Ο Ουκρανός γενικός εισαγγελέας υπέγραψε ύποπτη ενέργεια κατά του επικεφαλής της NABU και εγκατέλειψε τη χώρα· ο Ζελένσκι ζητά την άμεση απομάκρυνσή του

Τι συνέβη

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, ο γενικός εισαγγελέας της Ουκρανίας Ρουσλάν Κραβτσένκο δημοσίευσε βιντεοσκοπημένο μήνυμα στο οποίο ανήγγειλε ότι υπέγραψε ύποπτη ενέργεια κατά του διευθυντή της NABU Σεμέν Κριβονός, κατηγορώντας τον για πλαστογράφηση εγγράφων με σκοπό την απόκτηση παράνομου οφέλους ιδιαίτερα μεγάλου μεγέθους και για εικονική υιοθεσία. Ο Κραβτσένκο υπέγραψε επίσης ύποπτη ενέργεια κατά προσώπου που χαρακτήρισε «κοντινό στον επικεφαλής της SAPO Ολεκσάντρ Κλιμένκο», για επηρεασμό δικαστών, προσφορά παράνομου οφέλους και διευκόλυνση αποφυγής επιστράτευσης.

Ο Κραβτσένκο είχε ήδη υποβάλει την παραίτησή του στις 7 Σεπτεμβρίου, μία εβδομάδα μετά την αποκάλυψη από τη NABU και τη SAPO της επιχείρησης «Καρχηδόνα», η οποία εξέθεσε ύποπτη εγκληματική οργάνωση στο γραφείο του γενικού εισαγγελέα για συστηματική «κάλυψη» τηλεφωνικών κέντρων απάτης και ξέπλυμα κεφαλαίων, με επικεφαλής — σύμφωνα με τη NABU — τον Σερχίι Κρόπιβα, αναπληρωτή προϊστάμενο του Τμήματος Διεθνούς Συνεργασίας της Εισαγγελίας, ο οποίος τέθηκε υπό κράτηση με εγγύηση 120 εκατ. ουκρανικών εθιέτων.

Σύμφωνα με πηγές της Ukrainska Pravda, ο Κραβτσένκο διέσχισε τα ουκρανικά σύνορα περίπου στις 02:30 της νύχτας 13ης προς 14η Σεπτεμβρίου, με υπηρεσιακό αυτοκίνητο, επικαλούμενος υπηρεσιακό ταξίδι στο εξωτερικό. Ο ίδιος επιβεβαίωσε αργότερα μέσω Telegram ότι βρίσκεται σε «ξένη υπηρεσιακή αποστολή» με προγραμματισμένες συναντήσεις με διεθνείς εταίρους.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι αντέδρασε εντός μίας ώρας από το βίντεο, δηλώνοντας ότι ο μόνος δρόμος για τον γενικό εισαγγελέα είναι η απομάκρυνση και ζητώντας την άμεση στήριξη της Verkhovna Rada. Υπέγραψε διάταγμα αναστολής του Κραβτσένκο (αρ. 905/2026, βάσει του άρθρου 11 παρ. 2 του νόμου για το καθεστώς πολέμου) και κατέθεσε επίσημη πρόταση αποπομπής στο κοινοβούλιο. Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Δικαιοσύνης ενέκρινε ομόφωνα την πρόταση, ενώ η πλήρης ψηφοφορία ορίστηκε για τις 15 Σεπτεμβρίου.

