Η Ρωσία διεξήγαγε για πρώτη φορά εκλογές σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη — Κίεβο και ΕΕ καταδικάζουν τη διαδικασία

Γιατί έχει σημασία

Η Μόσχα επεκτείνει για πρώτη φορά μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής τη ρωσική εκλογική διαδικασία στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, επιχειρώντας, όπως υποστηρίζουν Κίεβο και Βρυξέλλες, να νομιμοποιήσει de facto την προσάρτηση περιοχών που δεν ελέγχει πλήρως και τις οποίες η διεθνής κοινότητα δεν αναγνωρίζει ως ρωσικές.

Τι συνέβη

Η Ρωσία διεξήγαγε από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026 τις εκλογές για την Κρατική Δούμα, στις οποίες συμπεριέλαβε τμήματα κατεχόμενων ουκρανικών εδαφών — τις περιφέρειες Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια, καθώς και την Κριμαία και τη Σεβαστούπολη. Η ψηφοφορία στα κατεχόμενα εδάφη είχε ξεκινήσει νωρίτερα, από τα τέλη Αυγούστου, ενώ στη «ΛΔΝ» οι κάλπες την τελευταία ημέρα λειτούργησαν μόνο έως τις 14:00 με απόφαση της τοπικής «εκλογικής επιτροπής». Η Ρωσία δημιούργησε παράνομα 11 μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες στα κατεχόμενα εδάφη και «εγγράφει» μεταξύ άλλων και τις πόλεις Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ και Σβιατογκίρσκ, οι οποίες παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο.

Η ρωσική Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, αφού κατέγραψε το 95,18% των πρακτικών, ανακοίνωσε ότι η «Ενωμένη Ρωσία» έλαβε 57,83%· exit polls στα ρωσικά μέσα ανέφεραν περίπου 50%. Στη «ΛΔΝ», η «επαναστατική εκλογική επιτροπή» ανακοίνωσε συμμετοχή 80,88% το βράδυ του δεύτερου κύριου ημέρας ψηφοφορίας, ενώ μετά τη λεγόμενη πρόωρη ψηφοφορία είχε ανακοινωθεί 75%.

Ουκρανοί αξιωματούχοι, η ΕΕ και ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατήγγειλαν τη διαδικασία ως παράνομη και άνευ νοήματος. Αναφορές από τη «Donbas SOS» και δημοσιογράφους κάνουν λόγο για μέλη εκλογικών επιτροπών που επισκέπτονται κατ' οίκον με συνοδεία στρατιωτών και δυνάμεων ασφαλείας, για απειλές απόλυσης σε δημοσίους υπαλλήλους που δεν προσέρχονται, και για κίνδυνο συνταξιούχοι και άτομα με αναπηρία να καταταγούν σε λίστες «μη πιστών» και να χάσουν συντάξεις ή ανθρωπιστική βοήθεια.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Οι ουκρανικές πηγές παρουσιάζουν σταθερά τη διαδικασία ως «ψευδοεκλογές» ή «παράνομες εκλογές», υπογραμμίζοντας από την αρχή την έλλειψη νομιμοποίησής τους. Η κάλυψη εστιάζει σε πρακτικές εξαναγκασμού — παρουσία οπλισμένων στρατιωτών σε εκλογικά τμήματα, κατ' οίκον επισκέψεις εκλογικών επιτροπών με συνοδεία στρατού και υπηρεσιών ασφαλείας, απειλές απόλυσης για εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα και κίνδυνο απώλειας συντάξεων ή ανθρωπιστικής βοήθειας για συνταξιούχους και άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, αναδεικνύονται οι θεσμικές απαντήσεις της Ουκρανίας: η απόφαση της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής για την παράνομη φύση της διαδικασίας, η προειδοποίηση της SBU για ποινική ευθύνη βάσει του Άρθρου 111-1 §5 του Ποινικού Κώδικα, η δήλωση του ΥΠΕΞ που χαρακτήρισε τη διαδικασία «φαρσοκωμωδία», και η έκκληση συνασπισμού εννέα ουκρανικών οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων προς τους κατοίκους να μην προσέλθουν στις κάλπες. Ουκρανοί δημοσιογράφοι επισημαίνουν επίσης την αδυναμία της προεκλογικής εκστρατείας, με ελάχιστη παρουσία στους δρόμους και σημαντικά μειωμένη αναφορά στα μέσα των κατοχικών αρχών σε σχέση με προηγούμενες αναμετρήσεις.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Διαφορές καταγράφονται κυρίως σε τρία σημεία. Πρώτον, η ανακοινωθείσα συμμετοχή στη «ΛΔΝ»: η «επαναστατική εκλογική επιτροπή» ανακοίνωσε 80,88% το βράδυ του δεύτερου κύριου ημέρας ψηφοφορίας, ενώ μετά τη λεγόμενη πρόωρη ψηφοφορία είχε ανακοινωθεί 75%. Δεύτερον, οι αναφορές για την πραγματική προσέλευση στις κάλπες διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή: στη «ΛΔΝ» τα επίσημα «ρεπουμπλικανικά» στοιχεία αναφέρουν υψηλή συμμετοχή (~80,88%), ενώ ο δημοσιογράφος Όλεχ Μπατούριν ανέφερε ότι στην κατεχόμενη περιφέρεια Χερσώνα στις κάλπες προσέρχονταν μόνο μεμονωμένα άτομα. Τρίτον, το ποσοστό της «Ενωμένης Ρωσίας» διαφέρει μεταξύ πηγών: το ρωσικό CEC, με καταμέτρηση 95,18% των πρακτικών, ανέφερε 57,83%, ενώ exit polls που επικαλούνται ρωσικά μέσα έδιναν περίπου 50%.

Ιστορικό

Τον Σεπτέμβριο του 2022 η Ρωσία ανακήρυξε την προσάρτηση των περιφερειών Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, χωρίς ωστόσο να ασκεί πλήρη έλεγχχο σε αυτές και χωρίς η προσάρτηση να αναγνωριστεί διεθνώς. Η Κριμαία είχε προσαρτηθεί το 2014. Το 2022 διεξήχθησαν ψευδοδημοψηφίσματα στα κατεχόμενα εδάφη και το 2023 εκλογές για τις τοπικές κατοχικές αρχές — οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 2026 ήταν οι πρώτες ρωσικές κοινοβουλευτικές εκλογές μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής.