Ο Ζελένσκι προειδοποιεί για πλήρες μπλοκάρισμα του διαδρόμου σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα
Στη διάρκεια ομιλίας του στο συνέδριο Yalta European Strategy (YES) στις 11 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι ο διάδρομος εξαγωγής τροφίμων στη Μαύρη Θάλασσα είναι ουσιαστικά αποκλεισμένος και από τις δύο πλευρές. Προειδοποίησε ότι η κρίση πλήττει κυρίως χώρες της Αφρικής και της Ασίας χωρίς πρόσβαση σε ουκρανικό και ρωσικό σιτάρι, ενώ παράλληλα ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με την Αίγυπτο, την Ινδία, την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Βασικά σημεία
- Στις 11 Σεπτεμβρίου, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι ο διάδρομος σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα είναι ουσιαστικά αποκλεισμένος και από τις δύο πλευρές.
- Ανέφερε επαφές με ηγέτες Αιγύπτου, Ινδίας, Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ· σύμφωνα με τον ίδιο, η Ρωσία συνομιλεί με τις ίδιες χώρες.
- Διαβεβαίωσε ότι οι Ουκρανοί δεν θα μείνουν χωρίς τρόφιμα ακόμη και σε περίπτωση πλήρους αποκλεισμού, ενώ οι αγρότες και οι επιχειρήσεις θα πληγούν πρώτοι.
- Προειδοποίησε ότι χώρες της Αφρικής και της Ασίας θα αντιμετωπίσουν σοβαρότερη κατάσταση λόγω έλλειψης πρόσβασης σε ουκρανικό και ρωσικό σιτάρι.
- Χαρακτήρισε την επισιτιστική και την ενεργειακή ασφάλεια ως τις δύο βασικές προκλήσεις για ολόκληρο τον κόσμο.
- Σημείωσε ότι ακόμη και χωρίς πλήρη ειρήνη μπορούν να ληφθούν αποφάσεις για «ενεργειακή εκεχειρία» ή αποκλεισμό του διαδρόμου.
- Από τις 22 Ιουλίου οι είσοδοι πλοίων στα ουκρανικά λιμάνια έχουν ανασταλεί λόγω ρωσικών πληγμάτων.
Γιατί έχει σημασία
Ο Ζελένσκι ανάγει τον αποκλεισμό του διαδρόμου σε παγκόσμια απειλή επισιτιστικής ασφάλειας, συγκρίσιμη με την ενεργειακή κρίση, και προειδοποιεί ότι χωρίς πρόσβαση σε ουκρανικό και ρωσικό σιτάρι η κατάσταση σε Αφρική και Ασία θα επιδεινωθεί σημαντικά. Συνδέει ταυτόχρονα τις διπλωματικές επαφές με τις πέντε μεγάλες εισαγωγικές χώρες και τις εγχώριες επιπτώσεις — πτώση τιμών, ακριβή εφοδιαστική και αναστολή λειτουργίας λιμανιών — με τη δυνατότητα μερικών συμφωνιών («ενεργειακή εκεχειρία» ή αποκατάσταση του διαδρόμου) ακόμη και χωρίς πλήρη ειρήνη.
Τι συνέβη
Στις 11 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια διαδικτυακής συζήτησης στο συνέδριο Yalta European Strategy (YES), ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι ο διάδρομος εξαγωγής τροφίμων στη Μαύρη Θάλασσα είναι ουσιαστικά αποκλεισμένος και από τις δύο πλευρές. Ανέφερε ότι έχει συζητήσει το ζήτημα με τους ηγέτες της Αιγύπτου, της Ινδίας, της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, και ότι η Ρωσία διεξάγει παράλληλες επαφές με τις ίδιες χώρες. Κάλεσε τις χώρες αυτές να αξιοποιήσουν τη θέση τους, επισημαίνοντας ότι η επισιτιστική και η ενεργειακή ασφάλεια αποτελούν τις δύο βασικές προκλήσεις της εποχής. Διαβεβαίωσε ότι οι Ουκρανοί δεν θα μείνουν χωρίς τρόφιμα ακόμη και σε περίπτωση ολικού αποκλεισμού, αλλά προειδοποίησε ότι οι αγρότες και οι επιχειρήσεις θα πληγούν πρώτοι λόγω πτώσης των εγχώριων τιμών και ακριβότερης εφοδιαστικής. Παράλληλα, σημείωσε ότι ακόμη και χωρίς πλήρη ειρήνη μπορούν να ληφθούν αποφάσεις για «ενεργειακή εκεχειρία» ή αποκατάσταση του διαδρόμου. Οι δηλώσεις έρχονται έπειτα από μήνες κλιμάκωσης: από τις 22 Ιουλίου έχουν ανασταλεί οι είσοδοι πλοίων στα ουκρανικά λιμάνια, ενώ τον Ιούλιο καταγράφηκαν 35 ρωσικές επιθέσεις σε πλοία εντός λιμανιών, 22 σε πλοία εν πλω και 67 πλήγματα σε λιμενικές υποδομές.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα παρουσιάζουν τις δηλώσεις Ζελένσκι στο πλαίσιο μιας ευρύτερης παγκόσμιας προειδοποίησης: ο αποκλεισμός του διαδρόμου δεν αφορά μόνο την Ουκρανία, αλλά απειλεί χώρες της Αφρικής και της Ασίας που εξαρτώνται από ουκρανικό και ρωσικό σιτάρι. Δίνουν έμφαση στις ρωσικές επιθέσεις σε λιμενικές υποδομές και σε αμάχους πλοία — μεταξύ των οποίων το πλοίο Golden Leo (10 νεκροί), το δεξαμενόπλοιο Gas Lisbon και το φορτηγό Golden Rose, που ώθησαν πλοιοκτήτες σε αυτόνομη αναστολή εργασιών με τα λιμάνια της Οδησσού, καθώς και το πλοίο TEDY που επλήγη στις 9 Σεπτεμβρίου. Παράλληλα, αναδεικνύουν τις ενεργές διπλωματικές επαφές: την πρόταση της Ουκρανίας για αμοιβαία παύση επιθέσεων σε αμάχους στόχους (13 Αυγούστου), το τουρκικό σχέδιο ασφαλούς διέλευσης σιτηρών που ανακοίνωσε ο Χακάν Φιντάν (31 Αυγούστου) και τον συντονισμό Ουκρανίας–ΕΕ για τη σταθερή λειτουργία του διαδρόμου. Τέλος, υπογραμμίζονται οι άμεσες εγχώριες επιπτώσεις: πτώση τιμών, ακριβή εφοδιαστική και απώλειες για τους Ουκρανούς αγρότες.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Τα ουκρανικά μέσα διαφέρουν ως προς δύο σημεία. Πρώτον, για το εάν ο διάδρομος είναι πλήρως ή μερικώς αποκλεισμένος: οι δηλώσεις Ζελένσκι στο YES τον χαρακτηρίζουν «ουσιαστικά αποκλεισμένο και από τις δύο πλευρές», ενώ προγενέστερη δήλωσή του στις 24 Αυγούστου ανέφερε ότι η Ρωσία δεν κατάφερε να τον αποκλείσει ολοκληρωτικά. Δεύτερον, ως προς το ακριβές πλαίσιο της τοποθέτησης: ορισμένες πηγές αναφέρουν «διαδικτυακή συζήτηση στο συνέδριο YES», ενώ άλλες προσδιορίζουν συγκεκριμένα τη συνάντηση της Yalta European Strategy την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου.
Ιστορικό
Από τις 22 Ιουλίου 2026, οι είσοδοι πλοίων στα ουκρανικά θαλάσσια λιμάνια έχουν ανασταλεί προσωρινά λόγω ρωσικών πληγμάτων σε λιμενικές υποδομές και πολιτικά πλοία, σύμφωνα με τον υπουργό Αγροτικής Πολιτικής Ταράς Βισότσκι. Τον Ιούλιο καταγράφηκαν 35 επιθέσεις σε πλοία εντός λιμανιών, 22 σε πλοία εν πλω και 67 πλήγματα σε λιμενικές υποδομές· εκτίμηση του Bloomberg ανέρχει το κόστος για την ουκρανική οικονομία σε περίπου 2% του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα περιστατικά περιλαμβάνουν το πλήγμα στο Golden Leo (10 νεκροί), τις επιθέσεις στα Gas Lisbon και Golden Rose που οδήγησαν σε αυτόνομη αναστολή εργασιών με τα λιμάνια της Οδησσού, και την επίθεση με drones στο φορτηγό πλοίο TEDY στις 9 Σεπτεμβρίου, με δύο νεκρούς Αζέρους υπηκόους και δύο τραυματίες. Στις 13 Αυγούστου η Ουκρανία μετέφερε μέσω τρίτου μέρους πρόταση για αμοιβαία παύση επιθέσεων σε αμάχους στόχους· στις 14 Αυγούστου η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε ότι η Μόσχα δεν θεωρεί σκόπιμη την επιστροφή στη Μαύρη Θάλασσα Πρωτοβουλία 2022–2023 ή την αναστολή εχθροπραξιών στη Μαύρη Θάλασσα. Στις 31 Αυγούστου ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ανακοίνωσε ότι η Άγκυρα έχει ετοιμάσει σχέδιο ασφαλούς διέλευσης σιτηρών και στις 4 Σεπτεμβρίου ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία με τους εταίρους της ετοιμάζει λύση για την ασφαλή εξαγωγή τροφίμων.