Ο Τραμπ ανακοίνωσε «ενεργειακή εκεχειρία» Ουκρανίας–Ρωσίας και συμφωνία για ρωσικό ντίζελ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στις 11 Οκτωβρίου ότι μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας ξεκίνησε «ενεργειακή εκεχειρία», ισχυριζόμενος ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν. Ούτε το Κίεβο ούτε η Μόσχα επιβεβαίωσαν επίσημη συμφωνία, ενώ η Ρωσία χτύπησε ενεργειακές υποδομές στο Χάρκοβο λίγες ώρες μετά. Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ ήρε μέρος των κυρώσεων για να επιτρέψει την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ, κίνηση που ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «αδύναμη», «άδικη και ανέντιμη» και «δώρο» στον Πούτιν.
Βασικά σημεία
- Στις 11 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανακοίνωσε «ενεργειακή εκεχειρία» μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση από Κίεβο ή Μόσχα.
- Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν τη θερμοηλεκτρική μονάδα TEC-5 στο Χάρκοβο και με πυραυλική επίθεση το χωριό Πισοτσίν — τρεις νεκροί και πάνω από 20 τραυματίες.
- Στις 9 Οκτωβρίου ο Τραμπ συμφώνησε τηλεφωνικά με τον Πούτιν για εισαγωγή 300.000 έως 3 εκατ. τόνων ρωσικού ντίζελ στις αμερικανικές και παγκόσμιες αγορές, με άρση μέρους των κυρώσεων.
- Ο Ζελένσκι κάλεσε τη συμφωνία «δώρο στον Πούτιν», χαρακτήρισε την απόφαση «αδύναμη» και «άδικη και ανέντιμη», και δήλωσε: «κάθε βήμα αποκλιμάκωσης πρέπει να είναι αμοιβαίο».
- Ο Τραμπ δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα η Ουκρανία να εκλέξει νέο πρόεδρο», κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι δεν θέλει ειρήνη και απείλησε με διακοπή μεταφοράς πληροφοριών και πωλήσεων όπλων αν το Κίεβο δεν σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια.
- Στις 12 Οκτωβρίου οι ΥΠΕΞ της ΕΕ επέβαλαν κυρώσεις σε σχεδόν 1.600 νέα πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με τη ρωσική στρατιωτικοβιομηχανική μηχανή — πάνω από τους μισούς με την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων.
- Στις 12 Οκτωβρίου η Ρωσία έπληξε τουλάχιστον έξι ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις· ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία τήρησε την εκεχειρία ενώ η Ρωσία συνέχισε τις επιθέσεις.
Γιατί έχει σημασία
Η «ενεργειακή εκεχειρία» ανακοινώθηκε μονομερώς χωρίς επίσημη συμφωνία Κιέβου και Μόσχας και η Ρωσία την παραβίασε μέσα σε λίγες ώρες, υπονομεύοντας την αξιοπιστία της. Η παράλληλη άρση μέρους των αμερικανικών κυρώσεων για το ρωσικό ντίζελ σηματοδοτεί σημαντική χαλάρωση της οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα. Η δημόσια πίεση Τραμπ για νέο ουκρανό πρόεδρο, μαζί με τις απειλές για διακοπή πληροφοριών και πωλήσεων όπλων, βαθαίνει τη διατλαντική ρωγμή, ενώ η ΕΕ την ίδια ημέρα επέβαλε νέο πακέτο κυρώσεων σε σχεδόν 1.600 πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με τη ρωσική πολεμική βιομηχανία.