Η NABU και η SAPO εξέδωσαν από κοινού ανακοίνωση ότι κανένα έγγραφο ύποπτης ενέργειας δεν επιδόθηκε επισήμως στον Κριβονός και χαρακτήρισαν τις ενέργειες του Κραβτσένκο «συνέχιση μιας συστηματικής επίθεσης κατά ανεξάρτητων αντιδιαφθορικών οργάνων». Σε κοινό τους briefing, ο Κριβονός δήλωσε ότι δεν του επιδόθηκε κανένας έντυπος φάκελος και ότι από τα δημοσιευμένα στοιχεία προκύπτει εμπλοκή της SBU, ενώ ο Κλιμένκο ανέφερε ότι ούτε η οικογένειά του ούτε στενοί του συγγενείς έλαβαν ύποπτες ενέργειες. Και οι δύο υπενθύμισαν ότι κατά τις έρευνες της «Καρχηδόνας» στο γραφείο του γενικού εισαγγελέα κατασχέθηκε μόνο πιστοποιητικό/«довідка» με πληροφορίες για υποθέσεις αντικατασκοπείας κατά των ντετέκτιβ της NABU, και όχι ποινικοί φάκελοι.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Γκιγιόμ Μερσιέ δήλωσε ότι η Επιτροπή γνωρίζει τις εξελίξεις αλλά δεν σχολιάζει μεμονωμένες υποθέσεις, υπενθυμίζοντας τη μηδενική ανοχή της ΕΕ στη διαφθορά και υπογραμμίζοντας ότι οι ανεξάρτητες αντιδιαφθορικές αρχές αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο του κράτους δικαίου στην Ουκρανία.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Πολλαπλά σημεία διαφωνίας καταγράφονται μεταξύ των πηγών. Πρώτον, για το αν επιδόθηκε έγκυρα η ύποπτη ενέργεια στον Κριβονός: ο Κραβτσένκο ισχυρίζεται ότι την υπέγραψε και την απέστειλε ταχυδρομικά με αποδείξεις, ενώ η NABU, η SAPO και ο ίδιος ο Κριβονός αναφέρουν ότι δεν τους επιδόθηκε κανένα έντυπο έγγραφο· το ίδιο βράδυ η 14ης Σεπτεμβρίου το γραφείο του γενικού εισαγγελέα δήλωσε ότι δεν τηρήθηκε η νόμιμη διαδικασία και ότι οι σχετικές εγγραφές στο Ενιαίο Μητρώο Προανακριτικών Ερευνών ακυρώθηκαν. Δεύτερον, για τον πραγματικό προορισμό του ταξιδιού του Κραβτσένκο: ο ίδιος και η Εισαγγελία αναφέρουν Παρίσι και ακρόαση του Κοινοβουλευτικού Δικτύου της PACE για τα ουκρανικά παιδιά, ενώ πηγές της Ukrainska Pravda αναφέρουν ως πρόσχημα ταξίδι στη Λιθουανία, το RBK-Ukraina αναφέρει διέλευση προς την Πολωνία και το Censor.net ταξίδι στις Βρυξέλλες, ενώ εκπρόσωπος της PACE δήλωσε ότι ο Κραβτσένκο δεν θα συμμετάσχει. Τρίτον, για το αν η αναχώρηση του Κραβτσένκο ήταν δυνατή μόνο με άδεια του προέδρου (θέση του Κέντρου Αντιπαράθεσης στη Διαφθορά) ή αν ο γενικός εισαγγελέας είναι συνταγματικά ανεξάρτητος (θέση του βουλευτή Σερχίι Βλασένκο). Τέταρτον, για το αν η NABU/SAPO απέκτησαν πρόσβαση σε προστατευόμενα ποινικά αρχεία κατά τις έρευνες της «Καρχηδόνας» (Κραβτσένκο) ή μόνο σε «довідка» με στοιχεία αντικατασκοπείας (NABU/SAPO). Πέμπτον, για το αν ο Ζελένσκι είχε «πολιτικά συγκρατήσει» τον Κραβτσένκο (ισχυρισμός του Κραβτσένκο) ή αν η κίνηση ήταν μη συντονισμένη προσωπική πρωτοβουλία του εισαγγελέα, όπως υποστηρίζουν πηγές του Γραφείου του Προέδρου.

Ιστορικό

Η NABU (Εθνική Υπηρεσία Κατά της Διαφθοράς) και η SAPO (Ειδική Αντιδιαφθορική Εισαγγελία) δημιουργήθηκαν μετά την Επανάσταση του 2014, με τη στήριξη της ΕΕ και του ΔΝΤ, και αποτελούν διαχρονικό σημείο αναφοράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόοδο της Ουκρανίας. Στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 η NABU και η SAPO ανακοίνωσαν την επιχείρηση «Καρχηδόνα», εκθέτοντας ύποπτη εγκληματική οργάνωση με επικεφαλής τον Σερχίι Κρόπιβα, αναπληρωτή προϊστάμενο του Τμήματος Διεθνούς Νομικής Συνεργασίας της Εισαγγελίας, που κατηγορήθηκε για «κάλυψη» τηλεφωνικών κέντρων απάτης και ξέπλυμα εσόδων· πέντε πρόσωπα έλαβαν ύποπτες ενέργειες και ο Κρόπιβα τέθηκε υπό κράτηση από το Ανώτατο Αντιδιαφθορικό Δικαστήριο (ВАКС) με εγγύηση 120 εκατ. ουκρανικών εθιέτων. Ο Ρουσλάν Κραβτσένκο είχε διατελέσει επικεφαλής της Κρατικής Φορολογικής Υπηρεσίας από τον Δεκέμβριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025, οπότε και διορίστηκε γενικός εισαγγελέας· υπέβαλε την παραίτησή του στις 7 Σεπτεμβρίου 2026 στο πλαίσιο της έρευνας της «Καρχηδόνας», παρέμεινε όμως στη θέση του μέχρι η Verkhovna Rada να αποφασίσει. Η δημοσιευμένη ύποπτη ενέργεια κατά του Κριβονός αφορά δύο περιόδους: μια φερόμενη εικονική υιοθεσία το 2008–2009 για να λάβει αμνηστία σε υπόθεση αγοράς ψήφων και μια φερόμενη το 2014 αίτηση παράνομου οφέλους σε υπόθεση γης κατά τη θητεία του στο δημοτικό τμήμα δικαιοσύνης του Ομπούχιβ.