Η Ουκρανία εγκαινιάζει το «Καρπάθιο Οκτώ» (C8)· η Ουγγαρία αρνείται την ένταξη

Γιατί έχει σημασία

Η μορφή C8 αποτελεί πρωτοβουλία της Ουκρανίας για να τοποθετηθεί ως περιφερειακός ηγέτης και όχι απλώς ως αποδέκτης ευρωπαϊκής συνεργασίας, καλύπτοντας τομείς ασφάλειας, ενέργειας, εφοδιαστικής και διασυνοριακών έργων. Η ουγγρική άρνηση — παρά την αλλαγή κυβέρνησης από τον Όρμπαν στον Μάγκιαρ — δείχνει ότι η ένταση Βουδαπέστης–Κιέβου παραμένει. Η σύνοδος ωστόσο παρήγαγε μετρήσιμα αποτελέσματα: τη Σιδηροδρομική Συμμαχία, χρηματοδότηση της Παγκόσμιας Τράπεζας και της EBRD για την Ουκρανική Σιδηρόδρομοι και επενδυτικό χαρτοφυλάκιο περίπου 40 δισ. ευρώ. Το μνημόνιο Naftogaz–MOL αποκαλύπτει ταυτόχρονα τις δυνατότητες και τα όρια της διασυνοριακής ενεργειακής συνεργασίας, όταν η ουγγρική κυβέρνηση αποκηρύσσει συμφωνίες της δικής της εταιρείας.

Τι συνέβη

Στις 18 Σεπτεμβρίου ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε τη νέα περιφερειακή μορφή συνεργασίας «Καρπάθιο Οκτώ» (C8), που συγκεντρώνει την Ουκρανία με τη Ρουμανία, τη Σερβία, την Πολωνία, τη Σλοβακία, την Τσεχία, την Αυστρία, την Ουγγαρία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρώτη σύνοδος C8 πραγματοποιήθηκε στο Μπουκόβελ στις 18–19 Σεπτεμβρίου, με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου, στελεχών της Προεδρίας, σχεδόν ολόκληρης της ουκρανικής κυβέρνησης και εταίρων από τις προσκεκλημένες χώρες, καθώς και εκπροσώπων ουκρανικών και ξένων επιχειρήσεων.

Στο πλαίσιο της συνόδου, οι συμμετέχοντες αποφάσισαν τη δημιουργία μιας «Σιδηροδρομικής Συμμαχίας» για τη στήριξη της Ουκρανικής Σιδηροδρόμοι (Ukrzaliznytsia), πέραν των υφιστάμενων «Συμμαχίας της Βούλησης» και «Συμμαχίας των Δυνατοτήτων». Η Παγκόσμια Τράπεζα ενέκρινε 100 εκατομμύρια δολάρια σε επιχορήγηση μέσω του έργου RELINC για την αγορά μεταχειρισμένων ατμομηχανών, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) συμφώνησε να διαθέσει 130 εκατομμύρια ευρώ στο πλαίσιο του UZ Energy για τις κρίσιμες ανάγκες και την ενεργειακή ανθεκτικότητα του σιδηροδρομικού δικτύου. Στο οικονομικό σκέλος παρουσιάστηκαν περίπου 95 κοινά επενδυτικά έργα συνολικής αξίας περίπου 40 δισεκατομμυρίων ευρώ, με περίπου 50 συμφωνίες άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ έτοιμες προς υπογραφή.

