Ουκρανοί δημοσιογράφοι της Ukrainska Pravda συνελήφθησαν στη Βιέννη με την κατηγορία της κατασκοπείας
Δημοσιογράφοι της Ukrainska Pravda, ο επικεφαλής του τμήματος ερευνητικής δημοσιογραφίας Mykhailo Tkach και ο κάμεραμαν Yaroslav Bondarenko, συνελήφθησαν στη Βιέννη στις 8 Οκτωβρίου από αυστριακές ειδικές δυνάμεις με την υποψία κατασκοπείας, κατά τη διάρκεια αποστολής που σχετιζόταν με την αναζήτηση του φυγάδα γενικού εισαγγελέα Ruslan Kravchenko. Ο Bondarenko τραυματίστηκε σοβαρά, υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στο πρόσωπο φορώντας χειροπέδες, και αργότερα αφέθηκε ελεύθερος· ο Tkach αφέθηκε ελεύθερος το πρωί της 9ης Οκτωβρίου. Ο αυστριακός υπουργός Εσωτερικών ανέφερε ως αιτιολογία την υποψία κατασκοπείας, ενώ η εισαγγελία δήλωσε ότι η υποψία αυτή δεν επιβεβαιώθηκε.
Βασικά σημεία
- Στις 8 Οκτωβρίου, περίπου στις 15:00, οι ειδικές δυνάμεις της Αυστρίας ακινητοποίησαν σε φανάρι το ενοικιαζόμενο αυτοκίνητο των δημοσιογράφων, έσπασαν και τα δύο παράθυρα και τους έριξαν στο έδαφος.
- Ο Bondarenko δέχτηκε πολλαπλά κοψίματα στο πρόσωπο και στο δεξί χέρι και τρία θραύσματα γυαλιού αφαιρέθηκαν χειρουργικά από κάτω από το μάτι του.
- Ο Bondarenko μεταφέρθηκε στις 21:30 σε δημόσιο νοσοκομείο με χειροπέδες πίσω από την πλάτη, υπό συνοδεία δύο αστυνομικών, και υποβλήθηκε σε επέμβαση χωρίς να του αφαιρεθούν οι χειροπέδες.
- Κατά την ανάκριση του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για κατασκοπεία, εργασία για τις υπηρεσίες πληροφοριών άλλου κράτους και πρόκληση βλάβης στο κράτος της Αυστρίας.
- Μετά την ανάκριση, ο Bondarenko αφέθηκε ελεύθερος αργά το βράδυ ύστερα από αίτημα του δικηγόρου του, ως πρόσωπο που δεν συνιστά απειλή.
- Στις 9 Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών Heorhiy Tykhyi ανακοίνωσε την απελευθέρωση του Tkach.
- Ο αυστριακός υπουργός Εσωτερικών Gerhard Karner δήλωσε ότι οι δύο συνελήφθησαν ως ύποπτοι κατασκοπείας, ενώ η εισαγγελία ανέφερε ότι η υποψία δεν επιβεβαιώθηκε.
- Διεθνείς οργανισμοί (CPJ, IPI) και ουκρανικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων το Media Movement, зήτησαν τη διερεύνηση του περιστατικού και τη λογοδοσία των υπευθύνων.
Γιατί έχει σημασία
Η βίαιη σύλληψη εργαζόμενων δημοσιογράφων σε χώρα της ΕΕ εγείρει ερωτήματα για την ελευθερία του Τύπου και τη μεταχείριση των δημοσιογράφων. Ο Bondarenko τραυματίστηκε σοβαρά, χειρουργήθηκε στο πρόσωπο φορώντας χειροπέδες και κρατήθηκε για ώρες χωρίς εξήγηση των δικαιωμάτων του. Παράλληλα, καταγράφηκε ευθεία θεσμική αντίφαση μεταξύ του υπουργού Εσωτερικών που επικαλέστηκε κατασκοπεία και της εισαγγελίας που δήλωσε ότι η υποψία δεν επιβεβαιώθηκε. Το περιστατικό τοποθετείται στη διασταύρωση διασυνοριακής ερευνητικής δημοσιογραφίας και ζητημάτων ουκρανικής διακυβέρνησης, καθώς οι δημοσιογράφοι αναζητούσαν τον φυγάδα πρώην γενικό εισαγγελέα Ruslan Kravchenko.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Η ουκρανική κάλυψη εστιάζεται στην αφήγηση πρώτου προσώπου του Bondarenko, που δημοσιεύτηκε στο Facebook στις 10 Οκτωβρίου, και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα τραύματά του, στο ότι χειρουργήθηκε φορώντας χειροπέδες, στην απουσία ενημέρωσης για τα δικαιώματά του και στο ουκρανικής εντολής πρόσταγμα να σταθεί στον τοίχο. Οι ουκρανικές πηγές αναδεικνύουν την αποστολή των δημοσιογράφων — την αναζήτηση του φυγάδα πρώην γενικού εισαγγελέα Ruslan Kravchenko — και πλαισιώνουν την αυστριακή επιχείρηση ως δυσανάλογη χρήση βίας εις βάρος εργαζόμενων δημοσιογράφων. Προβάλλονται επίσης οι αντιδράσεις θεσμών και κοινωνίας των πολιτών: η ανακοίνωση του εκπροσώπου του ουκρανικού ΥΠΕΞ για την απελευθέρωση του Tkach, η αναφορά της διευθύντριας της Ukrainska Pravda Sevgil Musayeva για τους τραυματισμούς, το αίτημα του Media Movement για έρευνα, καθώς και η επίσκεψη ουκρανού προξένου στον Bondarenko κατά την κράτησή του.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Δύο σημεία διάστασης καταγράφονται μεταξύ αυστριακών και ουκρανικών πηγών. Πρώτον, ο αυστριακός υπουργός Εσωτερικών Gerhard Karner δήλωσε ότι οι δημοσιογράφοι συνελήφθησαν με την υποψία κατασκοπείας, ενώ η αυστριακή εισαγγελία ανέφερε ότι η υποψία αυτή δεν επιβεβαιώθηκε — μια ευθεία θεσμική αντίφαση. Δεύτερον, ο Karner ανέφερε ότι συνελήφθησαν επίσης δύο ακόμη Ουκρανοί στο πλαίσιο της ίδιας υπόθεσης, ενώ οι ουκρανικές αναφορές και η δική του Bondarenko περιγραφή εστιάζονται αποκλειστικά στους δύο δημοσιογράφους χωρίς αναφορά σε πρόσθετους κρατούμενους.
Ιστορικό
Ο Mykhailo Tkach είναι επικεφαλής του τμήματος ερευνητικής δημοσιογραφίας της Ukrainska Pravda και ο Yaroslav Bondarenko είναι κάμεραμαν/εικονολήπτης της ίδιας εφημερίδας. Οι δύο βρίσκονταν στη Βιέννη στο πλαίσιο δημοσιογραφικής αποστολής που σχετιζόταν με την ιχνηλάτηση του Ruslan Kravchenko, τον οποίο η Ukrainska Pravda χαρακτηρίζει φυγάδα πρώην γενικό εισαγγελέα της Ουκρανίας. Η σύλληψη και οι κατηγορίες για κατασκοπεία πλαισιώθηκαν από τους ίδιους τους δημοσιογράφους και την εφημερίδα τους ως απόρροια της ερευνητικής τους εργασίας.