 3.000 μέτρων κυρώσεων· ο τελικός συμβιβασμός παρέτεινε τα υπόλοιπα μέτρα για 36 μήνες έναντι της εξαίρεσης Usmanov και Fridman. Ο Fridman υποστηρίζει ότι το Λουξεμβούργο παραβίασε διμερή επενδυτική συμφωνία. Η Ουκρανία ζητά την εκ νέου επιβολή κυρώσεων από την ΕΕ και προωθεί τη μετάβαση σε ειδική πλειοψηφία για κρίσιμες εξωτερικές αποφάσεις.