Ο Κόουλ πρότεινε και ο Τραμπ στήριξε ανταλλαγή κρατουμένων με χαλάρωση κυρώσεων — η Μόσχα απέρριψε το σχέδιο
Ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Τζον Κόουλ, πρότεινε στρατηγική με την οποία η Ρωσία θα απελευθερώσει πολιτικούς κρατούμενους με αντάλλαγμα τη χαλάρωση αμερικανικών κυρώσεων και την αποκατάσταση οικονομικών δεσμών. Ο Τραμπ ενέκρινε την ιδέα, σύμφωνα με το The Atlantic, αλλά το Κρεμλίνο απέρριψε τη διατύπωση, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι στη Ρωσία. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι θα επιχειρήσει να μπλοκάρει οποιαδήποτε άρση κυρώσεων μέχρι το τέλος του πολέμου.
Βασικά σημεία
- Ο απεσταλμένος του Τραμπ Τζον Κόουλ πρότεινε η Ρωσία να απελευθερώσει πολιτικούς κρατούμενους με αντάλλαγμα τη χαλάρωση αμερικανικών κυρώσεων και την αποκατάσταση εμπορικών δεσμών σε πετρέλαιο, καύσιμα και σπάνιες γαίες.
- Σύμφωνα με το The Atlantic, ο πρόεδρος Τραμπ ενέκρινε την πρόταση.
- Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απέρριψε τη διατύπωση, δηλώνοντας ότι η Ρωσία δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων και δεν συζητά χαλάρωση κυρώσεων υπό αυτούς τους όρους.
- Η πρόταση βασίστηκε στο μοντέλο της Λευκορωσίας, όπου οι ΗΠΑ χαλάρωσαν κυρώσεις αφού αφέθηκαν ελεύθεροι περίπου 500 πολιτικοί κρατούμενοι.
- Στις 16 Σεπτεμβρίου η Λευκορωσία συμφώνησε να απελευθερώσει 25 κρατούμενους με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων σε δύο κρατικές εταιρείες.
- Στις 28 Σεπτεμβρίου ο Λευκός Οίκος πρότεινε τον διορισμό του Κόουλ ως Ειδικού Απεσταλμένου για Υποθέσεις Ομήρων, σε βαθμό πρέσβη — η θέση απαιτεί έγκριση της Γερουσίας.
- Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι θα επιχειρήσει να μπλοκάρει την άρση κυρώσεων κατά της Ρωσίας μέχρι το τέλος του πολέμου.
- Σύμφωνα με τη Memorial, έως τις 30 Σεπτεμβρίου τουλάχιστον 5.729 άτομα κρατούνταν για πολιτικούς λόγους στη Ρωσία και σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη (η οργάνωση χαρακτηρίζει τον αριθμό ελάχιστο).
Γιατί έχει σημασία
Η πρόταση αποκαλύπτει επίσημη αμερικανική στρατηγική που συνδέει τη χαλάρωση κυρώσεων με την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, βασισμένη στο λευκορωσικό προηγούμενο, και δείχνει ανοιχτότητα του Λευκού Οίκου σε μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες με τη Μόσχα σε πετρέλαιο, καύσιμα και σπάνιες γαίες. Η άμεση απόρριψη από το Κρεμλίνο υπονομεύει κεντρικό στοιχείο της αμερικανικής προσέγγισης, ενώ η πρόταση αγγίζει άμεσα τα συμφέροντα της Ουκρανίας, προκαλώντας αντίθεση από τον Ζελένσκι και τους διαπραγματευτές του. Παράλληλα, αναδεικνύει εσωτερική αντίφαση: νομοθεσία που επιτρέπει αυστηρότερες κυρώσεις συνυπάρχει με ήπιες προσπάθειες ελάφρυνσης των περιορισμών και διεύρυνσης του εμπορίου με τη Μόσχα.
