Ο Ναουσέντα υπερασπίζεται το δικαίωμα της Ουκρανίας στους ηγέτες της μετά τις δηλώσεις Τραμπ για νέο πρόεδρο

Γιατί έχει σημασία

Ένας εν ενεργεία πρόεδρος των ΗΠΑ ζήτησε δημόσια την αλλαγή ηγεσίας σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο, γεγονός που θέτει ερωτήματα σχετικά με την αμερικανική επιρροή στα εσωτερικά της Ουκρανίας. Η προεδρική θητεία του Ζελένσκι έληξε τυπικά το 2024, ενώ το Σύνταγμα και οι διατάξεις του στρατιωτικού νόμου επιτρέπουν την παραμονή του στην εξουσία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το αίτημα για νέο ηγέτη ήρθε μετά την ανακοίνωση αμερικανο-ρωσικής συμφωνίας για την προμήθεια ντίζελ, συνδέοντας την πολιτική πίεση με ενεργειακά συμφέροντα.

Τι συνέβη

Στις 10 Οκτωβρίου 2026, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι, κατά την άποψή του, είναι καιρός η Ουκρανία να εκλέξει νέο πρόεδρο και ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα έπρεπε να είχε διεξαγάγει εκλογές. Ο Τραμπ κατηγόρησε τον Ζελένσκι ως το κύριο εμπόδιο για μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία επιθυμεί συμφωνία ενώ ο Ζελένσκι όχι, και ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου επί μήνες έβλαψαν την παγκόσμια προσφορά ντίζελ. Η δήλωση ήρθε μετά την ανακοίνωση συμφωνίας με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ.

Ο Ζελένσκι απάντησε ότι οι Ουκρανοί πρέπει να επιλέξουν τον πρόεδρό τους και δήλωσε έτοιμος να οργανώσει εκλογές εφόσον η Ρωσία συμφωνήσει σε 60ήμερη πλήρη κατάπαυση του πυρός. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα δήλωσε ότι ο Ζελένσκι έχει τη στήριξη του λαού και ότι μόνο ο λαός έχει το δικαίωμα να αποφασίσει.

Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γιτάνας Ναουσέντα, ερωτηθείς για τις δηλώσεις Τραμπ, απάντησε ότι η Ουκρανία έχει το δικαίωμα στους ηγέτες που έχει εκλέξει, υπενθυμίζοντας ότι ο Ζελένσκι εξελέγη το 2019 και ότι υπό κανονικές συνθήκες οι εκλογές θα έπρεπε ήδη να έχουν διεξαχθεί, καθώς η προεδρική θητεία έχει λήξει. Πρόσθεσε ότι, εφόσον υπήρχε τουλάχιστον μια σύντομη περίοδος κατάπαυσης του πυρός —όπως τα 60 ημέρες που ανέφερε ο Ζελένσκι— οι εκλογές θα μπορούσαν να διεξαχθούν. Ο Ναουσέντα αρνήθηκε να χαρακτηρίσει τα σχόλια Τραμπ ως αμερικανική ανάμειξη, τα χαρακτήρισε αυθόρμητα και δήλωσε ότι δεν θα δημιουργήσει δράμα χωρίς λόγο, ενώ τόνισε ότι θα ήταν θετικό εάν οι ΗΠΑ βοηθούσαν απλώς να δοθεί στην Ουκρανία η ευκαιρία διεξαγωγής εκλογών.

