Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Φίτσο δηλώνει ότι δεν προτίθεται να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης
Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο δήλωσε δημόσια, κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε νοσοκομείο στο Πρέσοφ, ότι δεν προτίθεται να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ και ότι θα κάνει τα πάντα ώστε η Σλοβακία να μην εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση. Κατά την ομιλία του δεν ανέφερε ούτε μία φορά τη Ρωσία ως χώρα-επιτιθέμενη, ενώ κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες για «πολεμική ρητορική». Οι δηλώσεις έγιναν λίγο πριν από το προγραμματισμένο ταξίδι του στο Κίεβο για συναντήσεις με τον πρόεδρο και τον πρωθυπουργό της Ουκρανίας.
Βασικά σημεία
- Ο Ρόμπερτ Φίτσο δήλωσε ότι δεν θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ ούτε θα συμμετάσχει στην υπεράσπιση συμμάχων σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης.
- Η ομιλία έγινε ενώπιον φοιτητών και προσωπικού νοσοκομείου στο Πρέσοφ στις 17 Σεπτεμβρίου.
- Κατά την ομιλία ο Φίτσο δεν ανέφερε ούτε μία φορά τη Ρωσία ως χώρα-επιτιθέμενη ή πηγή στρατιωτικής απειλής.
- Κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες για «πολεμική ρητορική» και δήλωσε ότι δεν καταλαβαίνει με ποιον θα πολεμήσει το ΝΑΤΟ.
- Παράλληλα, είπε ότι η Σλοβακία εκτιμά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και σέβεται τις υποχρεώσεις της, αλλά ως πρωθυπουργός θα αποτρέψει τη συμμετοχή της σε ένοπλη σύγκρουση.
- Ο Φίτσο ανακοίνωσε ότι θα επισκεφθεί το Κίεβο στις 18 Σεπτεμβρίου για συναντήσεις με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον πρωθυπουργό Σερχίι Κορέτσκι.
- Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βόρειου Ατλαντικού θεωρεί ένοπλη επίθεση κατά ενός μέλους ως επίθεση κατά όλης της συμμαχίας, αν και το είδος της βοήθειας αποφασίζεται από κάθε κράτος μέλος.
Γιατί έχει σημασία
Η δήλωση προήλθε από τον πρωθυπουργό ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, ο οποίος δημόσια αρνήθηκε εκ των προτέρων τη βασική δέσμευση συλλογικής άμυνας της συμμαχίας. Έγινε εν μέσω επαναλαμβανόμενων ρωσικών παρείσφρησεων drones και υπόπτων ενεργειών δολιοφθοράς σε εδάφη του ΝΑΤΟ τις προηγούμενες εβδομάδες, ενώ ο Φίτσο αρνήθηκε να κατονομάσει τη Ρωσία ως πηγή απειλής και κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες για «πολεμική ρητορική», γεγονός που τα ουκρανικά μέσα παρουσίασαν ως ένδειξη ευθυγράμμισης με τη Μόσχα. Οι δηλώσεις έγιναν λίγο πριν από το ταξίδι του στο Κίεβο για συναντήσεις με τον πρόεδρο και τον πρωθυπουργό της Ουκρανίας.
Τι συνέβη
Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026, ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο, κατά τη διάρκεια ομιλίας του ενώπιον φοιτητών και προσωπικού νοσοκομείου στο Πρέσοφ, δήλωσε ότι δεν προτίθεται να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ και να συμμετάσχει στην υπεράσπιση συμμάχων σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης. Ο Φίτσο ανέφερε ότι δεν μπορεί να φανταστεί την αποστολή 5.000 ή 10.000 στρατιωτών χωρίς να γνωρίζει «με ποιον, γιατί και για ποιο σκοπό», και δήλωσε ότι ως πρωθυπουργός θα κάνει τα πάντα ώστε η Σλοβακία να μην εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η Σλοβακία εκτιμά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και σέβεται τις υποχρεώσεις της, ενώ χαρακτήρισε τη σημερινή κατάσταση ως τη «σοβαρότερη και πιο τεταμένη» όσον αφορά την πιθανότητα πανευρωπαϊκής σύγκρουσης. Κατά την ομιλία του δεν ανέφερε ούτε μία φορά τη Ρωσία ως χώρα-επιτιθέμενη ή πηγή στρατιωτικής απειλής, ενώ κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες για «πολεμική ρητορική». Ο Φίτσο ανακοίνωσε επίσης ότι θα μεταβεί στο Κίεβο στις 18 Σεπτεμβρίου για συναντήσεις με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον πρωθυπουργό Σερχίι Κορέτσκι, μαζί με άλλους Ευρωπαίους πρωθυπουργούς.