Σύνοδος Κορυφής ΕΕ: Ζελένσκι ζητά χρηματοδότηση και ενεργειακή στήριξη, οι ηγέτες υπόσχονται κυρώσεις κατά της Ρωσίας
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετέβη στις Βρυξέλλες για τη δεύτερη ημέρα της συνόδου κορυφής της ΕΕ στις 16 Οκτωβρίου, όπου οι ηγέτες της Ένωσης δεσμεύτηκαν δημόσια να διατηρήσουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας μέχρι η Μόσχα να τερματίσει τον πόλεμο. Ζήτησε πρόσθετα συστήματα αεράμυνας και χρηματοδότηση για το 2026 και το 2027, παρουσιάζοντας ένα «πακέτο χειμώνα» για την ενέργεια, την αεράμυνα και τη χρηματοδότηση. Κράτη μέλη παρέμειναν διχασμένα για τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ενώ η σύνοδος πραγματοποιήθηκε εν μέσω νέας έντασης στις σχέσεις Ουκρανίας–ΗΠΑ.
Βασικά σημεία
- Ο Ζελένσκι έφτασε στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες στις 16 Οκτωβρίου και μίλησε στους δημοσιογράφους μαζί με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Αντόνιο Κόστα.
- Ο Κόστα δήλωσε ότι δεν είναι η στιγμή για μείωση της βοήθειας προς την Ουκρανία ή χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και διαβεβαίωσε τον Ζελένσκι ότι η ΕΕ στηρίζει την Ουκρανία και ως μελλοντικό μέλος της.
- Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι η ΕΕ στήριξε την πρωτοβουλία ενεργειακής κατάπαυσης του πυρός του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά η Ρωσία δεν την τήρησε και κλιμάκωσε τις επιθέσεις.
- Ο Ζελένσκι ζήτησε πρόσθετα συστήματα αεράμυνας και χρηματοδότηση για το 2026 και το 2027, χαρακτηρίζοντας την ετοιμότητα για τον χειμώνα κορυφαία προτεραιότητα.
- Η εκτιμώμενη πρόσθετη χρηματοδοτική ανάγκη της Ουκρανίας για το 2026 ανέρχεται περίπου σε 70 δισ. ευρώ.
- Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ αντιτίθεται σθεναρά στη χρήση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, ενώ η Δανία και η Λετονία τάσσονται υπέρ.
- Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε εν μέσω νέας έντασης στις σχέσεις Ουκρανίας–ΗΠΑ, μετά τη συμφωνία Ουάσιγκτον–Μόσχας για το ρωσικό ντίζελ και την κριτική Τραμπ κατά του Ζελένσκι.
Γιατί έχει σημασία
Η σύνοδος ήταν το κύριο βήμα συντονισμού της ευρωπαϊκής οικονομικής, στρατιωτικής και ενεργειακής στήριξης προς την Ουκρανία ενόψει ενός χειμώνα που αναμένεται από τους δυσκολότερους της πλήρους κλίμακας εισβολής. Οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύτηκαν δημόσια να διατηρήσουν τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας μέχρι να τερματιστεί ο πόλεμος, ετοιμάζοντας παράλληλα ένα 22ο πακέτο κυρώσεων. Παράλληλα, αναδείχθηκαν ανεπίλυτες διαφωνίες μεταξύ των κρατών μελών για τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, με το Βέλγιο να αντιτίθεται και τη Δανία και τη Λετονία να ζητούν την αξιοποίησή τους. Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε υπό το βάρος νέας έντασης στις σχέσεις Ουκρανίας–ΗΠΑ, με τον Τραμπ να επικρίνει τον Ζελένσκι για τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια και την Ουάσιγκτον να κλείνει συμφωνία με τη Μόσχα για ρωσικό ντίζελ.
