ICU: η ουκρανική οικονομία μπαίνει στη δυσκολότερη περίοδο από το 2022
Αναλυτές της επενδυτικής εταιρείας ICU προειδοποιούν ότι η ουκρανική οικονομία εισέρχεται στη σκληρότερη φάση της από το 2022, προβλέποντας συρρίκνωση του ΑΕΠ, αύξηση του πληθωρισμού, υποτίμηση του χρίβνια και μεγάλο επιπλέον δημοσιονομικό κενό για το 2026 και το 2027. Τις επιδεινώσεις αποδίδουν στα μαζικά ρωσικά πλήγματα σε βιομηχανικές και μεταφορικές υποδομές και στη διακοπή των θαλάσσιων οδών του Εύξεινου Πόντου.
Βασικά σημεία
- Πρόβλεψη ICU: πτώση του ουκρανικού ΑΕΠ κατά 0,6% το 2026 και κατά 1,9% το 2027.
- Ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα κορυφωθεί γύρω στο 12% τον χειμώνα 2026/2027 και θα επιστρέψει σε μονοψήφιο ποσοστό μόλις το τρίτο τρίμηνο του 2027.
- Η συναλλαγματική ισοτιμία του χρίβνια προβλέπεται σε 45,8 UAH/USD στο τέλος του 2026 και πάνω από 49 UAH/USD στο τέλος του 2027.
- Η Εθνική Τράπεζα αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω το βασικό επιτόκιο κατά 50 μονάδες βάσης, στο 16,5%, ως το τέλος του 2026.
- Το εμπορικό έλλειμμα διευρύνεται σε 87,4 δισ. δολάρια (38,8% του ΑΕΠ) το 2026, από 55,8 δισ. δολάρια (26% του ΑΕΠ) το 2025.
- Η κυβέρνηση θα χρειαστεί επιπλέον 20–25 δισ. δολάρια για τη χρηματοδότηση του δημοσιονομικού ελλείμματος το 2027.
Γιατί έχει σημασία
Οι προβλέψεις της ICU σκιαγραφούν μια πολυετή επιδείνωση των μακροοικονομικών προοπτικών της Ουκρανίας, με συρρίκνωση της οικονομίας και το 2026 και το 2027. Ο πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει σε επίπεδα που πλήττουν τα νοικοκυριά, ενώ η αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής υποβαθμίζεται, καθώς τα εμπορικά επιτόκια δεν αντιδρούν πλέον στις μεταβολές του βασικού επιτοκίου. Η υποτίμηση του χρίβνια και η ανάγκη για επιπλέον 20–25 δισ. δολάρια εξωτερικής χρηματοδότησης το 2027 υπογραμμίζουν την εξάρτηση της χώρας από ευνοϊκούς όρους δανεισμού.
Τι συνέβη
Αναλυτές της ICU δημοσίευσαν νέα μακροοικονομική πρόβλεψη στην οποία αναθεωρούν προς το δυσμενέστερο τις εκτιμήσεις τους για την ουκρανική οικονομία. Σε σύγκριση με την πρόβλεψη του Ιουνίου, που έβλεπε ανάπτυξη 0,8% για το 2026, πλέον αναμένουν πτώση του ΑΕΠ κατά 0,6% το 2026 και κατά 1,9% το 2027. Τη στροφή την αποδίδουν στα μαζικά ρωσικά πλήγματα κατά βιομηχανιών, αποθηκών και μεταφορικών υποδομών, στη μεγάλη οικονομική αβεβαιότητα και στη διακοπή των θαλάσσιων μεταφορικών οδών του Εύξεινου Πόντου. Η εταιρεία χαρακτηρίζει τη σημερινή συγκυρία ως τη δυσκολότερη για την ουκρανική οικονομία μετά το 2022. Ο πληθωρισμός, που τον Σεπτέμβριο βρισκόταν ήδη στο 9–10%, εκτιμάται ότι θα φτάσει έως και 12% τον χειμώνα, πριν επιστρέψει σε μονοψήφια επίπεδα μόλις το τρίτο τρίμηνο του 2027. Η Εθνική Τράπεζα, σύμφωνα με την ICU, πιθανότατα θα αυξήσει το βασικό επιτόκιο κατά 50 μονάδες βάσης στο 16,5% μέχρι το τέλος του έτους, αν και ο μηχανισμός μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής έχει αποδυναμωθεί. Το εμπορικό έλλειμμα αναμένεται να διευρυνθεί στο 38,8% του ΑΕΠ το 2026, κυρίως λόγω της μείωσης των εξαγωγών και της αύξησης των εισαγωγών οπλικών συστημάτων που χρηματοδοτούνται μέσω του μηχανισμού Ukraine Support Loan της ΕΕ. Η συναλλαγματική ισοτιμία του χρίβνια προβλέπεται σε 45,8 UAH/USD στο τέλος του 2026 και ελαφρώς πάνω από 49,2 UAH/USD στο τέλος του 2027. Παρά τις καθυστερήσεις, η ευνοϊκή εξωτερική χρηματοδότηση κρίνεται επαρκής για την κάλυψη του ελλείμματος του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών έως το τέλος του 2027, δίνοντας στην Εθνική Τράπεζα τη δυνατότητα να ελέγξει την αγορά συναλλάγματος. Ωστόσο, το 2027 η κυβέρνηση θα χρειαστεί επιπλέον 20–25 δισ. δολάρια για το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Η εγχώρια κάλυψη εστιάζει στις εσωτερικές επιπτώσεις: στα ρωσικά πλήγματα κατά βιομηχανικών και μεταφορικών υποδομών, στον αποκλεισμό των θαλάσσιων οδών του Εύξεινου Πόντου και στις άμεσες απώλειες για τις επιχειρήσεις, οι οποίες μεταδίδονται μέσω του κόστους logistics και των καυσίμων στον πληθωρισμό. Οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι, παρά τη συρρίκνωση, η ουκρανική οικονομία έχει μετασχηματιστεί κατά τη διάρκεια του πολέμου, με σημαντική ανάπτυξη του τομέα υπηρεσιών και της αμυντικής βιομηχανίας.
Ιστορικό
Κατά τη διάρκεια δέκα και πλέον ετών πολέμου, η δομή της ουκρανικής οικονομίας έχει αλλάξει, με κέρδη στους τομείς υπηρεσιών και αμυντικής βιομηχανίας. Ο αποκλεισμός από τη Ρωσία των θαλάσσιων διαδρόμων του Εύξεινου Πόντου περιορίζει τις εξαγωγές και αυξάνει το κόστος εφοδιαστικής. Οι εισαγωγές αυξάνονται λόγω των κρατικών προμηθειών όπλων και εξαρτημάτων που χρηματοδοτούνται μέσω της αμυντικής συνιστώσας του μηχανισμού Ukraine Support Loan. Η συνεχιζόμενη ευνοϊκή εξωτερική χρηματοδότηση αναμένεται να καλύψει το έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών έως το τέλος του 2027, παρά τις σημαντικές καθυστερήσεις. Η ICU δεν προϋποθέτει ειρηνευτική συμφωνία στο μεσοπρόθεσμο σενάριό της και αναμένει ότι τα ρωσικά εδαφικά κέρδη θα παραμείνουν πολύ περιορισμένα.