Ουκρανία: κίνδυνος απώλειας εκατοντάδων εκατομμυρίων λόγω υποχρηματοδότησης νομικών υπηρεσιών — προειδοποίηση του ΟΗΕ για τον χειμώνα

Γιατί έχει σημασία

Η Ουκρανία μπορεί να χάσει τη δυνατότητα να εισπράξει εκατοντάδες εκατομμύρια σε ξένο νόμισμα που της οφείλονται, εξαιτίας παραλείψεων στη χρηματοδότηση νομικών υπηρεσιών. Η σχετικά μικρή χρηματοδοτική έλλειψη — περίπου 1 εκατομμύριο ερίβνιες για 62 υποθέσεις — θα μπορούσε να οδηγήσει σε δυσανάλογες οικονομικές απώλειες, να επηρεάσει αρνητικά τη φήμη της χώρας και να δυσχεράνει τη μελλοντική συγκέντρωση πόρων. Παράλληλα, η προειδοποίηση του ΟΗΕ ότι οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές θα καταστήσουν τον επερχόμενο χειμώνα ακόμη δυσκολότερο για τους αμάχους υπογραμμίζει τις ανθρώπινες συνέπειες της σύγκρουσης. Όλα αυτά συμβαίνουν εν μέσω αναφορών για αμοιβαία μη πλήγματος σε ενεργειακές υποδομές, των οποίων η πραγματική εφαρμογή παραμένει αμφισβητούμενη.

Τι συνέβη

Σύμφωνα με ανάλυση κινδύνου του Υπουργείου Οικονομικών για τον προϋπολογισμό του 2027 και τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2025, το χρέος ξένων οντοτήτων προς το Υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας για μη παραδοθέντα προϊόντα φτάνει τα 472,6 δισεκατομμύρια ερίβνιες, εκ των οποίων 75,7 δισεκατομμύρια είναι ληξιπρόθεσμα. Τα ληξιπρόθεσμα απαιτητικά υπόλοιπα του Υπουργείου Άμυνας αυξήθηκαν από 39,6 δισεκατομμύρια ερίβνιες την 1η Ιανουαρίου 2024 σε 45 δισεκατομμύρια την 1η Ιανουαρίου 2025.

Το Υπουργείο Οικονομικών προειδοποιεί ότι, χωρίς κονδύλια για νομικές υπηρεσίες, η Ουκρανία κινδυνεύει να χάσει προθεσμίες παραγραφής σε διαφορές με ξένες οντότητες — μεταξύ άλλων στο Ελβετικό Κέντρο Διαιτησίας — και συνεπώς να μην μπορέσει να εισπράξει περισσότερα από 232,1 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, 155,7 εκατομμύρια ευρώ, 51.647 ελβετικά φράγκα και 535.189 ερίβνιες. Η εκτιμώμενη έλλειψη κονδυλίων για την παροχή νομικής εκπροσώπησης σε 62 υποθέσεις το 2026 ανέρχεται σε περίπου 1 εκατομμύριο ερίβνιες. Σύμφωνα με την ανάλυση, η υποχρηματοδότηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια σημαντικών εσόδων, σε διακοπή της συνεργασίας με ήδη συμβεβλημένους ξένους νομικούς συμβούλους, σε βλάβη της φήμης της χώρας και σε δυσκολότερη μελλοντική συγκέντρωση πόρων.

Σε ξεχωριστή εξέλιξη, η Ανεξάρτητη Διεθνής Εξεταστική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Ουκρανία παρουσίασε στις 21 Σεπτεμβρίου έκθεση στην οποία εκφράζει ανησυχία για τις ρωσικές επιθέσεις στις υποδομές ενέργειας της Ουκρανίας. Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Έρικ Μέσε, δήλωσε ότι οι συνεχιζόμενες επιθέσεις καθιστούν τις συνθήκες διαβίωσης των αμάχων ολοένα πιο αφόρητες και ότι ο επερχόμενος χειμώνας θα είναι ακόμη δυσκολότερος. Η έκθεση αναφέρει ότι κατά τον χειμώνα 2025–2026, όταν οι θερμοκρασίες έπεσαν στους μείον 20 βαθμούς, επιπλέον ενεργειακές εγκαταστάσεις, γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, εγκαταστάσεις θέρμανσης και υποδομές αερίου υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν, ενώ εκατομμύρια Ουκρανοί υπέστησαν παρατεταμένες διακοπές ρεύματος και έλλειψη ή πλήρη απουσία θέρμανσης.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Και οι δύο πηγές που παρέχονται είναι ουκρανικά μέσα ενημέρωσης. Παρουσιάζουν την κατάσταση ως συνδυασμό εσωτερικής δημοσιονομικής πίεσης — με τον κίνδυνο απώλειας εκατοντάδων εκατομμυρίων σε οφειλές λόγω υποχρηματοδότησης νομικών υπηρεσιών — και εξωτερικής απειλής για αμάχους από τις ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, πλαισιώνοντας την Ουκρανία ως κράτος υπό δημοσιονομική πίεση και ταυτόχρονα ως στόχο επιθέσεων κατά πολιτικών υποδομών.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Σχετικά με την ενεργειακή εκεχειρία: ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 14 Σεπτεμβρίου ότι η Ουκρανία και η Ρωσία συμφώνησαν να μην πλήξουν αμοιβαία τις ενεργειακές υποδομές τους, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ είχε μόνο λίγες ημέρες νωρίτερα ουσιαστικά αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο, για να το χαρακτηρίσει στη συνέχεια, στις 15 Σεπτεμβρίου, «πολύ καλή ιδέα». Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έθεσε ως προϋπόθεση την εγγύηση των εταίρων για τη ρωσική συμμόρφωση.

Ιστορικό

Το ποσό των 472,6 δισεκατομμυρίων ερίβνιων προέκυψε από τα συμπεράσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Рахункова палата) κατά την ανάλυση της έκθεσης εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2025. Τα ληξιπρόθεσμα απαιτητικά υπόλοιπα του Υπουργείου Άμυνας αυξήθηκαν από 39,6 δισεκατομμύρια ερίβνιες στις αρχές του 2024 σε 45 δισεκατομμύρια στις αρχές του 2025. Ο προϋπολογισμός του 2027 φέρεται να προβλέπει σημαντικά μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την εθνική ασφάλεια και την άμυνα σε σχέση με το 2026.

Η Εξεταστική Επιτροπή του ΟΗΕ θα παρουσιάσει περαιτέρω αποτελέσματα των ερευνών της στην 81η σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών τον Οκτώβριο του 2026. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η Ουκρανία και η Ρωσία συμφώνησαν να μην πλήξουν αμοιβαία τις ενεργειακές υποδομές τους· ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για αμοιβαία παύση πληγμάτων σε κρίσιμες υποδομές, εφόσον οι εταίροι μπορούν να εγγυηθούν τη ρωσική συμμόρφωση. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ χαρακτήρισε στις 15 Σεπτεμβρίου την πιθανή ενεργειακή εκεχειρία «πολύ καλή ιδέα», αφού λίγες ημέρες νωρίτερα είχε αποκαλέσει την ενέργεια «αχίλλειο πτέρνα» της Ουκρανίας και είχε ουσιαστικά αποκλείσει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο.