Αμερικανοί απεσταλμένοι στη Μόσχα και το Κίεβο: πρώτη επίσκεψη Βιτκοφ-Κούσνερ στην Ουκρανία
Οι ειδικοί απεσταλμένοι του προέδρου των ΗΠΑ Στιβ Βιτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συναντήθηκαν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα στις 5 Σεπτεμβρίου και στη συνέχεια επισκέφθηκαν το Κίεβο στις 6 Σεπτεμβρίου, στην πρώτη τους επίσκεψη στην Ουκρανία. Στο Κίεβο διεξήχθησαν τρεις γύροι συνομιλιών με τον πρόεδρο Ζελένσκι, στους οποίους από τον δεύτερο γύρο προστέθηκαν σύμβουλοι εθνικής ασφαλείας της Γερμανίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι πλευρές συζήτησαν νέες ιδέες για την ειρήνη, συμφώνησαν να συναντηθούν ξανά και ο Ζελένσκι πρότεινε οι απεσταλμένοι να ταξιδέψουν στο Κίεβο με ουκρανικό προεδρικό αεροσκάφος στην επόμενη επίσκεψη.
Βασικά σημεία
- 5 Σεπτεμβρίου: Βιτκοφ και Κούσνερ συναντήθηκαν με τον Πούτιν στη Μόσχα για πάνω από τρεις ώρες.
- 6 Σεπτεμβρίου: πρώτη επίσκεψη των δύο απεσταλμένων στο Κίεβο, μετάβαση με τρένο για λόγους ασφαλείας.
- Στο Κίεβο πραγματοποιήθηκαν τρεις γύροι συνομιλιών, με συμμετοχή συμβούλων εθνικής ασφαλείας των E3 (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) από τον δεύτερο γύρο.
- Ζελένσκι και Βιτκοφ χαρακτήρισαν «ουσιαστικές» τις συνομιλίες, που κάλυψαν εγγυήσεις ασφαλείας, οικονομική στήριξη, ενισχύσεις αντιαεροπορικής άμυνας και πακέτο προ-χειμερινής βοήθειας.
- Συμφωνία για νέα συνάντηση Ουκρανίας-ΗΠΑ-Ευρωπαίων εταίρων, χωρίς ανακοινωμένο τόπο ή ημερομηνία.
- Ο Ζελένσκι κάλεσε τους απεσταλμένοι να αφήσουν το αεροσκάφος τους στην Πολωνία και να χρησιμοποιήσουν ουκρανικό προεδρικό αεροπλάνο στην επόμενη επίσκεψη.
- 8 Σεπτεμβρίου: ο Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν.
- Η Ρωσία χτύπησε τους διαδρόμους απογείωσης-προσγείωσης των αεροδρομίων Μπορισπίλ και Ζουλιάνι μία ημερ πριν την επίσκεψη.
Γιατί έχει σημασία
Η επίσκεψη ήταν η πρώτη φορά που Αμερικανοί απεσταλμένοι μετέβησαν στο Κίεβο, δίνοντας στην Ουκρανία απευθείας θέση σε έναν γύρο διαπραγματεύσεων που μέχρι τότε διεξαγόταν κυρίως μέσω Μόσχας. Συν τοις άλλοις, οι σύμβουλοι εθνικής ασφαλείας των E3 (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) εντάχθηκαν επισήμως στις συνομιλίες, εδραιώνοντας ένα δυτικό μπλοκ διαπραγματεύσεων αντί για αμερικανο-ρωσικό δίαυλο. Οι επισκέψεις δεν παρήγαγαν ουσιαστική πρόοδο: η Ρωσία δεν έδειξε σημάδια υποχώρησης, το Κρεμλίνο τις παρουσίασε ως εξυπηρέτηση της εκλογικής εικόνας του Πούτιν ενόψει των «εκλογών» για τη Δούμα στις 18-20 Σεπτεμβρίου, ενώ και οι δύο πλευρές αναγνώρισαν ότι ο πόλεμος πιθανότατα θα συνεχιστεί τον χειμώνα, με τον Πούτιν να αναμένεται να κλιμακώσει τα πλήγματα στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας.