Τι συνέβη
Ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζον Κόουλ, πρότεινε νέα στρατηγική έναντι της Ρωσίας: η Μόσχα θα απελευθερώσει πολιτικούς κρατούμενους με αντάλλαγμα τη χαλάρωση αμερικανικών κυρώσεων και την αποκατάσταση εμπορικών δεσμών σε πετρέλαιο, ντίζελ, σπάνιες γαίες και άλλα αγαθά. Σύμφωνα με το The Atlantic, ο Τραμπ ενέκρινε την πρωτοβουλία. Το σχέδιο βασίζεται στην εμπειρία του Κόουλ από τη Λευκορωσία, όπου η απελευθέρωση περίπου 500 πολιτικών κρατουμένων ακολουθήθηκε από χαλάρωση αμερικανικών κυρώσεων και έναρξη διαπραγματεύσεων για αγορά λευκορωσικών λιπασμάτων. Στις 16 Σεπτεμβρίου η Λευκορωσία συμφώνησε να αφήσει ελεύθερους 25 κρατούμενους με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων στις «Lakokraska» και «Bellesbumprom». Η ιδέα γεννήθηκε μετά τη συνάντηση του Κόουλ την άνοιξη με τον Ρώσο αντιφρονούντα και νομπελίστα Ντμίτρι Μουράτοφ, συνιδρυτή της Novaya Gazeta. Στις 28 Σεπτεμβρίου ο Λευκός Οίκος πρότεινε τον διορισμό του Κόουλ ως Ειδικού Προεδρικού Απεσταλμένου για Υποθέσεις Ομήρων, σε βαθμό πρέσβη — θέση που απαιτεί έγκριση της Γερουσίας. Ο Κόουλ σχεδιάζει να συντονιστεί με τον Στιβ Γουίτκοφ, κύριο σημείο επαφής του Τραμπ με τη ρωσική πλευρά. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απέρριψε τη διατύπωση, δηλώνοντας ότι η Ρωσία αρνείται κατηγορηματικά την ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων και ότι δεν συζητά χαλάρωση κυρώσεων υπό αυτούς τους όρους, αν και οι ειδικές υπηρεσίες των δύο χωρών διατηρούν τακτικές επαφές για ανταλλαγές κρατουμένων.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα προβάλλουν την πρόταση ως ζήτημα ασφαλείας για την Ουκρανία, τονίζοντας τη δήλωση Ζελένσκι ότι θα μπλοκάρει κάθε άρση κυρώσεων μέχρι το τέλος του πολέμου και την ανησυχία ότι το δυτικό εμπόριο με τη Ρωσία θα ενισχύσει τη ρωσική στρατιωτική ικανότητα. Πολλά δημοσιεύματα υπογραμμίζουν την απόρριψη από το Κρεμλίνο ως ένδειξη ότι η αμερικανική προσέγγιση δεν ευθυγραμμίζεται με τη ρωσική θέση. Η κάλυψη εστιάζει επίσης στο ότι η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και ότι ουκρανοί αξιωματούχοι δεν αναμένουν σοβαρές ειρηνευτικές συνομιλίες πριν από την άνοιξη. Ορισμένα πρωτοσέλιδα παρουσιάζουν τη στρατηγική ως πιθανή πηγή έντασης με Ουκρανούς, Ευρωπαίους και μέρος του Κογκρέσου.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Το Κρεμλίνο απέρριψε τη διατύπωση της πρότασης: ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία αρνείται κατηγορηματικά την ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων και ότι η χαλάρωση κυρώσεων με αντάλλαγμα την απελευθέρωσή τους δεν συζητείται, αντιφάσκοντας έτσι το κεντρικό αίτημα της στρατηγικής του Κόουλ. Παράλληλα, οι πηγές διαφέρουν ως προς τον αριθμό των πολιτικών κρατουμένων που αφέθηκαν ελεύθεροι στη Λευκορωσία — ορισμένες αναφέρουν «εκατοντάδες», άλλες περίπου 500 και μία κάνει λόγο για «δεκάδες». Τέλος, οι πηγές δεν συγκλίνουν ούτε στο χρονοδιάγραμμα των ειρηνευτικών συνομιλιών: οι περισσότερες σημειώνουν ότι δεν αναμένονται σοβαρές συνομιλίες στο άμεσο μέλλον, ενώ ορισμένες προσθέτουν ότι ουκρανοί αξιωματούχοι τις τοποθετούν χρονικά μετά την άνοιξη και χαρακτηρίζουν τις διπλωματικές προσπάθειες Τραμπ αναποτελεσματικές.
Ιστορικό
Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη έχουν επιβάλει κυρώσεις σε ρωσικές ελίτ, τράπεζες, βιομηχανία και ενέργεια από το 2014. Νωρίτερα το 2025 ο Τραμπ χαλάρωσε προσωρινά ορισμένους περιορισμούς, επιτρέποντας στη Ρωσία να αυξήσει τις πωλήσεις καυσίμων στην παγκόσμια αγορά — κίνηση που η Ουκρανία καταδίκασε. Πρόσφατα ο Τραμπ υπέγραψε νόμο (νομοσχέδιο Lindsey Graham) που του επιτρέπει να επιβάλει αυστηρότερες κυρώσεις στη Ρωσία και τους εμπορικούς εταίρους της. Ο Κόουλ και άλλοι αμερικανοί διπλωμάτες είχαν ήδη εξασφαλίσει την απελευθέρωση περίπου 500 λευκορωσικών πολιτικών κρατουμένων, ακολουθούμενη από χαλάρωση κυρώσεων και συμφωνία για λευκορωσικό ποτάσα. Ο Κόουλ γνώρισε τον Ρώσο νομπελίστα Ντμίτρι Μουράτοφ, συνιδρυτή της Novaya Gazeta, την άνοιξη, και η συνάντηση αυτή γέννησε τη νέα πρόταση. Ο Στιβ Γουίτκοφ, κύριο σημείο επαφής του Τραμπ με τη Μόσχα, έχει συναντήσει τον Πούτιν τουλάχιστον επτά φορές από την έναρξη του πλήρους πολέμου, αλλά έχει επισκεφθεί το Κίεβο μόνο μία. Σύμφωνα με τη Memorial, έως τις 30 Σεπτεμβρίου τουλάχιστον 5.729 άτομα κρατούνταν για πολιτικούς λόγους στη Ρωσία και σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, αριθμός που η οργάνωση χαρακτηρίζει ως ελάχιστο.