Η Ουγγαρία δεν υπέγραψε την τελική διακήρυξη. Στις 21 Σεπτεμβρίου ο Ούγγρος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ δήλωσε στο ουγγρικό κοινοβούλιο ότι η χώρα του έλαβε πρόσκληση αλλά αρνήθηκε, χωρίς να προσδιορίσει τους λόγους. Στις 20 Σεπτεμβρίου η ουκρανική Naftogaz είχε ανακοινώσει μνημόνιο με τη MOL για αποθήκες πετρελαιοειδών κοντά στα σύνορα σε ουγγρικό έδαφος· ο Μάγκιαρ απέρριψε τη συμφωνία, λέγοντας ότι η MOL διαπραγματεύτηκε χωρίς τη συγκατάθεση της κυβέρνησης.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Οι ουκρανικές πηγές παρουσιάζουν τη σύνοδο ως χειροπιαστή επιτυχία της ουκρανικής διπλωματίας: νέα «Σιδηροδρομική Συμμαχία», 100 εκατομμύρια δολάρια από την Παγκόσμια Τράπεζα μέσω του RELINC, 130 εκατομμύρια ευρώ από την EBRD μέσω του UZ Energy, και επενδυτικό χαρτοφυλάκιο 95 έργων περίπου 40 δισεκατομμυρίων ευρώ με συμφωνίες άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ έτοιμες προς υπογραφή. Η Ουκρανία προβάλλεται ως πρωτοβουλία και ηγέτης μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής στην περιοχή των Καρπαθίων, που καλύπτει ασφάλεια, ενέργεια, εφοδιαστική, διασυνοριακή οικονομική συνεργασία και στήριξη κοινοτήτων.

Η ουγγρική άρνηση ερμηνεύεται ως συνέχεια της πολιτικής του Βίκτορ Όρμπαν. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα χαρακτήρισε τις δηλώσεις Μάγκιαρ «αβάσιμα προκλητικές» και έγραψε ότι «αν και ο Όρμπαν έφυγε, η πολιτική αποκλεισμού και απομονωτισμού του συνεχίζει να ανθεί». Η Σλοβακία δήλωσε έτοιμη να μεταβιβάσει τρεις ηλεκτρικές ατμομηχανές στην Ουκρανία, ενισχύοντας την εικόνα πρακτικής περιφερειακής αλληλεγγύης.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Δύο σημεία διαφωνίας εμφανίζονται μεταξύ των πηγών. Πρώτον, οι ημερομηνίες της συνόδου: οι περισσότερες πηγές αναφέρουν 18–19 Σεπτεμβρίου, ενώ ορισμένες αναφέρουν 18–20 Σεπτεμβρίου σε Χούτα και Μπουκόβελ της Περιφέρειας Ιβάνο-Φρανκίβσκ. Δεύτερον, η διατύπωση της ουγγρικής άρνησης: ορισμένες πηγές μεταφράζουν «хороші причини» ως «καλοί λόγοι» και άλλες «поважні причини» ως «σοβαροί λόγοι».

Επιπλέον, η θέση της Ουγγαρίας υπήρξε αρχικά ασαφής: ο Ζελένσκι την είχε συμπεριλάβει στην ανακοίνωση της 18ης Σεπτεμβρίου, αλλά η Βουδαπέστη διέψευσε δημοσίως τη συμμετοχή της και η τελική διακήρυξη υπογράφηκε μόνο από Ουκρανία, Αυστρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία και Σλοβακία.

Ιστορικό

Τον Μάιο ο Πέτερ Μάγκιαρ αντικατέστησε τον Βίκτορ Όρμπαν στην πρωθυπουργία της Ουγγαρίας, ωστόσο η Ουκρανία επισημαίνει ότι η Βουδαπέστη δεν έχει σταματήσει να αγοράζει ρωσική ενέργεια και εξακολουθεί να θέτει το ζήτημα των Ούγγρων της Ζακαρπάτια στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής προσχώρησης της Ουκρανίας. Η Ουκρανία ήδη συμμετέχει στις μορφές «Συμμαχία της Βούλησης» και «Συμμαχία των Δυνατοτήτων»· η Σιδηροδρομική Συμμαχία παρουσιάζεται ως τρίτη, εξειδικευμένη στον σιδηρόδρομο. Από την έναρξη της πλήρους εισβολής, 533 ατμομηχανές της Ukrzaliznytsia και 75 ιδιωτικών βιομηχανικών επιχειρήσεων έχουν υποστεί ζημιές, σύμφωνα με τον υπουργό Υποδομών Μικόλα Καλάσνικ.