Ο Πούτιν πρότεινε τριμερή σύνοδο κορυφής με Τραμπ και Σι για τον πόλεμο στην Ουκρανία, χωρίς τον Ζελένσκι

Γιατί έχει σημασία

Η πρόταση για τριμερή σύνοδο κορυφής θα απέκλειε τον ηγέτη της χώρας της οποίας ο πόλεμος θα συζητηθεί, καθιστώντας την πρωτοφανή διπλωματική μορφή. Θα συγκέντρωνε τους ηγέτες των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων για την αντιμετώπιση του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ η Κίνα θα φιλοξενούσε τη συνάντηση, ενισχύοντας ενδεχομένως τον ρόλο της ως διπλωματικού διαμεσολαβητή. Ταυτόχρονα, η πρόταση σηματοδοτεί την προσπάθεια της Ρωσίας να διαμορφώσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με βάση τους δικούς της όρους, ενώ έρχεται παράλληλα με πρόσφατη συμφωνία ΗΠΑ-Ρωσίας για αγορά ρωσικού ντίζελ, υποδηλώνοντας ευρύτερη αλλαγή στη δυναμική μεταξύ των δύο χωρών.

Τι συνέβη

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν πρότεινε στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας στις 9 Οκτωβρίου, τη διεξαγωγή τριμερούς συνόδου κορυφής με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, με θέμα τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία υπό όρους ευνοϊκούς για τη Ρωσία. Το Κρεμλίνο πρότεινε η συνάντηση να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της επερχόμενης συνόδου APEC, που έχει προγραμματιστεί για τις 18-19 Νοεμβρίου στη Σενζέν της Κίνας.

Σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal στις 18 Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ επιβεβαίωσε ότι οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν υπάρχει ακόμη σαφής κατανόηση για τη μορφή ή την πιθανή ατζέντα της συνάντησης, παρότι και οι τρεις πλευρές αναγνωρίζουν την υποθετική δυνατότητα διεξαγωγής της. Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στη WSJ ότι ο Τραμπ δεν έχει ακόμη συμφωνήσει να συμμετάσχει, αν και θα μπορούσε να δει θετικά την πρόταση, δεδομένης της επιθυμίας του να εκπληρώσει την προεκλογική του υπόσχεση για τερματισμό του πολέμου.

Η WSJ ανέφερε ότι Ρώσοι αξιωματούχοι μετέφεραν την ιδέα στο Πεκίνο μέσω διπλωματικών διαύλων, και η κινεζική πλευρά έδειξε ότι δεν θα αντιτασσόταν στη συνάντηση εφόσον ο Τραμπ δεχόταν να συμμετάσχει. Πρώην ρώσος αξιωματούχος πληροφοριών ανέφερε ότι ο Πούτιν έχει προτείνει κατά το παρελθόν παρόμοια τριμερή σύνοδο τόσο στον Τραμπ όσο και στον Σι. Η προτεινόμενη μορφή δεν περιλαμβάνει τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, γεγονός που η WSJ χαρακτήρισε πρωτοφανές και ικανό να προκαλέσει ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Κατά την ίδια τηλεφωνική επικοινωνία της 9ης Οκτωβρίου, οι ΗΠΑ και η Ρωσία συμφώνησαν επίσης για την αγορά ρωσικού ντίζελ από τις ΗΠΑ και τη διευκόλυνση της πώλησής του στην παγκόσμια αγορά. Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει την υπόθεση, ενώ η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε σε αίτημα για δήλωση.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Η διεθνής κάλυψη εστιάζεται κυρίως στη γεωπολιτική πρωτοτυπία μιας πιθανής συνόδου ΗΠΑ-Ρωσίας-Κίνας, στην έλλειψη σαφούς ατζέντας και στην αβεβαιότητα για το εάν ο Τραμπ θα συμφωνήσει να συμμετάσχει. Η αραβόφωνη έκδοση του Al Jazeera αναφέρει την πρόταση με πιο ουδέτερο τρόπο, χωρίς τη ρητή έμφαση στον αποκλεισμό του Ζελένσκι που κυριαρχεί στα ουκρανικά μέσα. Διεθνείς αναλυτές επισημαίνουν επίσης ότι η Κίνα επιδιώκει να προβάλλεται ως διπλωματικός διαμεσολαβητής, επιχειρώντας παράλληλα να ισορροπήσει τη συνεχιζόμενη στήριξή της στον Πούτιν με τη διατήρηση των οικονομικών της σχέσεων με την Ευρώπη.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Τα μέσα διαφωνούν ως προς το εάν η συνάντηση έχει τεθεί ως συγκεκριμένη πρόταση ή παραμένει καθαρά υποθετική. Το Κρεμλίνο και ο Πεσκόφ την περιγράφουν ως απλή «αναγνώριση της υποθετικής δυνατότητας» χωρίς σαφή κατανόηση της μορφής ή της ατζέντας, ενώ το ρεπορτάζ της WSJ, βασισμένο σε πηγές όπως πρώην ρώσος αξιωματούχος πληροφοριών, την παρουσιάζει ως συγκεκριμένη πρόταση τριμερούς συνόδου που διατυπώθηκε από τον Πούτιν στις 9 Οκτωβρίου και μεταφέρθηκε στο Πεκίνο.

