Έρευνα BBC: Ρωσικό δίκτυο στρατολογούσε Ουκρανούς μέσω Telegram για εμπρησμούς και βανδαλισμούς στο Λονδίνο

Γιατί έχει σημασία

Η έρευνα συνδέει μια σειρά επιθέσεων στη Βρετανία —τον εμπρησμό κατά της περιουσίας του πρωθυπουργού και τον ισλαμοφοβικό βανδαλισμό τεμένων— με μια ενιαία ρωσική επιχείρηση πληροφοριών. Δείχνει πώς φερόμενοι ρώσοι πράκτορες χρησιμοποίησαν τη στρατολόγηση μέσω Telegram και ένα ψεύτικο ακροδεξιό προπύργιο, τη Direct Action UK, για να αναθέσουν κτηνωδίες και προβοκάτσιες σε χαμηλόμισθους αλλοδαπούς εκτελεστές. Η ταυτοποίηση ενός συγκεκριμένου φερόμενου χειριστή —του ρώσου διπλωμάτη Γεβένιι Λιούξιν, με τα αρχικά «EL»— ως συντονιστή υποδηλώνει κρατική εμπλοκή.

Τι συνέβη

Στις 23 Ιανουαρίου 2025, ο 21χρονος Ουκρανός Ίλια Μπίλικ ψέκασε προσβλητικά γκράφιτι στο κτίριο της Ισλαμικής Ένωσης Στράτφορντ, καθώς και στα τεμένη Αλ-Μπιρ και Λέιτον Τζαμία Μασντί στο ανατολικό Λονδίνο. Δύο ημέρες αργότερα, στις 25 Ιανουαρίου, στόχοι του έγιναν το δημοτικό σχολείο Noor Ul Islam και το Ισλαμικό Συμβούλιο Σαρίας. Σε δηλώσεις του στην αστυνομία, ο Μπίλικ ανέφερε ότι τον προσέλαβε μέσω Telegram ρωσόφωνος χρήστης, ο οποίος του υπέδειξε τα σημεία και τον πλήρωσε μετά την ολοκλήρωση. Φωτογραφίες από τα γκράφιτι αναρτήθηκαν στο κανάλι της Direct Action UK στο Telegram.

Ο Μπίλικ ομολόγησε την ενοχή του σε πέντε πράξεις ρατσιστικής και θρησκευτικά υποκινούμενης ζημιάς ξένης περιουσίας ενώπιον του πταισματοδικείου του Τάμεση, και η απόφαση για την ποινή του αναμένεται στις 19 Οκτωβρίου στο πταισματοδικείο του Στράτφορντ.

Παράλληλα, τον Ιούνιο του 2025, οι Ουκρανοί Ρομάν Λαβρίνοβιτς και Στανίσλαβ Κάρπιουκ καταδικάστηκαν για συνωμοσία εμπρησμού κατά περιουσίας και οχήματος που συνδέονταν με τον τότε πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Ο Λαβρίνοβιτς έλαβε ποινή επτά ετών κάθειρξης και διαπιστώθηκε επίσης ότι συμμετείχε σε αντι-μουσουλμανικά γκράφιτι σε κτίριο μουσουλμανικής κοινότητας στο νότιο Λονδίνο.

Έρευνα της BBC και του Hope not Hate κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τόσο η υπόθεση Στάρμερ όσο και οι αντι-μουσουλμανικοί βανδαλισμοί —μεταξύ αυτών και οι επιθέσεις που καταλογίζονται στον Μπίλικ— συντονίστηκαν από το ίδιο ρωσικό δίκτυο πρακτόρων. Κεντρικό ρόλο αποδίδεται στον «EL», που η έρευνα της BBC ταυτίζει με τον Ρώσο διπλωμάτη Γεβένιι Λιούξιν, ο οποίος, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, εκπαιδεύτηκε στη διεξαγωγή «πληροφοριακών πολέμων» από ανώτερα στελέχη των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ο «EL» φέρεται να διηύθυνε την ψεύτικη ακροδεξιά ομάδα Direct Action UK, που λειτουργούσε ως πρόσοψη για βανδαλισμούς στη Βρετανία, ενώ ο Financial Times ανέφερε ότι ο λογαριασμός που στρατολόγησε τον Λαβρίνοβιτς συνδεόταν με τη φιλοκρεμλινική ομάδα χάκερς NoName057(16), την οποία οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει «σχέδιο εγκεκριμένο από το ρωσικό κράτος».

