Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022

Γιατί έχει σημασία

Η ανάκαμψη του Δείκτη του FAO στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022 σηματοδοτεί την επιστροφή πιέσεων στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων, με τη ζάχαρη να καταγράφει την πιο απότομη άνοδο. Η ταυτόχρονη μείωση των προβλέψεων για την παραγωγή και τα αποθέματα σιτηρών δείχνει στενότερη προσφορά, ενώ οι κλιματικοί κίνδυνοι στην Ευρώπη και την Ασία, μαζί με τις επιθέσεις στον Εύξεινο Πόντο και τις εντάσεις γύρω από τα λιπάσματα, πολλαπλασιάζουν την αβεβαιότητα για την επόμενη περίοδο.

Τι συνέβη

Τον Αύγουστο του 2026 ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO διαμορφώθηκε στις 133,3 μονάδες, αυξημένος κατά 1,9% σε σχέση με τον Ιούλιο (130,8 μονάδες μετά από αναθεώρηση). Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022, αν και παραμένει σχεδόν 17% κάτω από το ρεκόρ του Μαρτίου 2022. Και οι πέντε υποδείκτες κατέγραψαν αύξηση: τα σιτηρά (+2,2%, υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2024), τα φυτικά έλαια (+0,6%, υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2022), η ζάχαρη (+11,9%, υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2025), το κρέας και τα γαλακτοκομικά. Η μεγαλύτερη κινητήρια δύναμη ήταν η ζάχαρη, λόγω της μείωσης της παραγωγής στο κεντρο-νότιο τμήμα της Βραζιλίας.

Ο FAO μείωσε την πρόβλεψή του για την παγκόσμια παραγωγή σιτηρών το 2026 κατά 3,4 εκατ. τόνους, στους 2,980 δισ. τόνους – πτώση 2% σε ετήσια βάση και η μεγαλύτερη ετήσια μείωση από το 2018, αν και παραμένει η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγή στην ιστορία. Τα προβλεπόμενα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών στο τέλος της περιόδου 2026/2027 μειώθηκαν κατά 1,1%, στους 947,2 εκατ. τόνους, με τη μείωση των αποθεμάτων ζωοτροφών να υπερτερεί της ανόδου για το σιτάρι, για το οποίο αναμένεται συσσώρευση αποθεμάτων σε Ρωσία και Ουκρανία.

Οι κλιματικοί παράγοντες ασκούν ιδιαίτερη πίεση: ο ακραίος καύσωνας και η ξηρασία στην Ευρώπη πλήττουν τις προοπτικές για καλαμπόκι, ζαχαρότευτλα και την κτηνοτροφική παραγωγή, ενώ το αναμενόμενο φαινόμενο Ελ Νίνιο εντείνει τις ανησυχίες για την παραγωγή φοινικελαίου και ζάχαρης στην Ασία. Παράλληλα, οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δυσχεραίνουν τον εφοδιασμό με λιπάσματα. Ο Γενικός Οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, χαρακτήρισε την αύξηση ως προειδοποίηση για την επιστροφή του ασφαλίστρου κινδύνου στις αγορές τροφίμων λόγω κλιματικών διαταραχών, γεωπολιτικών εντάσεων και προβλημάτων στην εμπορική εφοδιαστική αλυσίδα.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Οι ουκρανικές πηγές δίνουν έμφαση στην κατάρρευση των δικών τους εξαγωγών σιτηρών, αποδίδοντάς την άμεσα στις ρωσικές επιθέσεις κατά λιμενικών υποδομών και πολιτικών πλοίων στο δεύτερο μισό του Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Πολιτικής, τον Αύγουστο του 2026 η Ουκρανία εξήγαγε 981.000 τόνους σιτηρών – 2,5 φορές λιγότερους από τον Αύγουστο του προηγούμενου έτους. Από αυτούς, 605.000 τόνοι ήταν σιτάρι, 306.000 τόνοι καλαμπόκι, 69.000 τόνοι κριθάρι και 11.500 τόνοι αλεύρι. Ο συνολικός εξαγωγικός όγκος των κύριων ομάδων αγροτικών προϊόντων ανήλθε σε περίπου 2,15 εκατ. τόνους, ο χαμηλότερος μηνιαίος όγκος από τις αρχές του 2026, από 3,67 εκατ. τόνους τον Ιούλιο.

Στους πρώτους δύο μήνες της εμπορικής περιόδου 2026/27 η Ουκρανία εξήγαγε 3,726 εκατ. τόνους σιτηρών και οσπρίων, 7,2% λιγότερους από την αντίστοιχη περίοδο της προηγούμενης σεζόν. Οι εξαγωγές σιταριού υποχώρησαν κατά 34,3%, στους 1,6 εκατ. τόνους, και οι παραδόσεις κριθαριού κατά 34,5%, στους 368.000 τόνους, ενώ οι εξαγωγές καλαμποκιού σχεδόν διπλασιάστηκαν, στους 1,62 εκατ. τόνους. Οι καθυστερήσεις στον Δούναβη επιτείνουν το πρόβλημα, ενώ η αύξηση του κόστους ασφάλισης και ναύλων ενισχύει τον κίνδυνο συσσώρευσης πλεονασματικών αποθεμάτων εντός της χώρας. Σύμφωνα με εκτίμηση του αναλυτικού τμήματος του Forbes Ukraine, εάν οι περιορισμοί εξαγωγών μέσω του Εύξεινου Πόντου διατηρηθούν έως το τέλος της εμπορικής περιόδου 2026/27, η Ουκρανία θα μπορούσε να χάσει πάνω από 5 δισ. δολάρια εξαγωγικών εσόδων και να μην μπορέσει να εξάγει περίπου 24 εκατ. τόνους σιτηρών.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Οι ουκρανικές πηγές δεν συμφωνούν στο χαρακτηρισμό της κατάστασης στα ουκρανικά λιμάνια. Ορισμένες αναφορές, μεταξύ αυτών η ЛІГА.net LB.ua και η hromadske, περιγράφουν την ουκρανική λιμενική υποδομή ως ουσιαστικά αποκλεισμένη για πρώτη φορά από το 2022, με δραστική μείωση των προσεγγίσεων πλοίων. Άλλες, όπως η Forbes Ukraine, παρουσιάζουν την κατάσταση πιο συγκρατημένα, ως απότομη μείωση των εξαγωγών λόγω αυξημένου κόστους ασφάλισης και κινδύνων, χωρίς να κάνουν λόγο για πλήρη αποκλεισμό.

Ιστορικό

Ο Δείκτης του FAO παραμένει περίπου 17% κάτω από το ρεκόρ του Μαρτίου 2022, που σημειώθηκε λίγο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Παρά τη μείωση, η προβλεπόμενη παγκόσμια παραγωγή σιτηρών για το 2026 αναμένεται να είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στην ιστορία. Παράλληλα, παρά τους περιορισμούς στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Εύξεινου Πόντου, η Ρωσία και η Ουκρανία αναμένεται να συνεχίσουν να συσσωρεύουν αποθέματα σιταριού. Οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχουν ήδη περιπλέξει τον εφοδιασμό της γεωργίας με λιπάσματα, προσθέτοντας έναν ακόμη παράγοντα πίεσης στις παγκόσμιες αγορές τροφίμων.