Επιπλέον, διαφοροποιήσεις υπάρχουν και στο πλαίσιο παρουσίασης των προθέσεων του Πούτιν: η WSJ και ορισμένα ουκρανικά μέσα τις χαρακτηρίζουν «ευρείες, αν και μη ρεαλιστικές», παρομοιάζοντάς τες με μια «δεύτερη Γιάλτα» που θα χώριζε τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής, ενώ οι δηλώσεις Πεσκόφ και οι πιο ουδέτερες πρακτοριακές αναφορές περιγράφουν τις συνομιλίες ως διερευνητικές, χωρίς συμφωνημένη ατζέντα.

Ιστορικό

Σύμφωνα με πρώην ρώσο αξιωματούχο πληροφοριών, ο Πούτιν έχει θέσει κατά το παρελθόν παρόμοια ιδέα τριμερούς συνόδου τόσο στον Τραμπ όσο και στον Σι, με φιλοδοξίες που χαρακτηρίζονται ως «ευρείες, αν και μη ρεαλιστικές», παρομοιάζοντάς τες με μια «δεύτερη Γιάλτα». Το Κρεμλίνο πρότεινε η συνάντηση να φιλοξενηθεί στο περιθώριο της συνόδου APEC στις 18-19 Νοεμβρίου στη Σενζέν.

Ο Πούτιν δεν έχει παρευρεθεί προσωπικά σε συνόδους G20 από το 2019. Μετά την έναρξη της ρωσικής πλήρους εισβολής στην Ουκρανία το 2022, η ρωσική αντιπροσωπεία σε τέτοιες συναντήσεις εκπροσωπείται μεταξύ άλλων από τον υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προσκαλέσει τον Πούτιν στη σύνοδο G20 που έχει προγραμματιστεί για τις 14-15 Δεκεμβρίου 2026 στο Μαϊάμι, γεγονός που προκάλεσε συζητήσεις μεταξύ των δυτικών συμμάχων.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο βοηθός του Πούτιν Γιούρι Ουσάκωφ ανέφερε ότι οι ηγέτες ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας θα μπορούσαν να συναντηθούν στη σύνοδο APEC στη Σενζέν, ενώ στις 23 Αυγούστου είχε δηλώσει ότι ο Πούτιν και ο Τραμπ θα μπορούσαν να συνομιλήσουν εάν και οι δύο παρευρίσκονταν στην APEC, σημειώνοντας ωστόσο ότι η αμερικανική πλευρά δεν είχε ακόμη στείλει σχετικά σήματα. Ρώσοι αξιωματούχοι μετέφεραν την πρόταση στο Πεκίνο μέσω διπλωματικών διαύλων, και η κινεζική πλευρά δήλωσε ότι δεν θα αντιτασσόταν εφόσον ο Τραμπ δεχόταν να συμμετάσχει.

Μετά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη στις 22 Σεπτεμβρίου, ο Ζελένσκι επανέλαβε την ετοιμότητά του να συναντηθεί με τον Πούτιν σε τριμερή μορφή, ενώ στις 23 Σεπτεμβρίου ο Πεσκόφ δήλωσε ότι ο Πούτιν είναι δήθεν έτοιμος να συναντηθεί τόσο με τον Τραμπ όσο και με τον Ζελένσκι, αλλά μόνο υπό ορισμένες, προς το παρόν ανώνυμες «προϋποθέσεις» από τη ρωσική πλευρά. Στις 9 Οκτωβρίου, μετά τη συνομιλία με τον Πούτιν, ο Τραμπ ήρε κυρώσεις που σχετίζονταν με το ρωσικό ντίζελ.