Ο Ζελένσκι δηλώνει έτοιμος για εκλογές «αύριο», αλλά αδύνατες εν μέσω πολέμου — προαναγγέλλει δύσκολα μέτρα για το έλλογμα

Γιατί έχει σημασία

Οι δηλώσεις Ζελένσκι θέτουν επίσημα πλαίσιο για το ζήτημα των εκλογών εν μέσω πολέμου: νομικά και πρακτικά αδύνατες κατά τη διάρκεια ενεργών εχθροπραξιών, αλλά εφικτές μετά από κατάπαυση του πυρός. Παράλληλα, προεξοφλεί οικονομικά επώδυνες αποφάσεις που θα δοκιμάσουν τη λαϊκή ανοχή και ανοίγει τον δρόμο για πιθανή αμοιβαία παύση των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές, εφόσον η Ρωσία ανταποκριθεί.

Τι συνέβη

Σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο CBS, ο Πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε ότι θα ήταν προσωπικά έτοιμος να προκηρύξει εκλογές «αύριο», ωστόσο εξήγησε ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατο ενόσω διαρκούν οι εχθροπραξίες. Επικαλέστηκε συνταγματικές διατάξεις, την εκλογική νομοθεσία, αλλά και πρακτικά εμπόδια: το γεγονός ότι περίπου 9 εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται στο εξωτερικό — έναντι μόλις 500.000 που ψήφιζαν από το εξωτερικό πριν από τον πόλεμο — καθώς και την παρουσία ρωσικών στρατευμάτων σε προσωρινά κατεχόμενα εδάφη, όπου θα ήταν αδύνατος ο έλεγχος της εκλογικής διαδικασίας. Εκτίμησε ότι απαιτείται παύση του πολέμου διάρκειας τουλάχιστον μερικών μηνών για την προετοιμασία της ψηφοφορίας και υπενθύμισε ότι η Ουκρανία έχει επανειλημμένα προτείνει καθεστώς κατάπαυσης του πυρός, που η Ρωσία έχει απορρίψει.

Όταν ρωτήθηκε για ανώτερους αξιωματούχους — μεταξύ των οποίων ο πρώην υπουργός Άμυνας Μιχαήλο Φεντόροφ — που τάσσονται υπέρ εκλογών κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τη στάση τους «λάθος», λέγοντας ότι αυτοί οι άνθρωποι «θέλουν να ασχοληθούν με την πολιτική». Επανέλαβε ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου, η ειρήνη αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα, με την πολιτική να έρχεται πολύ πιο πίσω.

Παράλληλα, στην καθημερινή του απεύθυνση την Τρίτη, ο Ζελένσκι προανήγγειλε «δύσκολες και αντιδημοφιλείς» αποφάσεις για την αντιμετώπιση του μεγάλου ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού. Η κύρια αιτία είναι μια τρύπα 23 δισ. ευρώ (26,5 δισ. δολαρίων) στις αμυντικές δαπάνες. Ανακοίνωσε ότι έχει ήδη καταθέσει 7 νομοσχέδια «αναγκαία για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος», χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Υπενθύμισε ότι η ΕΕ έχει εγκρίνει δάνειο 90 δισ. ευρώ (104 δισ. δολαρίων) για την κάλυψη των στρατιωτικών και πολιτικών ελλειμμάτων κατά τη διετία 2026–2027.

Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε επίσης στο αίτημα του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για παύση των πληγμάτων σε ρωσικές υποδομές ντίζελ, στο πλαίσιο πρότασης για αμοιβαία διακοπή των ενεργειακών επιθέσεων, σημειώνοντας ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη για «βήματα αποκλιμάκωσης» εφόσον η Ρωσία ανταποκριθεί αντίστοιχα. Παράλληλα, υπεραμύνθηκε των πληγμάτων σε ρωσικά διυλιστήρια ως νόμιμων στρατιωτικών στόχων, δεδομένων των επανειλημμένων ρωσικών επιθέσεων στην ουκρανική ενεργειακή υποδομή. Επανέλαβε δε ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να παγώσει τη γραμμή του μετώπου μόνο με αντάλλαγμα μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός και διαπραγματεύσεις, αποκλείοντας ένα τέλος «win-win» του πολέμου.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Τα ουκρανικά μέσα εστιάζουν κυρίως στο εσωτερικό πολιτικό μήνυμα του Ζελένσκι: τις προϋποθέσεις για εκλογές, την κριτική του στον Φεντόροφ και σε άλλους υποστηρικτές της εκλογικής διαδικασίας εν μέσω πολέμου, αλλά και την ευθύνη που αποδίδει στη Ρωσία για την άρνηση κατάπαυσης του πυρός που θα μπορούσε να καταστήσει εφικτές τις εκλογές. Παράλληλα, αναδεικνύουν την προειδοποίησή του για τον κίνδυνο διχασμού της χώρας εάν οι εκλογές διεξαχθούν υπό αυτές τις συνθήκες, καθώς και την έκκλησή του για περαιτέρω ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη ενόψει των δημοσιονομικών πιέσεων.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Το κάλυρος, μέσω του Al Jazeera Arabic, δίνει έμφαση στην οικονομική διάσταση: την προειδοποίηση Ζελένσκι για «δύσκολα» μέτρα και την τρύπα 23 δισ. ευρώ στις στρατιωτικές δαπάνες. Παράλληλα, αναδεικνύει την αμερικανική διπλωματική πρόταση για αμοιβαία παύση των πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές και το αίτημα Τραμπ να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικές διυλιστικές υποδομές — μια πτυχή που απουσιάζει σχεδόν πλήρως από την ουκρανική κάλυψη.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Σχετικά με τον πρώην υπουργό Άμυνας Μιχαήλο Φεντόροφ: ανώνυμη πηγή της κοινοβουλευτικής ομάδας «Σερβαντάκι Ναρόντου» (LIGA.net) ισχυρίστηκε ότι ο Φεντόροφ δεν εγκαταλείπει οριστικά την πολιτική, ενώ η ομάδα του Φεντόροφ το διέψευδα αυτό.

Ιστορικό

Η ουκρανική νομοθεσία δεν επιτρέπει εκλογές κατά τη διάρκεια πολέμου. Λίγες ημέρες πριν από τη συνέντευξη στο CBS, ο Ζελένσκι είχε ήδη επικρίνει την ιδέα εκλογών εν μέσω πολέμου, λέγοντας ότι θα δίχαζε τη χώρα. Ο πρώην υπουργός Άμυνας Μιχαήλο Φεντόροφ είχε ηχογραφήσει στις μέσα Αυγούστου βιντεομήνυμα υπέρ της διεξαγωγής εκλογών ακόμη και κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου ανακοίνωσε τη δημιουργία δικής του εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας, με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Palantir, Άλεξ Καρπ, ως πρώτο επενδυτή. Η Ουκρανία εκτιμά ότι περίπου 9 εκατομμύρια πολίτες της βρίσκονται στο εξωτερικό, έναντι περίπου 500.000 που ψήφιζαν από το εξωτερικό πριν από τη μεγάλη κλιμάκωση. Οι ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν στα τέλη του προηγούμενου έτους σε δάνειο 90 δισ. ευρώ για την κάλυψη των στρατιωτικών και πολιτικών ελλειμμάτων της Ουκρανίας κατά τη διετία 2026–2027. Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Τζάρεντ Κούσνερ, δήλωσε στο ετήσιο φόρουμ YES στο Κίεβο στις 12 Σεπτεμβρίου ότι ο τερματισμός του πολέμου απαιτεί «τον κατάλληλο τύπο που να ταιριάζει σε όλους».