Τι συνέβη
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετέβη στις Βρυξέλλες στις 16 Οκτωβρίου για τη δεύτερη ημέρα της συνόδου κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, συνοδευόμενος από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων, ο Ζελένσκι δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι ενεργειακές ανάγκες βρίσκονται στο επίκεντρο της ατζέντας, ζητώντας πρόσθετα συστήματα αεράμυνας και χρηματοδότηση όχι μόνο για το 2026 αλλά και για το 2027, και παρουσιάζοντας ένα «πακέτο χειμώνα» που περιλαμβάνει ενέργεια, αεράμυνα και χρηματοδότηση. Χαρακτήρισε την προετοιμασία για τον ερχόμενο χειμώνα κορυφαία προτεραιότητα, σημειώνοντας ότι ενδέχεται να είναι ο δυσκολότερος από την έναρξη του πλήρους κλίμακας πολέμου. Ο Κόστα τόνισε ότι δεν είναι η στιγμή για μείωση της βοήθειας ή χαλάρωση των κυρώσεων, διαβεβαιώνοντας τον Ζελένσκι ότι η ΕΕ στηρίζει την Ουκρανία όχι μόνο κατά τη διάρκεια του πολέμου αλλά και ως μελλοντικό μέλος της Ένωσης. Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι η ΕΕ στήριξε την πρωτοβουλία ενεργειακής κατάπαυσης του πυρός του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά η Ρωσία δεν την τήρησε και κλιμάκωσε, και δεσμεύτηκε ότι καμία κύρωση δεν πρόκειται να αρθεί μέχρι η Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο. Η φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσε επίσης ότι ο στόχος είναι να ανοίξουν έως το τέλος του έτους τα δύο τελευταία διαπραγματευτικά κεφάλαια για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Ηγέτες της ΕΕ, μεταξύ άλλων ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέττεν, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν και ο Λετονός ομόλογός της Άντρις Κούλμπεργκς, ζήτησαν μεγαλύτερη οικονομική στήριξη και χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ενώ ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ αντιτάχθηκε σθεναρά, υπενθυμίζοντας ότι τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν ιστορικά μόνο στο πλαίσιο ειρηνευτικών συμφωνιών.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Η ουκρανική κάλυψη προβάλλει το προσωπικό μήνυμα του Ζελένσκι στη σύνοδο: παρουσίασε μια ατζέντα εστιασμένη στις ενεργειακές ανάγκες ενόψει του χειμώνα, ζήτησε χρηματοδότηση τόσο για το 2026 όσο και για το 2027 και επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια. Υπογραμμίζει τις δεσμεύσεις της ΕΕ, όπως τη διαβεβαίωση Κόστα για το μέλλον της χώρας ως μέλους της Ένωσης, το άνοιγμα νέων διαπραγματευτικών κεφαλαίων, το επικείμενο 22ο πακέτο κυρώσεων και την ευρωπαϊκή στήριξη προς το Κίεβο απέναντι στην κριτική του Τραμπ. Ο Ζελένσκι προειδοποίησε επίσης ότι η Ρωσία επιδιώκει την επιστροφή των δεσμευμένων περιουσιακών της στοιχείων, ενώ ο Ουκρανός υπουργός Οικονομικών Σερχίι Μαρτσένκο ζήτησε τη χρήση τους για την κάλυψη ενδεχόμενου ελλείμματος 78 δισ. δολαρίων το 2027.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Τα διεθνή μέσα, μεταξύ των οποίων και η South China Morning Post, εστιάζουν κυρίως στο οικονομικό αίτημα, προβάλλοντας τη ζήτηση του Ζελένσκι για πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους περίπου 79 δισ. δολαρίων για τη συνέχιση του πολέμου. Αναφέρουν τη θεσμική γραμμή της ΕΕ μέσω των δηλώσεων Κόστα και φον ντερ Λάιεν, αλλά δεν εμβαθύνουν στις εσωτερικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών μελών ούτε στη δομή του προτεινόμενου δανείου, αντιθέτως με την ουκρανική κάλυψη που αναδεικνύει αυτές τις εντάσεις ως κεντρικό σημείο της συνόδου.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Σημειώθηκαν δύο κύριες γραμμές διαφωνίας. Πρώτον, για τη χρήση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας: ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ αντιτίθεται κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι ιστορικά τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία αξιοποιούνται μόνο στο πλαίσιο ειρηνευτικών διακανονισμών, ενώ η Δανή Μέτε Φρεντέρικσεν τα χαρακτήρισε την πιο προφανή πηγή χρηματοδότησης και ο Λετονός Άντρις Κούλμπεργκς ζήτησε επίσης τη χρήση τους. Δεύτερον, για την κλίμακα και την κατανομή της οικονομικής στήριξης: ο Ολλανδός Ρομπ Γέττεν σημείωσε ότι πολύ λίγα κράτη παρέχουν ουσιαστική οικονομική βοήθεια, ο Τσέχος Αντρέι Μπάμπις τάχθηκε κατά του να ενταχθεί ένα προτεινόμενο δάνειο 100 δισ. ευρώ στον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, δηλώνοντας ότι η Τσεχία δεν θα εγγυηθεί τα κονδύλια, ενώ υπήρξαν αναφορές ότι η σύνοδος δεν θα λάμβανε οριστικές αποφάσεις για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας λόγω έλλειψης συναίνεσης.
Ιστορικό
Η Ουκρανία εκτιμά ότι οι πρόσθετες χρηματοδοτικές της ανάγκες για το 2026 ανέρχονται περίπου σε 70 δισ. ευρώ, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Σερχίι Μαρτσένκο έχει προειδοποιήσει για πιθανό έλλειμμα 78 δισ. δολαρίων το 2027. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει 22ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας και ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα έχει δηλώσει ότι η Μόσχα πρέπει να εξαναγκαστεί σε διαπραγματεύσεις μέσω κυρώσεων, χρήσης των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, απομόνωσης και περιορισμών στην πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες. Στις ενταξιακές συνομιλίες, έχουν πρόσφατα ανοίξει δύο ακόμη κεφάλαια, ενώ η Επιτροπή στοχεύει να ανοίξει τα δύο τελευταία έως το τέλος του έτους, παράλληλα με τη διαπίστωση επιβράδυνσης του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, η οποία επηρεάζει την καταβολή των δόσεων της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής στήριξης.