Οι ΗΠΑ άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ μετά τη συνομιλία Τραμπ–Πούτιν, το Κίεβο αντιδρά
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στις 9 Οκτωβρίου ότι είχε μια «εξαιρετικά επιτυχημένη» τηλεφωνική συνομιλία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και συμφώνησε στην προμήθεια πολλών εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε αμέσως προσωρινή γενική άδεια μέσω του OFAC, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατήγγειλε την απόφαση ως «αδυναμία» και «δώρο γενεθλίων στον Πούτιν». Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Κίεβο θα συνεχίσει τα πλήγματα με drones στα ρωσικά διυλιστήρια.
Βασικά σημεία
- Στις 9 Οκτωβρίου ο Τραμπ ανακοίνωσε «εξαιρετικά επιτυχημένη» τηλεφωνική συνομιλία με τον Πούτιν και συμφωνία για προμήθεια πολλών εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ.
- Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, μέσω του OFAC, εξέδωσε αμέσως προσωρινή γενική άδεια (General License No. 135) για την πώληση, παράδοση και εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ έως τις 17 Απριλίου 2027.
- Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την απόφαση «αδυναμία που παίζει στα χέρια της Ρωσίας» και «δώρο γενεθλίων στον Πούτιν», σε συνέντευξή του στο Axios.
- Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε στους Financial Times: «Θα κάψουμε τα διυλιστήριά τους» — το Κίεβο δεσμεύεται να συνεχίσει τα πλήγματα με μακράς εμβέλειας drones.
- Ο βοηθός του Πούτιν Γιούρι Ουσακόφ δήλωσε ότι ο Πούτιν απέρριψε τις ειρηνευτικές συνομιλίες και τόνισε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις έως ότου η Ουκρανία παραδοθεί.
- Το Κογκρέσο απαγόρευσε τον Απρίλιο του 2022 τις εισαγωγές ρωσικών ενεργειακών πόρων και η άρση από τον πρόεδρο προϋποθέτει συγκεκριμένους όρους και κοινοβουλευτική έγκριση.
- Δημοκρατικοί γερουσιαστές χαρακτήρισαν την άδεια προδοσία, ενώ Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές ζήτησαν την εφαρμογή του νόμου κυρώσεων Lindsey Graham αντί για αύξηση των ρωσικών εσόδων.
Γιατί έχει σημασία
Η κίνηση αντιστρέφει ουσιαστικά την απαγόρευση του Κογκρέσου του 2022 για τις εισαγωγές ρωσικών ενεργειακών πόρων και προκάλεσε δικομματική κριτική στην Ουάσιγκτον και καταδίκη από το Κίεβο. Ο Ζελένσκι παρουσίασε την απόφαση ως δώρο στον Πούτιν που θα χρηματοδοτήσει τον πόλεμο της Μόσχας, σηματοδοτώντας νέα ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας κατά τη διάρκεια ειρηνευτικών συνομιλιών. Παράλληλα, ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δεσμεύτηκε ότι τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια θα συνεχιστούν, υπονομεύοντας κάθε προσδοκία αποκλιμάκωσης στο πεδίο.
