Συνάντηση Βαντεφούλ-Λαβρόφ στη Νέα Υόρκη — η πρώτη μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας μετά την εισβολή
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Γιόχαν Βαντεφούλ συναντήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου με τον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Ήταν η πρώτη συνάντηση σε επίπεδο επικεφαλής των διπλωματικών υπηρεσιών των δύο χωρών μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022. Ο Βαντεφούλ δήλωσε ότι δεν είδε διάθεση από τη ρωσική πλευρά να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Βασικά σημεία
- Συνάντηση Βαντεφούλ–Λαβρόφ στις 26 Σεπτεμβρίου στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη
- Πρώτη επαφή σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών Γερμανίας–Ρωσίας από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής το 2022
- Διάρκεια συνάντησης: λίγο πάνω από 20 λεπτά, σύμφωνα με το ρωσικό ΥΠΕΞ
- Ο Βαντεφούλ δεν είδε διάθεση της ρωσικής πλευράς για διαπραγματεύσεις ή αποκλιμάκωση
- Ο Βαντεφούλ δήλωσε ότι δεν συζήτησε το μέλλον της Ουκρανίας — αυτό πρέπει να το αποφασίσουν οι ίδιοι οι Ουκρανοί
- Ο Γερμανός υπουργός αναφέρθηκε στο περιστατικό με τα drones en Kyiv στο αεροδρόμιο της Λειψίας χαρακτηρίζοντάς το «υπέρβαση κόκκινης γραμμής»
- Μετά τη συνάντηση, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βαντεφούλ
Γιατί έχει σημασία
Πρόκειται για την πρώτη επαφή σε επίπεδο επικεφαλής της γερμανικής και της ρωσικής διπλωματίας μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος. Ο Βαντεφούλ ανέφερε ότι η Ρωσία δεν επέδειξε καμία διάθεση για συζήτηση τερματισμού του πολέμου ή αποκλιμάκωσης, γεγονός, που υπογραμμίζει το βάθος της απόκλισης μεταξύ των δύο πλευρών. Η συνάντηση αξιοποιήθηκε για να τεθεί το περιστατικό με τα drones στο αεροδρόμιο της Λειψίας, το οποίο το Βερολίνο αποδίδει στη Ρωσία, και για να επαναβεβαιωθεί η στήριξη προς την Ουκρανία και η οικονομική πίεση προς τη Μόσχα. Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα ενημερώθηκε για τα αποτελέσματα, γεγονός, που δείχνει ότι η συνάντηση εντάχθηκε σε συντονισμένη γραμμή Ουκρανίας–Γερμανίας.
Τι συνέβη
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βαντεφούλ και ο Ρώσος ομόλογός του Σεργκέι Λαβρόφ συναντήθηκαν στις 26 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ήταν η πρώτη τέτοια συνάντηση από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022 — η προηγούμενη είχε πραγματοποιηθεί στις 18 Ιανουαρίου 2022 στη Μόσχα, όταν επικεφαλής του γερμανικού ΥΠΕΞ ήταν η Αναλένα Μπέρμποκ. Η συνάντηση, σύμφωνα με το ρωσικό ΥΠΕΞ και το TASS, διήρκεσε λίγο πάνω από 20 λεπτά και, σύμφωνα πάντα με τη ρωσική πλευρά, έγινε με πρωτοβουλία του Βερολίνου. Κατά τη συνάντηση συζητήθηκαν, σύμφωνα με το ρωσικό ΥΠΕΞ, η κατάσταση γύρω από την Ουκρανία και οι διμερείς σχέσεις. Ο Βαντεφούλ δήλωσε ότι δεν διαπραγματεύτηκε το μέλλον της Ουκρανίας με τον Λαβρόφ, τονίζοντας ότι η απόφαση ανήκει στους ίδιους τους Ουκρανούς, και ότι δεν είδε διάθεση της ρωσικής πλευράς να ανταποκριθεί στο αίτημά του για έναρξη διαπραγματεύσεων με στόχο τον τερματισμό του πολέμου. Αναφέρθηκε επίσης στο περιστατικό με τα drones στο αεροδρόμιο της Λειψίας, το οποίο η Γερμανία αποδίδει σε απόπειρα ρωσικής δολιοφθοράς, χαρακτηρίζοντάς το «υπέρβαση κόκκινης γραμμής», και κάλεσε τη Μόσχα να εγκαταλείψει την πορεία κλιμάκωσης. Ο Γερμανός υπουργός προειδοποίησε ότι το Βερολίνο θα συνεχίσει τη συνολική στήριξη προς την Ουκρανία και θα διατηρήσει την οικονομική πίεση προς τη Ρωσία. Δήλωσε επίσης ότι ήθελε οι Ευρωπαίοι να μην αφήσουν τον διάλογο με τη Ρωσία αποκλειστικά στους Αμερικανούς, και εξήρε την πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να προσκαλέσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη σύνοδο της G20 στο Μαϊάμι, χαρακτηρίζοντάς την δοκιμασία για την πραγματική ρωσική διάθεση διαπραγμάτευσης.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Τα ουκρανικά μέσα προβάλλουν κυρίως το συμπέρασμα του Βαντεφούλ ότι δεν διαπιστώθηκε ρωσική διάθεση για ειρήνη, πλαισιώνοντας τη συνάντηση κυρίως μέσα από το πρίσμα της απουσίας αποτελεσμάτων για την Ουκρανία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επαναβεβαίωση της γερμανικής στήριξης προς την Ουκρανία, στην οικονομική πίεση προς τη Ρωσία και στο περισταστικό με τα drones στη Λειψία ως «κόκκινη γραμμή». Η τηλεφωνική επικοινωνία Σιμπίχα–Βαντεφούλ μετά τη συνάντηση και η αναφορά του Σιμπίχα σε «κοινές σταθερές θέσεις» προβάλλονται ως ένδειξη ότι η συνάντηση ήταν συντονισμένη με το Κίεβο. Πολλά δημοσιεύματα υπογραμμίζουν τη δήλωση Βαντεφούλ ότι το μέλλον της Ουκρανίας πρέπει να το αποφασίσουν οι ίδιοι οι Ουκρανοί, τονίζοντας ότι δεν γίνεται διαπραγμάτευση για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία.
Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές
Η συνάντηση παρουσιάζεται κυρίως ως γερμανική διπλωματική πρωτοβουλία — το ρωσικό ΥΠΕΞ σημειώνει ότι έγινε κατόπιν αιτήματος του Βερολίνου — και ως επανέναρξη διαλόγου μετά από μακρά παύση, με έμφαση στη θέση Βαντεφούλ ότι δεν ήθελε οι Ευρωπαίοι να αφήσουν την επαφή με τη Ρωσία αποκλειστικά στους Αμερικανούς. Μέσα δυτικής κατεύθυνσης αναδεικνύουν τα ανθρωπιστικά κίνητρα Βαντεφούλ — ιδίως την πρόταση για κατάπαυση πυρός στη Μαύρη Θάλασσα λόγω της απειλής λιμού που ανησυχεί χώρες του Παγκόσμιου Νότου — καθώς και την προοπτική περαιτέρω συναντήσεων εφόσον η Ρωσία δείξει εποικοδομητική διάθεση. Η κριτική που διατύπωσε ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών Μάργκους Τσαχκνα, ο οποίος χαρακτήρισε τη συνάντηση «νίκη για τη Μόσχα», παρουσιάζεται ως αντίθετη ευρωπαϊκή αντίδραση και ως προειδοποίηση κατά της εντύπωσης ομαλοποίησης.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Ο Βαντεφούλ παρουσίασε τη συνάντηση ως σοβαρή προσπάθεια για αποκλιμάκωση και ώθηση προς διαπραγματεύσεις, ενώ ο Λαβρόφ τη χαρακτήρισε ως μη προσφέροντας τίποτα νέο πέραν των δημόσιων θέσεων του Βερολίνου, σχολίασε ειρωνικά ότι θα μπορούσε να είχε γίνει τηλεφωνικά, και απέρριψε τις εκ μέρους Βαντεφούλ αναφερόμενες εκκλήσεις για «υποχωρήσεις στο ουκρανικό μέτωπο» και για συμφωνία στη Μαύρη Θάλασσα για τη διέλευση δεξαμενόπλοιων και φορτηγών πλοίων. Ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών Μάργκους Τσαχκνα επέκρινε έντονα τη συνάντηση χαρακτηρίζοντάς την «νίκη για τη Μόσχα» και προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει εντύπωση ομαλοποίησης, ενώ ο Βαντεφούλ μαζί με τον Σιμπίχα την παρουσίασαν ως σταθερή μετάδοση κοινών ουκρανο-γερμανικών θέσεων και ως προειδοποίηση κατά περαιτέρω κλιμάκωσης.
Ιστορικό
Η προηγούμενη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Γερμανίας και Ρωσίας είχε πραγματοποιηθεί στις 18 Ιανουαρίου 2022 στη Μόσχα, λίγο πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή, όταν το γερμανικό ΥΠΕΞ ηγείτο η Αναλένα Μπέρμποκ, και εν μέσω αυξανόμενης συγκέντρωσης ρωσικών στρατευμάτων στα σύνορα με την Ουκρανία. Η νέα συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ — ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε συναντηθεί με τον Λαβρόφ στη Νέα Υόρκη στις 23 Σεπτεμβρίου. Ο Βαντεφούλ επικαλέστηκε ως πλαίσιο τις επαφές της εποχής του Ψυχρού Πολέμου και τις συμβουλές εταίρων, ιδίως χωρών του Παγκόσμιου Νότου που ανησυχούν για την επισιτιστική ασφάλεια, για να αιτιολογήσει την άμεση επαφή με τη Ρωσία.