Politico: Ρωσικό δίκτυο στρατολόγησης ξένων μαχητών χρησιμοποιεί τεχνολογίες Meta και Google
Έρευνα του Politico, βασισμένη σε αναφορά της Code for Africa, αποκαλύπτει ότι ένα ρωσικής προέλευσης δίκτυο στρατολόγησης μισθοφόρων για τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας χρησιμοποιεί διαφημιστικά και εργαλεία παρακολούθησης της Meta και της Google. Οι ερευνητές εντόπισαν 89 ιστοσελίδες, 7 λογαριασμούς σε κοινωνικά δίκτυα και 39 κανάλια σε εφαρμογές μηνυμάτων, στρατολογώντας νέους άνδρες από Αφρική, Ασία και Λευκορωσία με υποσχέσεις υψηλών αμοιβών.
Βασικά σημεία
- Η αναφορά της Code for Africa δόθηκε στο Politico και τεκμηριώνει τη χρήση τεχνολογιών Meta και Google για την προσέγγιση υποψήφιων νεοσύλλεκτων.
- Εντοπίστηκαν 89 ιστοσελίδες, 7 λογαριασμοί σε κοινωνικά δίκτυα (μεταξύ αυτών στο Facebook) και 39 λογαριασμοί ή κανάλια σε εφαρμογές μηνυμάτων.
- Στόχος είναι νέοι άνδρες στην Αφρική, την Ασία και τη Λευκορωσία που αντιμετωπίζουν ανεργία ή επισφαλή εργασία, με αμοιβές πολύ υψηλότερες από αυτές στις χώρες τους.
- Μια διαφήμιση παρουσίαζε «παγκόσμιο κάστινγκ» για ταινία με σκοτεινόχρωμους άνδρες ηθοποιούς, με εικόνα παραγόμενη από τεχνητή νοημοσύνη και αναρτήθηκε σε σελίδα Facebook εγγεγραμμένη στη Γερμανία.
- Διαφήμιση του «IRC Russian Bear» υποσχόταν 15.000 δολάρια με την υπογραφή συμβολαίου και μηνιαίο μισθό 3.000 δολάρια.
- Η Meta έχει αφαιρέσει πάνω από 300 διαφημιστικές καμπάνιες που συνδέονται με τους στρατολογητές, σύμφωνα με τον διευθυντή της Code for Africa Τζάστιν Άρενσταϊν.
- Ο εκπρόσωπος της Google για την EMEA Άλεξ ΜακΦίλιπς αμφισβήτησε τον ισχυρισμό ότι τα περισσότερα από τα αναφερόμενα sites χρησιμοποιούσαν διαφήμιση της Google, δηλώνοντας ότι η εταιρεία «εξετάζει ενεργά» τα στοιχεία.
Γιατί έχει σημασία
Η έρευνα τεκμηριώνει μια μεγάλης κλίμακας, συνεχιζόμενη διαδικτυακή επιχείρηση στρατολόγησης από τη Ρωσία, η οποία αξιοποιεί μεγάλες δυτικές τεχνολογικές πλατφόρμες. Αναδεικνύει πώς η στρατολόγηση στοχεύει νέους άνδρες σε φτωχότερες αγορές εργασίας με οικονομικές προσφορές πολύ πάνω από τους τοπικούς μισθούς, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για trafficking και εκμετάλλευση. Παράλληλα, αποκαλύπτει κενά στην εφαρμογή των κανόνων από τις πλατφόρμες — πολλά sites δεν κρύβουν τη δραστηριότητά τους και παραμένουν ενεργά, ενώ οι προειδοποιήσεις κινδύνου που παράγονται από τεχνητή νοημοσύνη διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη γλώσσα. Τέλος, δείχνει τη ρωσική στρατηγική αντικατάστασης ξένων στρατολογημένων αντί νέων κυμάτων εγχώριας επιστράτευσης, μειώνοντας το πολιτικό κόστος εντός της χώρας, ενώ έχει ήδη προκαλέσει διπλωματική εμπλοκή χωρών όπως η Κένυα και η Νότια Αφρική με τη Μόσχα.
Τι συνέβη
Το Politico δημοσίευσε έρευνα βασισμένη σε αναφορά της Code for Africa, μη κερδοσκοπικού δικτύου εργαστηρίων ψηφιακής δημοκρατίας στην Αφρική. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι δίκτυο στρατολόγησης μισθοφόρων με ρωσική προέλευση χρησιμοποιεί διαφημιστικά και τεχνολογίες παρακολούθησης της Meta και της Google για να προσεγγίσει υποψήφιους μαχητές και να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των καμπανιών του. Οι ερευνητές εντόπισαν 89 ιστοσελίδες, 7 λογαριασμούς σε κοινωνικά δίκτυα (μεταξύ αυτών στο Facebook) και 39 λογαριασμούς ή κανάλια σε εφαρμογές μηνυμάτων, με νέους πόρους να εμφανίζονται σε καθημερινή βάση. Οι προσφορές στρατολόγησης μεταμφιέζονταν σε πολιτικές ευκαιρίες απασχόλησης: οικοδομικές εργασίες, θέσεις φύλαξης, κάστινγκ για ταινίες ή βοήθεια για την απόκτηση ρωσικής βίζας. Μια διαφήμιση παρουσίαζε «παγκόσμιο κάστινγκ» για νέα ταινία που αναζητούσε σκοτεινόχρωμους άνδρες ηθοποιούς, με εικόνα παραγόμενη από τεχνητή νοημοσύνη και το κείμενο «γυρίσματα το 2025», αναρτημένη σε σελίδα Facebook εγγεγραμμένη στη Γερμανία. Άλλη διαφήμιση, με χορηγό τον λογαριασμό «IRC Russian Bear», έδειχνε σκοτεινόχρωμο στρατιώτη με ρωσικές σημαίες ραμμένες στη στολή του και υποσχόταν 15.000 δολάρια κατά την υπογραφή συμβολαίου και μηνιαίο μισθό 3.000 δολάρια. Οι ιστοσελίδες του δικτύου κατασκευάστηκαν με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης αμερικανικών και σουηδικών εταιρειών, ενώ λογισμικό αυστριακής εταιρείας συνέλεγε τα προσωπικά δεδομένα των υποψηφίων πριν αυτά σταλούν στη Ρωσία. Πίσω από το δυτικό προσωπείο, η υποδομή στηρίζεται σε συνήθεις ρώσους εμπορικούς παρόχους φιλοξενίας και σε ένα στρώμα «αλεξίσφαιρης» φιλοξενίας σχεδιασμένης να αντέχει τα αιτήματα αφαίρεσης. Ο διευθυντής της Code for Africa Τζάστιν Άρενσταϊν δήλωσε ότι η Meta έχει αφαιρέσει περισσότερες από 300 διαφημιστικές καμπάνιες που συνδέονται με τους στρατολογητές. Αναζητήσεις από το έδαφος της ΕΕ για φράσεις όπως «contract service» ή «engineer contract for foreigners» στα ρωσικά, ή «join the Russian army as a foreigner: legality, benefits, citizenship» στα αγγλικά, οδηγούν τους χρήστες απευθείας σε ιστοσελίδες στρατολόγησης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι σύντομες επισκοπήσεις αποτελεσμάτων που παράγονται από τεχνητή νοημοσύνη της Google εμφάνιζαν προειδοποιήσεις κινδύνου πιο έντονα στις γλώσσες χωρών της ΕΕ και τις τοποθετούσαν χαμηλότερα σε άλλες γλώσσες. Ο εκπρόσωπος της Google για την EMEA Άλεξ ΜακΦίλιπς αμφισβήτησε ορισμένους ισχυρισμούς της έρευνας, μεταξύ άλλων ότι τα περισσότερα από τα αναφερόμενα sites χρησιμοποιούσαν διαφήμιση της Google, δηλώνοντας ότι η εταιρεία «εξετάζει ενεργά» τα στοιχεία της αναφοράς.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Όλες οι ουκρανικές πηγές που περιλαμβάνονται στη σύνθεση πλαισιώνουν την υπόθεση από τη σκοπιά του πολέμου κατά της Ουκρανίας και υπογραμμίζουν ότι δυτικές τεχνολογίες αξιοποιούνται για την υποστήριξη της ρωσικής επιθετικότητας. Η ουκρανική κάλυψη δίνει έμφαση στα ευρήματα της έρευνας (την αναφορά της Code for Africa μέσω Politico) και στη ρωσική ευθύνη για το δίκτυο στρατολόγησης. Παράλληλα, αναδεικνύει τις διπλωματικές αντιδράσεις αφρικανικών κρατών — ο Κενυάτης υπουργός Εξωτερικών Μουσαλία Μουνταβάντι έθεσε το θέμα στον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ τον Μάρτιο, ενώ ο Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόζα, σύμφωνα με πληροφορίες, συζήτησε το ζήτημα απευθείας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν — καθώς και προηγούμενες αναφορές (Bloomberg για το Discord, συλλήψεις στην Κούβα το 2023, ευρήματα του ECFR για γυναίκες σε ρωσικά εργοστάσια) για να αναδείξει την έκταση του φαινομένου.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Η Code for Africa υποστηρίζει ότι τα περισσότερα από τα αναφερόμενα sites στρατολόγησης χρησιμοποιούσαν διαφήμιση της Google. Η Google, μέσω του εκπροσώπου της για την EMEA Άλεξ ΜακΦίλιπς, αμφισβήτησε συγκεκριμένους ισχυρισμούς της έρευνας, μεταξύ άλλων τη χρήση διαφημίσεών της, δηλώνοντας ότι η εταιρεία «εξετάζει ενεργά» τα στοιχεία της αναφοράς. Η Meta, αντίθετα, έχει ήδη αφαιρέσει πάνω από 300 σχετικές διαφημιστικές καμπάνιες, σύμφωνα με τον διευθυντή της Code for Africa Τζάστιν Άρενσταϊν.
Ιστορικό
Νωρίτερα μέσα στο έτος, το Bloomberg ανέφερε ότι η Ρωσία στρατολογεί ξένους μέσω της πλατφόρμας παιχνιδιών Discord, γεγονός που δείχνει ότι η στρατολόγηση χρησιμοποιεί πολλαπλά διαδικτυακά κανάλια. Το 2023, 17 άτομα συνελήφθησαν στην Κούβα με την υποψία εμπλοκής σε δίκτυα trafficking Κουβανών για να πολεμήσουν για λογαριασμό της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Ο Κενυάτης βουλευτής Κιμάνι Ιτσούνγκουα δήλωσε στη Le Monde ότι πάνω από 1.000 Κενυάτες πολίτες συμμετέχουν στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Το European Council on Foreign Relations (ECFR) εντόπισε χωριστά ένα μεγάλο δίκτυο στρατολόγησης Αφρικανίδων για εργασία σε ρωσικά εργοστάσια drones και όπλων. Σύμφωνα με τη σύνθεση, η Ρωσία στρατολογεί ξένους προκειμένου να αντισταθμίσει τις δικές της απώλειες χωρίς νέα κύματα επιστράτευσης, να μειώσει την εσωτερική κοινωνική ένταση και να χρησιμοποιήσει φθηνότερους και λιγότερο πολιτικά ευαίσθητους ανθρώπινους πόρους.