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Και τα επτά πηγαία δημοσιεύματα προέρχονται από ουκρανικά μέσα, τα οποία παρουσίασαν τη δήλωση ως πρωθυπουργό κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ να αρνείται δημόσια τη συλλογική άμυνα έναντι της Ρωσίας. Τα πρωτοσέλιδα τόνισαν την άρνηση του Φίτσο να υπερασπιστεί συμμάχους σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης, αποδίδοντάς του ρητορική που απορρίπτει την ίδια την ιδέα της συλλογικής άμυνας, στο πλαίσιο μιας γενικότερης φιλορωσικής στάσης. Η κάλυψη συνέδεσε την ομιλία με το προαναγγελθέν ταξίδι του στο Κίεβο, τη διακοπή της σλοβακικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, την αντίθεσή του στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την εναντίωσή του σε περαιτέρω στήριξη πριν από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο του 2026. Τα δημοσιεύματα τοποθέτησαν επίσης τη δήλωση δίπλα σε πρόσφατα περιστατικά με ρωσικά drones και υβριδικές ενέργειες σε εδάφη του ΝΑΤΟ (Πολωνία, Δανία, Λιθουανία, Γερμανία, η ίδια η Σλοβακία), παρουσιάζοντάς την άρνηση ως μέρος ενεργέιο ρωσικές πίεσης στη συμμαχία. Πολλά κείμενα υπογράμμισαν ότι ο Φίτσο δεν ανέφερε ούτε μία φορά τη Ρωσία ως επιτιθέμενη, κατηγορώντας αντ' αυτού τους Ευρωπαίους ηγέτες για «πολεμική ρητορική», παρουσιάζοντας αυτή την παράλειψη ως μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου δηλώσεων που δικαιολογούν τη ρωσική εισβολή.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Οι ουκρανικές πηγές διίστανται ως προς το πώς αποδίδουν τη στάση του Φίτσο: ορισμένες την εμφανίζουν ως ευθεία άρνηση των υποχρεώσεων του ΝΑΤΟ, ενώ άλλες την παρουσιάζουν ως υπεράσπιση της ελευθερίας της Σλοβακίας να επιλέγει πώς θα τις εκπληρώσει. Επίσης, το όνομα του ουκρανού πρωθυπουργού που αναφέρεται για την προγραμματισμένη συνάντηση στο Κίεβο εμφανίζεται σε διαφορετικές μεταγραφές: Koretsky, Koreckyi ή Koretskyi.
Ιστορικό
Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βόρειου Ατλαντικού ορίζει ότι ένοπλη επίθεση κατά ενός ή περισσότερων μελών του ΝΑΤΟ θεωρείται επίθεση κατά όλων των συμμάχων, αν και το είδος της βοήθειας αποφασίζεται από κάθε κράτος μέλος χωριστά και δεν συνεπάγεται αυτόματη αποστολή στρατευμάτων. Μετά την επιστροφή του στην πρωθυπουργία της Σλοβακίας το φθινόπωρο του 2023, ο Φίτσο διέκοψε τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και έκτοτε έχει προβεί σε επαναλαμβανόμενες δηλώσεις που τα ουκρανικά μέσα χαρακτηρίζουν ως δικαιολόγηση της ρωσικής εισβολής. Κατά τη διάρκεια του 2024-2025 αντιτάχθηκε στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ απειλώντας με βέτο, και τον Ιούνιο του 2026 εναντιώθηκε δημόσια σε περαιτέρω μεγάλης κλίμακας οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία ενόψει της συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο. Τις εβδομάδες πριν από την ομιλία του Φίτσο, καταγράφηκαν πολλαπλά περιστατικά ρωσικών drones και ύποπτων δολιοφθορών σε εδάφη του ΝΑΤΟ: drone έπληξε επιβατική αμαξοστοιχία στον σταθμό Yahodyn κοντά στα πολωνικά σύνορα στις 13 Σεπτεμβρίου, άλλο ρωσικό drone έπεσε κοντά στο συνοριακό πέρασμα Yahodyn-Dorohusk στις 17 Σεπτεμβρίου, δανέζικο στρατιωτικό ελικόπτερο πυροβολήθηκε με ρουκέτες σήματος από ρωσική φρεγάτα στις 14 Σεπτεμβρίου, η δανέζικη υπηρεσία πληροφοριών ανέφερε εντοπισμό σχεδίων ρωσικής δολιοφθοράς σε αμυντικές βιομηχανίες, ενώ ρωσικό drone καταρρίφθηκε πάνω από τη Λιθουανία στις 15 Σεπτεμβρίου. Η σλοβακική αστυνομία ανέφερε τον Αύγουστο ότι απέτρεψε απόπειρα εμπρησμού στο εργοστάσιο UAV Skyeton στην ανατολική Σλοβακία και συνέλαβε τρεις υπόπτους αλλοδαπούς, με την εταιρεία να συνδέει το περιστατικό με τη Ρωσία. Ο Φίτσο επισήμανε επίσης το πρόγραμμα αποκατάστασης της ουκρανικής ενεργειακής υποδομής ύψους περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ από την Μπρατισλάβα και ζήτησε πιο ενεργή διπλωματία για τον τερματισμό του πολέμου. Πριν από την επιστροφή του Φίτσο στην εξουσία, η Σλοβακία είχε μεταβιβάσει στην Ουκρανία 13 πακέτα στρατιωτικής βοήθειας συνολικού ύψους περίπου 671 εκατομμυρίων ευρώ και περίπου δέκα αεροσκάφη MiG-29.