Τι συνέβη
Στις 9 Οκτωβρίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, την οποία χαρακτήρισε «εξαιρετικά επιτυχημένη», και ότι συμφώνησαν στην προμήθεια πολλών εκατομμυρίων τόνων ρωσικού ντίζελ. Αμέσως μετά, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εξέδωσε, μέσω του Office of Foreign Assets Control (OFAC), τη General License No. 135, η οποία επιτρέπει την πώληση, παράδοση, εκφόρτωση και εισαγωγή ντίζελ ρωσικής προέλευσης στις ΗΠΑ έως τις 17 Απριλίου 2027. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά τη συνάντησή του με αμερικανική κοινοβουλευτική αντιπροσωπεία στο Κίεβο, επέκρινε έντονα την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την «αδυναμία», «άδικη και ανέντιμη» και «δώρο γενεθλίων στον Πούτιν» που θα δώσει στη Μόσχα δισεκατομμύρια για να συνεχίσει τον πόλεμο. Σε συνέντευξή του στο Axios δήλωσε ότι «η ομάδα μας χρησιμοποιείται ως προκάλυμμα». Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος είπε στους Financial Times ότι το Κίεβο θα συνεχίσει τα πλήγματα με μακράς εμβέλειας drones στα ρωσικά διυλιστήρια: «Θα κάψουμε τα διυλιστήριά τους». Ο βοηθός του Πούτιν Γιούρι Ουσακόφ ανέφερε ότι ο Ρώσος πρόεδρος απέρριψε τις ειρηνευτικές συνομιλίες και τόνισε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τις στρατιωτικές ενέργειες έως ότου η Ουκρανία παραδοθεί.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Και οι τέσσερις ουκρανικές πηγές παρουσιάζουν ομοιόμορφα την άρση των κυρώσεων ως παραχώρηση προς τον Πούτιν, αναδεικνύοντας τη σκληρή γλώσσα του Ζελένσκι («αδύναμη απόφαση», «δώρο γενεθλίων στον Πούτιν», «άδικη και ανέντιμη»). Προβάλλουν τη δέσμευση ανώτερου Ουκρανού αξιωματούχου ότι το Κίεβο θα συνεχίσει τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια, υπονοώντας ότι η συμφωνία δεν θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση. Παράλληλα, τονίζουν την κριτική Δημοκρατικών και ορισμένων Ρεπουμπλικάνων κατά του Τραμπ, παρουσιάζοντας την κίνηση ως αμφιλεγόμενη εντός του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, ενώ υπογραμμίζουν ότι ο Πούτιν απέρριψε τις ειρηνευτικές συνομιλίες — η παραχώρηση δεν απέφερε κανένα διπλωματικό αποτέλεσμα.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Δύο κύριες διαφωνίες καταγράφονται μεταξύ των πηγών. Πρώτον, ως προς τη νομιμότητα: οι Суспільне Новини και ZN.UA επισημαίνουν ότι η εντολή του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών δεν υπερισχύει του ομοσπονδιακού νόμου του 2022 που απαγορεύει τις εισαγωγές ρωσικού ντίζελ, θέτοντας σε σοβαρή αμφισβήτηση τη νομική βάση της συμφωνίας. Δεύτερον, ως προς τον αντίκτυπο: η УП μεταφέρει τον αναλυτή Gregory Brew της Eurasia Group, ο οποίος εκτιμά ότι οι ανακοινωθείσες ποσότητες αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 2% της αμερικανικής παραγωγής ντίζελ (3,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως) και αμφιβάλλει ότι η Μόσχα θα άρει την απαγόρευση εξαγωγών της χωρίς παύση των ουκρανικών πληγμάτων — αντίθετα με το αφήγημα του Τραμπ περί ταχείας προμήθειας εκατομμυρίων τόνων.
Ιστορικό
Τον Απρίλιο του 2022 το Κογκρέσο των ΗΠΑ απαγόρευσε τις εισαγωγές ρωσικών ενεργειακών πόρων, συμπεριλαμβανομένου του ντίζελ, με αυστηρές προϋποθέσεις για την ενδεχόμενη άρση: η Ρωσία πρέπει να συμφωνήσει σε απόσυρση στρατευμάτων, να σταματήσει τις απειλές κατά χωρών του NATO και να αναγνωρίσει το δικαίωμα των Ουκρανών να επιλέγουν την κυβέρνησή τους, ενώ η άρση ισχύει τουλάχιστον 90 ημέρες μετά και μόνο αν το Κογκρέσο δεν την ανακόψει. Η Ρωσία είχε απαγορεύσει πλήρως τις εξαγωγές ντίζελ τον Ιούλιο, με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ να ανακοινώνει ότι η Ρωσία αρχίζει να εισάγει καύσιμα. Στις 13 Σεπτεμβρίου ο Τραμπ είχε καλέσει δημόσια την Ουκρανία να μην πλήττει ρωσικά διυλιστήρια, κατηγορώντας τα ουκρανικά πλήγματα για τις ελλείψεις καυσίμων. Τον ίδιο μήνα ο Τραμπ υπέγραψε τον νόμο κυρώσεων Lindsey Graham, του οποίου τα περισσότερα μέτρα τίθενται σε ισχύ στις 18 Οκτωβρίου, αλλά ο νόμος επιτρέπει στον πρόεδρο εξαιρέσεις.