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Όλες οι διαθέσιμες πηγές είναι ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία παρουσιάζουν την υπόθεση ως έρευνα της BBC που αποκαλύπτει τη στρατολόγηση Ουκρανών από ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών για πράξεις δολιοφθοράς στο εξωτερικό. Η κάλυψη δίνει έμφαση στην ουκρανική υπηκοότητα των δραστών —του Ίλια Μπίλικ, του Ρομάν Λαβρίνοβιτς και του Στανίσλαβ Κάρπιουκ— και στον μηχανισμό στρατολόγησης μέσω Telegram, υπογραμμίζοντας παράλληλα την κρατική ευθύνη της Ρωσίας. Αρκετά μέσα επισημαίνουν την ειρωνεία ότι Ουκρανοί, προσλαμβανόμενοι μέσω ρωσόφωνων καναλιών, χρησιμοποιήθηκαν για επιθέσεις εναντίον δυτικού ηγέτη —του Στάρμερ— και μουσουλμανικών κοινοτήτων στη Βρετανία, πλαίσιο που αναδεικνύει τη ρωσική εκμετάλλευση Ουκρανών.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Оι πηγές διαφωνούν για το έτος καταδίκης των Λαβρίνοβιτς και Κάρπιουκ: ορισμένα δημοσιεύματα αναφέρουν «Ιούνιο του τρέχοντος έτους», τοποθετώντας το γεγονός στο 2025, ενώ άλλα αναφέρουν ρητά Ιούνιο 2026.

Ιστορικό

Τον Ιανουάριο του 2025, ο 21χρονος Ουκρανός Ίλια Μπίλικ ψέκασε αντι-μουσουλμανικά γκράφιτι σε τεμένη και ισλαμικά κτίρια στο ανατολικό Λονδίνο· αργότερα ομολόγησε την ενοχή του σε πέντε πράξεις ρατσιστικής και θρησκευτικά υποκινούμενης ζημιάς ξένης περιουσίας και αναμένεται η έκδοση ποινής στις 19 Οκτωβρίου στο πταισματοδικείο του Στράτφορντ. Τον Ιούνιο του 2025, οι Ουκρανοί Ρομάν Λαβρίνοβιτς και Στανίσλαβ Κάρπιουκ καταδικάστηκαν για συνωμοσία εμπρησμού κατά περιουσίας που συνδεόταν με τον τότε πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ· ο Λαβρίνοβιτς έλαβε ποινή επτά ετών κάθειρξης, ενώ διαπιστώθηκε επίσης ότι συμμετείχε σε αντι-μουσουλμανικά γκράφιτι στο νότιο Λονδίνο.

Τόσο ο Λαβρίνοβιτς όσο και ο Μπίλικ στρατολογήθηκαν μέσω Telegram από ρωσόφωνο χειριστή με τα αρχικά «EL», τον οποίο η έρευνα της BBC ταυτίζει με τον Ρώσο διπλωμάτη Γεβένιι Λιούξιν, ο οποίος εκπαιδεύτηκε στη «διεξαγωγή πληροφοριακών πολέμων» από ανώτερα στελέχη των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ο Financial Times ανέφερε ότι ο λογαριασμός που στρατολόγησε τον Λαβρίνοβιτς συνδεόταν με τη φιλοκρεμλινική ομάδα χάκερς NoName057(16), την οποία οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει «σχέδιο εγκεκριμένο από το ρωσικό κράτος».