Τι συνέβη
Στις 9 Οκτωβρίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι συμφώνησε τηλεφωνικά με τον Ρώσο ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν για εισαγωγή 300.000 έως 3 εκατ. τόνων ρωσικού ντίζελ στις αμερικανικές και παγκόσμιες αγορές, με μερική άρση κυρώσεων, με το πρόσχημα της μείωσης των τιμών καυσίμων. Δύο ημέρες αργότερα, στις 11 Οκτωβρίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας τέθηκε σε ισχύ «ενεργειακή εκεχειρία» που προβλέπει — σύμφωνα με το Axios — μόνο την αμοιβαία παύση πληγμάτων σε διυλιστήρια, ισχυριζόμενος ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν. Ούτε το Κίεβο ούτε το Κρεμλίνο επιβεβαίωσαν επίσημη συμφωνία — η ουκρανική κυβέρνηση δήλωσε ότι ενημερώθηκε μέσω μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν τη θερμοηλεκτρική μονάδα TEC-5 στο Χάρκοβο και με πυραύλους το χωριό Πισοτσίν, σκοτώνοντας τρία ανθρώπους και τραυματίζοντας πάνω από 20. Στις 12 Οκτωβρίου η Ρωσία έπληξε τουλάχιστον έξι ακόμη ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τη συμφωνία ντίζελ «δώρο στον Πούτιν», «αδύναμη» και «άδικη και ανέντιμη», τόνισε ότι η Ουκρανία θα σταματήσει πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια μόνο αν η Μόσχα σταματήσει τις αεροπορικές επιθέσεις, και δήλωσε ότι η Ουκρανία τήρησε την εκεχειρία ενώ η Ρωσία συνέχισε τις επιθέσεις. Ο Τραμπ, ερωτηθείς για τις παραβιάσεις, δήλωσε αρχικά ότι θα τις ελέγξει και στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι υπήρξαν παραβιάσεις «και από τις δύο πλευρές». Δημόσια κάλεσε τους Ουκρανούς να εκλέξουν νέο πρόεδρο, κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι δεν θέλει ειρήνη και απείλησε με διακοπή μεταφοράς πληροφοριών και πωλήσεων όπλων αν το Κίεβο δεν σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές. Στις 12 Οκτωβρίου οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ επέβαλαν κυρώσεις σε σχεδόν 1.600 νέα πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με τη ρωσική στρατιωτικοβιομηχανική μηχανή, με πάνω από τους μισούς να σχετίζονται με την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Όλα τα δημοσιεύματα του συνόλου προέρχονται από ουκρανικά μέσα και παρουσιάζουν ομοιόμορφα τόσο τη συμφωνία ντίζελ όσο και την «ενεργειακή εκεχειρία» ως επιζήμιες παραχωρήσεις προς τη Μόσχα και ως επικίνδυνη πίεση προς το Κίεβο. Τονίζουν ότι η ουκρανική πλευρά δεν ερωτήθηκε, ότι η Ρωσία παραβίασε αμέσως την εκεχειρία και ότι η ασυμμετρία της συμφωνίας — που αφορά μόνο διυλιστήρια σε δύο χώρες με εντελώς διαφορετικό αριθμό στόχων — ευνοεί σαφώς τη Μόσχα. Παραθέτουν ουκρανούς αξιωματούχους και εμπειρογνώμονες που προειδοποιούν για κινδύνους στη μεταφορά αμερικανικών πληροφοριών, στις πωλήσεις όπλων και στην πρόσβαση στο Starlink, και υπογραμμίζουν την ανάγκη σταθερής ευρωπαϊκής στήριξης. Πολλά δημοσιεύματα αναδεικνύουν τη δήλωση Τραμπ υπέρ νέου ουκρανού προέδρου ως παρέμβαση στις δημοκρατικές επιλογές της χώρας. Αρκετοί αναλυτές ερμηνεύουν τελικά τη συμφωνία ντίζελ κυρίως ως προεκλογική κίνηση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, παρά ως ουσιαστικό μέτρο πολιτικής.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι πηγές διαφωνούν ως προς τρία κεντρικά σημεία.
Πρώτον, κατά πόσο υφίσταται καν η «ενεργειακή εκεχειρία»: ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν και δήλωσε «Συμφώνησαν. Ξέρετε γιατί; Γιατί εγώ είπα: "Συμφωνείτε".», ενώ ούτε το Κρεμλίνο ούτε το Κίεβο επιβεβαίωσαν επίσημη συμφωνία και η Ρωσία συνέχισε να πλήττει ουκρανικές ενεργειακές υποδομές μετά την ανακοίνωση.
Δεύτερον, ποιος ευθύνεται για την απουσία ειρηνευτικής συμφωνίας: ο Τραμπ κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι δεν θέλει συμφωνία και ισχυρίστηκε ότι ο Πούτιν ενδιαφέρεται περισσότερο, ενώ ουκρανοί σχολιαστές και αξιωματούχοι αντέτειναν ότι η Ουκρανία έχει επανειλημμένα προτείνει κατάπαυση του πυρός, την οποία η Ρωσία αρνείται κάθε φορά μαζί με κάθε ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Τρίτον, σχετικά με το ποιος παραβιάζει την εκεχειρία: ο Τραμπ είπε αρχικά ότι δεν ήταν σίγουρος και θα το ελέγξει, και στη συνέχεια δήλωσε ότι οι παραβιάσεις ήταν «και από τις δύο πλευρές», ενώ ουκρανικές πηγές ανέφεραν ότι η Ουκρανία τήρησε την εκεχειρία και η Ρωσία συνέχισε μόνη τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.