Τι συνέβη
Οι ειδικοί απεσταλμένοι του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Βιτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, συναντήθηκαν στη Μόσχα στις 5 Σεπτεμβρίου με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, σε συνομιλία που, σύμφωνα με ρωσικά μέσα, διήρκεσε πάνω από τρεις ώρες. Την επομένη, 6 Σεπτεμβρίου, μετέβησαν στο Κίεβο με τρένο - η αμερικανική πλευρά επέλεξε τη σιδηροδρομική μεταφορά για λόγους ασφαλείας, καθώς τα αεροδρόμια Μπορισπίλ και Ζουλιάνι είχαν πληγεί από ρωσικά πλήγματα στους διαδρόμους τους την προηγούμενη ημέρα. Ήταν η πρώτη επίσκεψη των δύο απεσταλμένων στην Ουκρανία. Στο Κίεβο πραγματοποιήθηκαν τρεις γύροι διαπραγματεύσεων: ο πρώτος με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ από τον δεύτερο γύρο συμμετείχαν σύμβουλοι εθνικής ασφαλείας από τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Ζελένσκι και ο Βιτκοφ χαρακτήρισαν τις συνομιλίες «ουσιαστικές», καλύπτοντας εγγυήσεις ασφαλείας, οικονομική στήριξη, ενισχύσεις αντιαεροπορικής άμυνας και πακέτο προ-χειμερινής βοήθειας. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι άκουσε «αρκετές νέες ιδέες» που χαρακτήρισε «αξιοπρεπείς», χωρίς ωστόσο να τις αποκαλύψει, δεδομένης της συμφωνίας με την αμερικανική πλευρά να τις επεξεργαστούν πρώτα. Οι πλευρές συμφώνησαν να συναντηθούν ξανά χωρίς να ανακοινωθεί τόπος ή ημερομηνία, ενώ ο Ζελένσκι πρότεινε οι απεσταλμένοι να αφήσουν το αεροσκάφος τους στην Πολωνία ή σε γειτονική χώρα και να ταξιδέψουν στο Κίεβο με ουκρανικό προεδρικό αεροσκάφος. Στις 8 Σεπτεμβρίου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Η ουκρανική κάλυψη, με 38 από τις 39 δημοσιεύσεις να προέρχονται από ουκρανικές πηγές, εστιάζει στην αφήγηση του Ζελένσκι: οι επισκέψεις παρουσιάζονται ως ένδειξη ενίσχυσης της ουκρανικής διαπραγματευτικής θέσης, τυπικής ένταξης των ευρωπαίων εταίρων στο τραπέζι, και ύπαρξης νέων αμερικανικών ιδεών, ακόμη κι αν οι λεπτομέρειες δεν αποκαλύπτονται. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ασφαλειακή διάσταση του ταξιδιού: τα ρωσικά πλήγματα στους διαδρόμους των αεροδρομίων Μπορισπίλ και Ζουλιάνι, η επιλογή της αμερικανικής αντιπροσωπείας να ταξιδέψει με τρένο, και η εναλλακτική διαδρομή μέσω Λευκορωσίας/Γκομέλ - μια αφήγηση που πλαισιώνει τη Ρωσία ως την πλευρά που υπονομεύει τη διπλωματική logistics και την Ουκρανία ως έτοιμη και επαγγελματική στις προετοιμασίες της. Σημαντικό μέρος της κάλυψης αφιερώνεται στις ενημερώσεις της ουκρανικής στρατιωτικής και πληροφοριακής ηγεσίας (Παλίσα, Μπουντάνοφ, Ντραπάτι, Ιβασένκο, Κριβονόζκο) προς τους απεσταλμένους για τα ρωσικά σχέδια στο Ντονμπάς, υπογραμμίζοντας ότι η Ουκρανία προσήλθε προετοιμασμένη με αποδείξεις από το πεδίο της μάχης. Οι ρωσικές εδαφικές απαιτήσεις παρουσιάζονται ως «ουσιαστικά όροι συνθηκολόγησης».
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Το μοναδικό μη-ουκρανικό άρθρο (από το Κατάρ, στα αραβικά) παρουσιάζει το θέμα ως «Ουάσινγκτον μιλά για τριμερείς διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, Μόσχα και Κίεβο σχολιάζουν», πλαισιώνοντάς το από τη σκοπιά της αμερικανικής διπλωματίας και όχι από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Η αγγλόφωνη δημοσιογραφία (Bloomberg, Reuters, Axios, BBC Ukraine, Kyiv Independent, Institute for the Study of War) που παρατίθεται στα ουκρανικά άρθρα παρουσιάζει σημαντικά πιο αρνητικά το σκέλος της Μόσχας: οι Αμερικανοί αναγκάστηκαν να περιμένουν μέχρι το βράδυ για τη συνάντηση στο Κρεμλίνο, ακολούθησε πολύωρο γεύμα με τον απεσταλμένο του Πούτιν Κιρίλ Ντμίτριεφ σε ακριβό εστιατόριο, καμία υποχώρηση από πλευράς Πούτιν, ενώ οι επισκέψεις εξυπηρετούσαν τις φθινοπωρινές εκλογικές ατζέντες τόσο του Τραμπ όσο και του Πούτιν (αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές στις 3 Νοεμβρίου, «εκλογές» για τη ρωσική Δούμα στις 18-20 Σεπτεμβρίου).
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Δύο σημαντικές γραμμές διαφωνίας αναδεικνύονται στις πηγές. Πρώτον, κατά πόσο η επίσκεψη παρήγαγε πραγματική πρόοδο ή εξυπηρέτησε κυρίως πολιτικές σκοπιμότητες: ο απεσταλμένος Βιτκοφ δήλωσε στο X «ουσιαστική πρόοδο», ο Ζελένσκι χαρακτήρισε κάποιες ιδέες «αξιοπρεπείς», αλλά το Bloomberg ανέφερε ότι πηγές συνδεδεμένες με το Κρεμλίνο είχαν «εξαιρετικά χαμηλές» προσδοκίες πριν τη συνάντηση στη Ρωσία, ενώ ευρωπαίοι και αμερικανοί αξιωματούχοι αναμένουν πλέον ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί και το επόμενο έτος. Δεύτερον, κατά πόσο η σειρά των επισκέψεων ωφέλησε ή έβλαψε την Ουκρανία: ένας ουκρανός αναλυτής (Foreign Policy Council «Ukrainian Prism») υποστήριξε ότι η μετάβαση πρώτα στη Μόσχα και μετά στο Κίεβο «έπαιξε περισσότερο υπέρ της Μόσχας», καθώς οι ΗΠΑ συζήτησαν τις βασικές θέσεις εκκίνησης με τη ρωσική πλευρά πριν φτάσουν στο Κίεβο, σπάζοντας τη σειρά της διπλωματίας των σάλτων που η Ουκρανία θεωρεί σημαντική, ενώ ο Ζελένσκι παρουσίασε την επίσκεψη στο Κίεβο ως ένδειξη ενίσχυσης της ουκρανικής διαπραγματευτικής θέσης.
Ιστορικό
Η Ρωσία διεξάγει τη μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επίθεσή της κατά της Ουκρανίας από τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η Μόσχα συνδέει τον τερματισμό του πολέμου με την αποχώρηση του Κιέβου από την προοπτική ένταξης στο NATO, κάτι που το Κίεβο θεωρεί ανάμειξη στα εσωτερικά του. Η Ουκρανία αρνείται να παραχωρήσει εδάφη που έχει συγκρατήσει με βαρύ κόστος, χαρακτηρίζοντας τις ρωσικές εδαφικές απαιτήσεις ως όρους συνθηκολόγησης. Ένα αμερικανικό σχέδιο 28 σημείων που είχε προσκομιστεί στο Κίεβο τον Νοέμβριο επεξεργάστηκε σε τριμερές πλαίσιο, αλλά δεν παρήγαγε συναίνεση για τα εδαφικά ζητήματα. Η πολιτική ηγεσία της Ρωσίας στοχεύει στην κατάληψη του υπολοίπου Ντονμπάς έως το τέλος του 2026, αλλά οι ρώσοι στρατιωτικοί έχουν, σύμφωνα με πληροφορίες, ζητήσει μετάθεση της προθεσμίας για τις 31 Μαρτίου 2027, με τις προθεσμίες να έχουν ήδη αναβληθεί 15 φορές. Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές πέφτουν στις 3 Νοεμβρίου και οι «εκλογές» για τη ρωσική Δούμα στις 18-20 Σεπτεμβρίου, γεγονός που πλαισιώνει τον πολιτικό χρονισμό της αμερικανικής πίεσης.