Ουκρανικά μέσα παρουσίασαν επίσης πιθανούς διαδόχους του Ζελένσκι: τον πρέσβη στο Ηνωμένο Βασίλειο Βαλέριι Ζαλούζνι (53 ετών), τον επικεφαλής του Γραφείου του Προέδρου Κύριλο Μπουντάνοφ (40 ετών) και τον Υπουργό Άμυνας Μιχαήλο Φεντόροφ (35 ετών), με στοιχεία δημοσκόπησης της Rating Group από τις 8 Οκτωβρίου.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Τα ουκρανικά μέσα εστιάζουν στην απάντηση του προέδρου της Λιθουανίας Ναουσέντα, ο οποίος υπερασπίστηκε το δικαίωμα της Ουκρανίας στους εκλεγμένους ηγέτες της, προβάλλοντας τη συμμαχική στήριξη αντί να αναδείξουν ως πρώτο θέμα το αμερικανικό αίτημα. Παρουσιάζουν παράλληλα τη δήλωση Ζελένσκι που θέτει ως όρο για εκλογές μια 60ήμερη κατάπαυση του πυρός, σχηματίζοντας μια ενιαία αντιφατική θέση απέναντι στον Τραμπ. Περιλαμβάνουν επίσης τη δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών Σιμπίχα ότι μόνο ο ουκρανικός λαός μπορεί να αποφασίσει, ενώ αναλύουν λεπτομερώς το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό με βιογραφικά στοιχεία και δημοσκοπήσεις για τους πιθανούς διαδόχους του Ζελένσκι.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Η αραβόγλωσση πηγή από το Κατάρ προβάλλει ως κύριο θέμα το ίδιο το αμερικανικό αίτημα, θέτοντας το ερώτημα ποιος θα μπορούσε να αμφισβητήσει τον Ζελένσκι και παρουσιάζοντας τους Ζαλούζνι, Μπουντάνοφ και Φεντόροφ ως πιθανούς αντιπάλους. Δίνει έμφαση στις κατηγορίες Τραμπ ότι ο Ζελένσκι αποτελεί το κύριο εμπόδιο για την ειρήνη και ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έβλαψαν την παγκόσμια προσφορά ντίζελ. Η παρουσίαση γίνεται ως αμερικανική πρόκληση προς την ηγεσία Ζελένσκι, χωρίς να τονίζεται η συμμαχική στήριξη προς την εκλεγμένη ουκρανική ηγεσία.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Οι πηγές διαφέρουν σε τέσσερα κυρίως σημεία. Πρώτον, ως προς το αν η δήλωση Τραμπ συνιστά ανάμειξη στα εσωτερικά της Ουκρανίας: ο Ναουσέντα αρνήθηκε να τη χαρακτηρίσει έτσι και τη χαρακτήρισε αυθόρμητη. Δεύτερον, ως προς το αν πρέπει ή μπορούν να γίνουν εκλογές: ο Ζελένσκι τις συνδέει με 60ήμερη κατάπαυση του πυρός, ενώ ο Ναουσέντα σημειώνει ότι υπό κανονικές συνθήκες θα έπρεπε ήδη να έχουν γίνει. Τρίτον, ως προς την πλαισίωση του Ζελένσκι: ο Τραμπ τον παρουσιάζει ως κύριο εμπόδιο για την ειρήνη, ενώ ο ίδιος ο Ζελένσκι θέτει ως κέντρο τη βούληση των Ουκρανών και ως προϋπόθεση την κατάπαυση του πυρός. Τέταρτον, ως προς τη σύνδεση του αιτήματος Τραμπ με την ενεργειακή πολιτική: μία εκδοχή το συνδέει με αμερικανο-ρωσική συμφωνία για το ντίζελ και τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, ενώ άλλες δεν προβάλλουν αυτή τη σύνδεση.

Ιστορικό

Η τελευταία ουκρανική προεδρική εκλογή έγινε το 2019 και η πενταετής θητεία του Ζελένσκι έληξε το 2024. Το Σύνταγμα της Ουκρανίας και οι διατάξεις του στρατιωτικού νόμου επιτρέπουν την παραμονή του στην εξουσία κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο οποίος συνεχίζεται εδώ και τέσσεραμισι χρόνια. Η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία το 2014. Ο Τραμπ είχε επιτεθεί δημόσια κατά του Ζελένσκι και κατά τη διάρκεια τεταμένης συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο τον Φεβρουάριο του 2025. Η Rating Group, εταιρεία δημοσκοπήσεων με έδρα το Κίεβο, κατέγραψε τα επίπεδα εμπιστοσύνης σε πιθανούς υποψήφιους.