Έργο «Βιβλίο των Δημίων του Ουκρανικού Λαού»: ονόματα 49 Ρώσων στρατιωτικών δικαστών που καταδίκασαν Ουκρανούς

Γιατί έχει σημασία

Η δημοσίευση ονομάτων μεμονωμένων Ρώσων στρατιωτικών δικαστών δημιουργεί τεκμηριωμένη βάση για μελλοντικούς μηχανισμούς λογοδοσίας. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει ένα σύστημα στο οποίο οι δίκες Ουκρανών εξαντλούνται σε τυπικές διαδικασίες χωρίς πραγματική εξέταση αποδείξεων ή υπεράσπιση, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για το κράτος δικαίου. Η σύνδεση των καταδικών με συστηματικά βασανιστήρια κατά την προδικαστική κράτηση διευρύνει το αποδεικτικό αρχείο καταγγελιών για κακοποιήσεις. Η ύπαρξη τουλάχιστον 150 εκκρεμών υποθέσεων κατά τη στιγμή της δημοσίευσης δείχνει ότι η πρακτική αυτή συνεχίζεται.

Τι συνέβη

Το ερευνητικό έργο «Βιβλίο των Δημίων του Ουκρανικού Λαού» («Книга катів Українського народу») δημοσίευσε κατάλογο με τα ονόματα 49 Ρώσων στρατιωτικών δικαστών που κατηγορούνται ότι εξέδωσαν κατασκευασμένες καταδίκες εις βάρος Ουκρανών, μεταξύ άλλων αιχμαλώτων πολέμου, από το 2022. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται 26 δικαστές του Στρατιωτικού Δικαστηρίου του Νότιου Διαμερίσματος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, με έδρα το Ρостов-на-Дону, οι οποίοι έχουν εκδώσει τουλάχιστον 128 καταδίκες Ουκρανών από τον Αύγουστο 2022, και 23 δικαστές του 2ου Στρατιωτικού Δικαστηρίου του Δυτικού Διαμερίσματος, οι οποίοι καταδίκασαν 224 Ουκρανούς με τον ίδιο τρόπο. Συνολικά, το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Νότιου Διαμερίσματος στο Ρостов-на-Дону μετρά 436 καταδίκες εις βάρος Ουκρανών από το 2022, ενώ κατά τη δημοσίευση τουλάχιστον 150 υποθέσεις εκκρεμούσαν ενώπιον των συγκεκριμένων δικαστών.

Οι καταδίκες βασίζονται κυρίως στα άρθρα 205.3 («εκπαίδευση για τρομοκρατική δραστηριότητα») και 205.4 («συμμετοχή σε τρομοκρατική κοινότητα») του Ποινικού Κώδικα της Ρωσίας. Σύμφωνα με το υλικό, η συντριπτική πλειονότητα των υπερασπιστών του «Азовсталь» δικάστηκε βάσει αυτών των διατάξεων. Οι τυπικές ποινές που επιβάλλονται είναι 13 και 18 έτη, ενώ σε μεμονωμένες περιπτώσεις έχει επιβληθεί ισόββια κάθειρξη.

Η ανάλυση των αποφάσεων δείχνει ότι οι δικάσιμες συνήθως περιορίζονταν σε δύο τυπικά επεισόδια τριαντάλεπτης διάρκειας: την ανάγνωση του κατηγορητηρίου και την ανάγνωση της απόφασης, χωρίς πραγματική εξέταση αποδείξεων, εξέταση μαρτύρων ή ουσιαστική υπεράσπιση. Μαρτυρίες απελευθερωμένων Ουκρανών αιχμαλώτων περιγράφουν συστηματικά βασανιστήρια κατά τη διάρκεια πολύωρων ανακρίσεων, όπως ηλεκτροσόκ, ξυλοδαρμούς, προσομοιώσεις εκτελέσεων και σεξουαλική βία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις πρώην κρατουμένων, περίπου το 30% της βίας αποσκοπούσε στην εξαγωγή «ομολογιών», ενώ το υπόλοιπο περιγράφεται ως εκφοβισμός και «προετοιμασία» για τις συνομιλίες με τους ανακριτές. Μετά την ολοκλήρωση του κύριου σταδίου προετοιμασίας της υπόθεσης, οι κρατούμενοι που δικάζονταν στο Στρατιωτικό Δικαστήριο του Νότιου Διαμερίσματος μεταφέρονταν στο ΣΙΖΟ No. 1 στο Ρостов-на-Дону, όπου οι συνθήκες κράτησης ήταν ηπιώτερες, προκειμένου να συγκαλυφτούν τα ίχνη των βασανιστηρίων πριν από την εμφάνισή τους στο δικαστήριο. Η λίστα των δικαστών βασίζεται σε διαπιστωμένα στοιχεία ταυτοποίησης και σε ανάλυση υλικού ποινικών υποθέσεων.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Η ουκρανική κάλυψη εστιάζει στο έργο «Βιβλίο των Δημίων του Ουκρανικού Λαού» και παρουσιάζει τους δικαστές ως δράστες κατασκευασμένων καταδικών, υπογραμμίζοντας τον συστηματικό χαρακτήρα των αποφάσεων και των βασανιστηρίων που τις συνοδεύουν. Η αφήγηση αναδεικνύει τους υπερασπιστές του «Азовсталь» και τους Ουκρανούς αιχμαλώτους πολέμου ως τα κύρια θύματα, τονίζοντας την ανθρώπινη διάσταση των καταδικών.

Ιστορικό

Το Στρατιωτικό Δικαστήριο του Νότιου Διαμερίσματος στο Ρостов-на-Дону έχει εκδώσει 436 καταδίκες εις βάρος Ουκρανών πολιτών από το 2022, ενώ το 2ο Στρατιωτικό Δικαστήριο του Δυτικού Διαμερίσματος έχει εκδώσει 224 επιπλέον, σύμφωνα με το έργο. Οι Ουκρανοί καταδικάζονται κυρίως βάσει των άρθρων 205.3 και 205.4 του Ποινικού Κώδικα της Ρωσίας, που σχετίζονται με τρομοκρατικές δραστηριότητες, και η συντριπτική πλειονότητα των υπερασπιστών του «Азовсталь» δικάστηκε βάσει αυτών των διατάξεων. Οι τυπικές ποινές που αναφέρονται είναι 13 και 18 έτη, ενώ σε μεμονωμένες περιπτώσεις έχει επιβληθεί ισόββια κάθειρξη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις πρώην κρατουμένων που επικαλείται το έργο, μόνο περίπου το 30% της βίας κατά τις ανακρίσεις αποσκοπούσε στην εξαγωγή συγκεκριμένων «ομολογιών», ενώ το υπόλοιπο περιγράφεται ως εκφοβισμός και προετοιμασία για τις συνομιλίες με τους ανακριτές.